Ochotnicza Straż Pożarna (OSP) odgrywa kluczową rolę w zapewnianiu bezpieczeństwa. Strażacy ochotnicy codziennie przeprowadzają akcje ratownicze, nie tylko w czasie pożarów, ale również po wypadkach czy silnych burzach. Dzięki nim możemy liczyć na szybką i kompleksową pomoc w sytuacjach awaryjnych i niebezpiecznych. Nie byłoby to możliwe bez ludzi, którzy niezależnie od wieku są przepełnieni chęcią niesienia pomocy oraz zasilają grono Ochotniczej Straży Pożarnej. Jeśli i ty chcesz zaangażować się w tę jednostkę ratowniczą, poniżej znajdziesz najważniejsze informacje o wymaganiach, szkoleniach i zadaniach OSP.

Zadania Ochotniczych Straży Pożarnych
Już od najmłodszych lat uczymy dzieci, że w razie pożaru należy wezwać straż pożarną. Strażacy mają jednak szeroki zakres obowiązków, o których często zapominamy lub nawet nie jesteśmy ich świadomi. Istnieje szeroki zakres zadań OSP: od akcji ratowniczych, przez konserwację sprzętu i działania logistyczne, po szkolenie młodszych i nowych strażaków.
Główne obszary działalności OSP:
- Gaszenie pożarów: strażacy są niezwłocznie wzywani w sytuacji pojawienia się pożaru.
- Ratownictwo: ratowanie ludzi i zwierząt jest jednym z najważniejszych zadań Ochotniczej Straży Pożarnej. Służby ratownicze nie tylko zapewniają bezpieczeństwo podczas pożarów, ale także uwalniają osoby, które utknęły, np. w samochodzie po wypadku lub są w sytuacji zagrażającej zdrowiu lub życiu.
- Pomoc na miejscu wypadku: w zakresie obowiązków strażaków leży również pomoc techniczna, na przykład odzyskiwanie i zabezpieczanie pojazdów powypadkowych lub towarów niebezpiecznych.
- Ochrona środowiska: OSP wnosi istotny wkład w ochronę nie tylko życia i zdrowia, ale także środowiska, w ramach której usuwane są np. skutki wycieków oleju i substancji chemicznych.
- Edukacja: strażacy podnoszą świadomość społeczeństwa w kontekście bezpieczeństwa przeciwpożarowego, prowadzą szkolenia prewencyjno-edukacyjne dla dzieci i młodzieży oraz inspekcje budynków pod kątem ewentualnych zagrożeń.
Jeśli rozważasz, czy warto oraz jak zostać strażakiem ochotnikiem, możesz mieć pewność, że czeka na ciebie wiele ekscytujących zadań w zespole. Nie zapominaj jednak, że wymagają one wiele odpowiedzialności i silnego charakteru.
Jak zostać strażakiem ochotnikiem?
W teorii każdy może zgłosić się i dołączyć do OSP. Jednak w praktyce dokładne wymagania dotyczące przyjęcia mogą różnić się w zależności od jednostki straży pożarnej oraz od tego, za jakie zadania będzie odpowiedzialny przyszły strażak.
Wymagania ogólne do wstąpienia w szeregi OSP:
- Mieć skończone 18 lat.
- Posiadać polskie obywatelstwo.
- Mieć dobrą kondycję fizyczną.
- Mieć odporność i siłę psychiczną.
- Posiadać co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe.
- Nie być karanym za przestępstwa, w tym przestępstwa skarbowe.
Proces rekrutacji i wstąpienie do OSP
Aby zostać strażakiem OSP, należy najpierw znaleźć jednostkę, do której chciałoby się należeć. Jeżeli myślisz o zostaniu strażakiem-ratownikiem, czyli takim, który bierze bezpośredni udział w działaniach ratowniczo-gaśniczych, ważna będzie lokalizacja jednostki. Jednostki OSP w ciągu kilku minut od alarmu są w stanie wyjechać do zdarzenia, dlatego im bliżej do jednostki, tym lepiej.
Następnie powinieneś skontaktować się ze strażakami z tej jednostki, którzy udzielą wszystkich informacji i przybliżą, na czym polega służba w OSP. Jeśli chcesz wstąpić do OSP, musisz wypełnić formularz zgłoszeniowy, który często znajdziesz w Internecie. Po złożeniu wniosku czeka na ciebie rozmowa i test sprawności fizycznej. Po dołączeniu do kręgu Ochotniczej Straży Pożarnej przejdziesz szkolenia z zakresu technik pożarniczych, procedur operacyjnych i innej wiedzy ogólnej związanej z pożarnictwem.
Wiele jednostek ma ustalony okres próbny, w którym oceniane jest zaangażowanie nowych członków. Po pozytywnym rozpatrzeniu podania i przejściu okresu próbnego, zostaje się poinformowanym i poproszonym o uzupełnienie dodatkowych dokumentów i ankiet. Jednym z warunków uczestnictwa w działaniach ratowniczo-gaśniczych są aktualne badania lekarskie, których rodzaj został opisany w rozporządzeniu ministra zdrowia.
