Ustalanie przyczyn pożarów jest złożonym procesem, wymagającym interdyscyplinarnej wiedzy z zakresu fizykochemii spalania, reakcji materiałów na ogień oraz procedur kryminalistycznych. Choć w strategii działania wydają się proste, w praktyce wymagają ogromnego profesjonalizmu, doświadczenia oraz precyzji w gromadzeniu dowodów.
Rola Państwowej Straży Pożarnej w dochodzeniach
Ustalanie przyczyn pożarów nie należy do ustawowych zadań Państwowej Straży Pożarnej w sensie procesowym. Niemniej jednak, zgodnie z ustawą o PSP, do obowiązków komendanta powiatowego (miejskiego) należy wstępne ustalenie okoliczności oraz przyczyn powstania i rozprzestrzeniania się pożaru. Działania te służą głównie celom statystycznym, doskonaleniu prewencji oraz stanowią materiał pomocniczy dla organów ścigania.
W praktyce rola strażaków sprowadza się do:
- Dokonywania obserwacji oraz sporządzania dokumentacji zdjęciowej i filmowej podczas akcji ratowniczej.
- Przesłuchań strażaków biorących udział w działaniach przez organy ścigania.
- Występowania strażaków w roli biegłych sądowych.
- Wspierania organów dochodzeniowo-śledczych poprzez udostępnianie ustaleń z miejsca zdarzenia.
Ważne jest podkreślenie, że wstępne ustalenie przyczyny przez PSP nie stanowi podstawy procesowej dla prokuratury. Organy te (Policja i Prokuratura) posiadają wyłączne kompetencje do prowadzenia postępowań przygotowawczych, które obejmują m.in. przesłuchania świadków, ekspertyzy kryminalistyczne i wywiad środowiskowy.
WALIZKA - Z Pamiętnika Policjantki #13
Metodyka badań na pogorzelisku
Oględziny miejsca pożaru są kluczowym etapem dochodzenia. Ich celem jest rekonstrukcja zdarzenia i zabezpieczenie dowodów. Profesjonalne badanie wymaga zastosowania metod naukowych, w tym tzw. metody archeologicznej, polegającej na warstwowym usuwaniu zgliszczy.
Kluczowe kroki podczas oględzin:
- Zabezpieczenie miejsca: Wykluczenie osób niepowołanych i niedopuszczenie do zmian w układzie urządzeń przed ich zbadaniem.
- Poszukiwanie ogniska pożaru: Analiza śladów termicznych, kierunków rozprzestrzeniania się dymu oraz uszkodzeń konstrukcyjnych.
- Dokumentacja: Sporządzanie szkiców, zdjęć i filmów (również z perspektywy „z góry”).
- Zabezpieczenie próbek: Pobieranie materiałów do badań laboratoryjnych (np. w celu wykrycia cieczy palnych) przy użyciu sterylnych pojemników.
Pożar zazwyczaj rozprzestrzenia się ku górze, dlatego poszukując ogniska pożaru, zawsze należy obejrzeć najniżej położone miejsca ze śladami jego oddziaływania.
Współpraca i doskonalenie kadr
Skuteczność wykrywania sprawców podpaleń oraz ustalania przyczyn technicznych zależy od ścisłej współpracy służb. Wymaga to wysokich kwalifikacji, które są rozwijane m.in. poprzez specjalistyczne szkolenia i studia podyplomowe (np. w Akademii Pożarniczej). Wsparcie sprzętowo-analityczne, w tym symulacje pożarowe, pozwala na potwierdzenie lub wykluczenie hipotez dotyczących przebiegu zdarzenia.
| Przyczyna | Charakterystyka |
|---|---|
| Działanie człowieka | Ok. 64-65% przypadków (w tym podpalenia i nieostrożność) |
| Przyczyny technologiczne | Ok. 30% przypadków (awarie urządzeń, instalacji) |
| Przyczyny naturalne | Ok. 5% przypadków (wyładowania atmosferyczne, samozapłon) |
Postępowanie w przypadku wypadków przy pracy
Jeśli pożar wiąże się z wypadkiem przy pracy, pracodawca ma obowiązek niezwłocznego zabezpieczenia miejsca zdarzenia oraz powołania zespołu powypadkowego. Do jego zadań należy:
- Dokonanie oględzin miejsca i stanu technicznego maszyn.
- Wysłuchanie wyjaśnień poszkodowanego i świadków.
- Sporządzenie protokołu powypadkowego w terminie 14 dni.
- Zawiadomienie PIP i prokuratora (w przypadkach wypadków ciężkich, śmiertelnych lub zbiorowych).
tags: #jak #ustalic #okolicznosci #pozar