Pożar w samochodzie to sytuacja, która może wydarzyć się nagle i niespodziewanie, niezależnie od wieku pojazdu. Równie dobrze może zdarzyć się w nowoczesnym samochodzie, a winna jest zazwyczaj rozbudowana i mocno obciążona "elektryka". W nowoczesnych konstrukcjach natrafimy na wiele warstw wygłuszających i osłon, które utrudniają szybkie zlokalizowanie i dotarcie do źródła ognia. Wiedza na temat tego, jak prawidłowo zareagować, może uratować życie i zminimalizować straty materialne.
Przyczyny pożarów samochodów
- Awarie elektryczne: Jedną z najczęstszych przyczyn pożarów samochodów są awarie instalacji elektrycznej, często spowodowane zwarciem.
- Łatwopalne płyny: Benzyna, olej silnikowy, płyn chłodniczy i płyn hamulcowy są wysoce łatwopalne. Wycieki tych płynów mogą stać się źródłem pożaru.
- Kolizje i wypadki drogowe: Mogą prowadzić do uszkodzeń mechanicznych, które z kolei powodują wycieki paliwa lub innych płynów, a także do zwarć w instalacji elektrycznej.
- Niewłaściwe serwisowanie i konserwacja: Mogą prowadzić do powstawania usterek i wycieków, które z czasem mogą stać się przyczyną pożaru.
Pierwsze sygnały i reakcja
Gdy podczas jazdy zauważymy dym lub poczujemy swąd spalenizny, powinniśmy natychmiast zjechać na pobocze i wyjąć kluczyk ze stacyjki. Jeśli jest to system z kluczykiem zdalnym (hands-free/key free), najlepiej zabrać go ze sobą. Ważne jest, aby zachować spokój, ponieważ panika może prowadzić do błędów, które mogą pogorszyć sytuację. Zatrzymaj samochód na poboczu, wyłącz silnik i oceni sytuację.
Co robić podczas pożaru samochodu
Ewakuacja i wezwanie pomocy
Twoje życie i zdrowie są najważniejsze. Upewnij się, że wszyscy pasażerowie opuścili pojazd i oddalili się na bezpieczną odległość (co najmniej 30 metrów od samochodu). Jeśli są trudności z opuszczeniem pojazdu, użyj odpowiednich narzędzi (np. do rozbicia szyby). Jeśli nie jesteś w stanie ugasić pożaru samodzielnie, natychmiast wezwij pomoc. Zadzwoń na numer alarmowy (112) i poinformuj służby ratunkowe o sytuacji. Nawet po ugaszeniu pierwszych objawów pożaru, należy wezwać straż pożarną, która oceni ryzyko ponownego zapalenia się auta oraz odpowiednio je zabezpieczy.
Użycie gaśnicy samochodowej
Typ gaśnicy i jej umiejscowienie
Do gaszenia pożarów w samochodach przeznaczone są gaśnice proszkowe. Dodatkowo służą one do gaszenia cieczy i gazów palnych, co oznacza, że możemy nimi gasić pożar spowodowany wyciekiem paliwa. Na wyposażeniu auta najczęściej znajduje się gaśnica 1-kilogramowa. To urządzenie powinno posiadać właściwe atesty dopuszczające je do użycia. Informacje na ten temat, termin ważności i sposób użycia znajdują się na gaśnicy. Zgodnie z przepisami przeciwpożarowymi gaśnica powinna być poddawana okresowym kontrolom, które należy przeprowadzać według wskazań, jednak nie rzadziej niż raz na rok.
Kapitan Karol Bogdanowicz z Komendy Powiatowej PSP w Mińsku Mazowieckim podkreśla, że 1 kg środka gaśniczego w zupełności wystarczy przy większości niedużych pożarów w aucie. Taką gaśnicą można ugasić nawet całkiem duże ognisko, ponieważ gaśnica działa przez około 5-6 sekund, wyrzucając dużą ilość proszku gaśniczego.
Pamiętajmy, by zawczasu zapoznać się z instrukcją obsługi własnej gaśnicy samochodowej i - co ważne - przewozić ją w łatwo dostępnym miejscu. Warto też zwrócić uwagę, czy w miejscu, gdzie gaśnica się znajduje, nie ma nadmiaru wilgoci, zwłaszcza jeśli jest to gaśnica typu Z. Dobrze jest też się z nią oswoić, potrzymać w ręku, a nawet przećwiczyć na sucho akcję gaśniczą, by wychwycić błędy popełniane intuicyjnie.
Tomasz Płaczek, kierownik ds. szkoleń w Szkole Skoda Auto, sugeruje: "Moim zdaniem warto w swoim samochodzie mieć dwie gaśnice, a nie jedną, jak przewiduje Kodeks Drogowy. Ich właściwe użycie może zwiększyć szansę nie tylko na uratowanie nam życia i zdrowia, ale także zmniejszyć zniszczenie pojazdu przez pożar."