Najczęściej ślubowanie ma następującą treść: „W pełni świadom obowiązków strażaka ochotnika uroczyście przyrzekam czynnie uczestniczyć w realizacji celów i zadań ochotniczej straży pożarnej. Być zdyscyplinowanym mężnym, ofiarnym w ratowaniu życia i mienia.”
Na sam koniec otrzymasz mundur i inne wyposażenie strażackie.
Szkolenie przyszłego strażaka ochotnika
Jeśli chcesz wstąpić do Ochotniczej Straży Pożarnej i posiadasz już potrzebne badania lekarskie, musisz przejść przez szkolenie podstawowe. Jest ono realizowane przez Państwową Straż Pożarną oraz składa się z 38 tematów opracowywanych w 133 godzin (64 godzin teorii i 69 godzin z zajęć praktycznych). Szkolenia podstawowe oraz specjalistyczne strażaków OSP oraz kandydatów prowadzi nieodpłatnie Państwowa Straż Pożarna. Jedyne, co musisz zrobić, to poświęcić swój czas na zdobycie nowej wiedzy i umiejętności. Po przejściu szkolenia przystępujesz do egzaminu składającego się z części teoretycznej oraz praktycznej, jak i sprawdzającej wiedzę z zakresu BHP. Po otrzymaniu pozytywnego wyniku możesz uczestniczyć w akcjach strażackich.
Poza szkoleniami podstawowymi istnieją również szkolenia specjalistyczne, z zakresu ratownictwa technicznego, działań przeciwpowodziowych, ratownictwa na wodzie czy szkolenia dla kierowców-konserwatorów sprzętu ratowniczego oraz dowódców OSP.

Obowiązki strażaków ochotników
Strażacy w Ochotniczej Straży Pożarnej wykonują odpowiedzialne zadania, a co za tym idzie, mają wiele zobowiązań. Wywiązywanie się z nich sprawia, że mogą oni efektywnie pracować w zespole i szybko reagować w nagłych sytuacjach i wypadkach.
Do głównych obowiązków OSP należą:
- Uczestnictwo w ćwiczeniach i akcjach.
- Natychmiastowa gotowość do służby po usłyszeniu alarmu.
- Przestrzeganie oficjalnych przepisów i poleceń przełożonych.
- Dbanie o koleżeńskie stosunki z innymi strażakami.
- Ostrożne obchodzenie się z powierzonym sprzętem, urządzeniami, pojazdami i wszelkimi obiektami użytkowymi.
Służba w OSP wiąże się z poświęceniem wolnego czasu. Musisz zaplanować czas na szkolenia, ćwiczenia, wydarzenia integracyjne i akcje strażacko-ratownicze. Jeśli twoje miejsce pracy znajduje się niedaleko miejscowej straży pożarnej, weź pod uwagę również to, że akcje strażackie w godzinach pracy mogą stać się częścią twojej codzienności. Twój pracodawca powinien zwolnić cię wtedy z pracy, ale warto uzgodnić takie sytuacje na samym początku. Straż pożarna musi być gotowa na służbę przez całą dobę, gdyż akcje ratownicze mogą trwać nawet kilka godzin. Nie da się z góry przewidzieć, w jakich działaniach strażackich i jak często będziesz uczestniczyć. Zależy to od obszaru, na którym działa twoja OSP oraz zaistniałych sytuacji.
Dlaczego warto dołączyć do OSP?
Bez istnienia i działalności Ochotniczej Straży Pożarnej nie byłoby możliwe zapewnienie bezpieczeństwa i ochrony przed zagrożeniami w takim stopniu, jak dzisiaj. Już choćby z tego powodu ważne jest, aby nowe osoby zapełniały struktury OSP w swojej lub pobliskiej miejscowości. Chęć pomocy innym, zrobienie czegoś dobrego, zdobycie nowych umiejętności, sprawdzenie siły charakteru, czy podtrzymanie tradycji rodzinnych to tylko niektóre powody, dla których zostaje się strażakiem.
Korzyści z członkostwa w OSP:
- Praca zespołowa: Koleżeństwo i praca w zespole to filary każdej drużyny pożarniczej. Ważne jest bowiem, aby podczas akcji strażacy zawsze mogli na sobie polegać. Często w OSP zyskuje się druhów na całe życie. Umiejętność pracy w zespole oraz poczucie wspólnoty to nieodłączny element w pracy strażaka.
- Zaangażowanie społeczne: Jeśli masz chęć pomagania innym, możesz realizować się w różnych organizacjach, takich jak Ochotnicza Straż Pożarna. Pomaganie innym daje poczucie satysfakcji i spełnienia.
- Odpowiedzialność i wzór dla innych: Jako członek straży pożarnej pomagasz ludziom po wypadkach i zapewniasz bezpieczeństwo w sytuacjach kryzysowych. Dlatego strażacy często stanowią wzór do naśladowania dla dzieci i młodzieży.