Instrukcja użycia gaśnicy
Mała gaśnica, będąca zazwyczaj w wyposażeniu większości aut osobowych, działa zaledwie kilka sekund! Trzeba więc pamiętać o dwóch zasadach jej skutecznego użycia:
- Przed przystąpieniem do gaszenia należy ją wstrząsnąć (najlepiej uderzając lekko dnem o ziemię).
- Gaśnicę zawsze trzymajmy w pozycji pionowej, zaworem do góry. Inaczej uwolnimy jedynie środek (gaz) wyrzutowy, a nie proszek gaśniczy! Częstym błędem jest nieprawidłowe używanie gaśnicy - nie powinniśmy jej odwracać w jakąkolwiek stronę, gasić w poziomie lub dyszą wylotową w dół, ponieważ nie zadziała ona prawidłowo.
Gaszenie pożaru pod maską
Jeśli przypuszczenia się sprawdzą i okaże się, że nasz pojazd się pali, należy wyjąć z auta gaśnicę, odblokować zawleczkę i wyciągnąć metalowy pręcik (zrywając jednocześnie plombę). Następnie ostrożnie podejść do miejsca pożaru.
Ważna zasada: nie otwieraj maski samochodu całkowicie! Otwieranie maski może spowodować gwałtowne zwiększenie dostępu tlenu do ognia, co może prowadzić do szybkiego rozprzestrzenienia się pożaru, a nawet eksplozji czy poparzeń. Zamiast tego, po uchyleniu klapy silnika (delikatnie, tak aby stworzyć tylko niewielką szczelinę) wpuszczamy pierwszy strumień gaśniczy i zamykamy maskę, aby stłumić ogień.
W przypadku gaszenia pożaru w samochodzie nie należy kierować strumienia gaśniczego bezpośrednio na źródło ognia, a minimalnie powyżej tego płomienia - proszek opadając na ogień daje lepsze efekty. Czynności gaśnicze powtarzamy aż do całkowitego zagaszenia, czyli do ustąpienia dymu i płomieni. W czasie gaszenia należy naciskać górną dźwignią tak, aby poprzez dyszę wypuścić środek gaśniczy.
Większą skuteczność w przypadku nieco poważniejszych pożarów uzyskamy w dwie lub trzy osoby, każda z gaśnicą w dłoni uruchomioną w tym samym czasie. Przez uchyloną lekko maskę można podać do komory naprawdę dużą ilość środka i zadusić pożar. Nawet jeśli udało się go stłumić, warto jeszcze poprawić drugą gaśnicą, jeśli inny kierowca ją udostępni.
Co po ugaszeniu pożaru?
Warto pamiętać, że nawet po zgaszeniu pierwszych objawów pożaru konieczne jest odłączenie akumulatora, ponieważ to właśnie zwarcie instalacji elektrycznej jest ich najczęstszą przyczyną. Wojciech Nolka, starszy kapitan Komendy Powiatowej PSP w Grodzisku Wielkopolskim, dodaje: "Po dokładnym pokryciu pianą gaśniczą płonącego silnika pamiętajmy zamknąć jego klapę - odetniemy w ten sposób dostęp powietrza." Wezwana na miejsce zdarzenia straż pożarna oceni ryzyko ponownego zapalenia się auta oraz odpowiednio je zabezpieczy, aby auto nie zapaliło się ponownie.
Jeśli pożarem nie jest objęta kabina pojazdu, można spokojnie otworzyć bagażnik i zabrać cenniejsze lub niebezpieczne przedmioty. Przy pożarze pod maską można nawet opróżnić całe wnętrze, wyciągając dokumenty, drobiazgi czy fotelik dla dziecka. Trzeba jedynie uważać na dym, który jest bardziej niebezpieczny niż mityczny zbiornik paliwa. Po zabraniu wszystkich przedmiotów z auta, należy oddalić się od miejsca pożaru. Po zajęciu ogniem całego auta, po pewnym czasie mogą wybuchać opony i zbiorniki z gazem poduszek powietrznych.
Zapobieganie pożarom samochodów
Najlepszymi metodami zapobiegania pożarom samochodów są:
- Regularne przeglądy techniczne i konserwacja pojazdu: Mogą zapobiec wielu problemom technicznym, które mogą prowadzić do pożaru.
- Czystość pod maską: Brud, liście i inne zanieczyszczenia mogą gromadzić się pod maską i stanowić zagrożenie pożarowe.
- Wymiana uszkodzonych części: Jeśli zauważysz, że jakaś część Twojego samochodu działa nieprawidłowo lub jest uszkodzona, natychmiast ją wymień.
- Używanie wysokiej jakości części zamiennych: Unikanie tanich zamienników.
- Monitorowanie temperatury silnika: Przegrzewanie silnika jest jednym z głównych czynników ryzyka pożaru. Dbaj o sprawny układ chłodzenia.
- Świadomość zagrożeń: Bądź świadomy potencjalnych zagrożeń związanych z użytkowaniem samochodu.