- Szkolenia i dalszy rozwój: Szkolenia i wyzwania, które czekają na ciebie w OSP, nie tylko mogą pozytywnie wpłynąć na twój rozwój osobisty, ale również pozwolą ci zdobyć nową wiedzę i umiejętności - np. przy obsłudze wymaganego sprzętu lub pojazdów.
- Plus w CV: Dobrowolne zaangażowanie w straż pożarną jest wysoko cenione przez wielu pracodawców i dlatego może dać ci przewagę w procesie rekrutacyjnym. Wieloletnia służba w straży pokazuje, że masz zdolności techniczne, odporność psychiczną i fizyczną oraz umiesz pracować w zespole.
Jeśli chcesz zaangażować się w działalność służby ratowniczej, zwróć się do osoby kontaktowej w twojej okolicy i poproś o szczegółowe informacje dotyczące tego, jak zostać strażakiem ochotnikiem.
TRAILER - OSP Wola Koszucka- film promujący jednostkę
Dziecięce i Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze (DDP i MDP)
Dzieci i młodzież również mogą zaangażować się w działalność społeczną na rzecz ochrony przeciwpożarowej oraz dołączyć do Dziecięcej Drużyny Pożarniczej (DDP) lub Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej (MDP). W ten sposób poznają obszary działania strażaków ochotników. Młodzieżowa drużyna pożarnicza jest integralną częścią składową danej jednostki OSP. W MDP dzieci i młodzież poznają pracę straży pożarnej od kulis i nabywają wiele umiejętności, które potem mogą wykorzystać w praktyce po osiągnięciu pełnoletności i wstąpieniu do OSP.
Kto może wstąpić do DDP i MDP?
Do MDP mogą wstąpić chłopcy i dziewczęta do 18 roku życia. Dolna granica wieku wyznaczana jest przez konkretną jednostkę OSP. Kiedy dzieci podrosną, mogą zasilić szeregi Ochotniczej Straży Pożarnej. Zgodnie z najnowszym programem szkolenia podstawowego strażaków OSP, w szkoleniu mogą uczestniczyć osoby, które ukończyły 16 lat.
Według statystyk z 2018 roku MDP liczyły ok. 87 tys. członków, z czego 27 tys. to dziewczęta. Młodzi strażacy wraz ze stażem i umiejętnościami mają szansę zdobyć Odznaki Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej - I, II i III stopnia.
Zadania i korzyści z członkostwa w MDP:
- Nauka o ochronie przeciwpożarowej oraz przepisach przeciwpożarowych.
- Rozwijanie sprawności fizycznych.
- Budowanie relacji i rozwijanie umiejętności społecznych.
- Działalność wolontariacka.
Wiedza i umiejętności zdobywane w MDP:
W Młodzieżowej Drużynie Pożarniczej młodzi strażacy zdobywają wiedzę teoretyczną oraz praktyczną na temat:
- Sprzętu i wyposażenia strażaków.
- Zarządzania i kierowania zespołem oraz umiejętności liderskich.
- Działania i obsługi węża strażackiego.
- Wiązania wytrzymałych węzłów.
- Ochrony przeciwpożarowej.
- Grup i rodzajów pożarów.
- Postępowania w przypadku wybuchu pożaru.
- Pierwszej pomocy.
- Ochrony środowiska.
Zadania Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej obejmują również aktywności poza remizą, np. integracje członków. Wspólne wycieczki, obozy czy zawody sportowe wzmacniają relacje oraz poprawiają pracę zespołową młodych strażaków. Sekcja młodzieżowa OSP to nie jedynie miejsce zdobywania wspaniałych osiągnięć, wiedzy i umiejętności, ale przede wszystkim budowania relacji i nawiązywania przyjaźni - które nierzadko trwają już do końca życia.
OSP jako organizacja - aspekty prawne i strukturalne
Ochotnicza Straż Pożarna jest jednostką umundurowaną, wyposażoną w specjalistyczny sprzęt. OSP jest organizacją pozarządową utworzoną na takich samych zasadach jak stowarzyszenie. Tym, co odróżnia OSP od innych stowarzyszeń jest "podejmowanie działań w celu ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska". Jednostki OSP funkcjonują jako stowarzyszenia i ściśle współpracują z Państwową Strażą Pożarną. Większość OSP jest zrzeszona w Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej. W Polsce jest zarejestrowanych 15785 ochotniczych straży pożarnych.
Ochotnicze straże pożarne funkcjonują w oparciu o przepisy ustawy o ochotniczych strażach pożarnych, ustawy - Prawo o stowarzyszeniach z późn. zm., ustawy o ochronie przeciwpożarowej z późn. zm. Najważniejszym dokumentem w jednostce jest statut. W statucie znajdują się między innymi informacje o: celach i sposobach działania, prawach i obowiązkach członków, zasadach wyboru i funkcjonowania władz stowarzyszenia. Podstawowe informacje konieczne w statucie są takie same dla wszystkich, ale szczegółowe zapisy mogą być różne.
Struktura władz OSP:
W OSP, jak w każdym stowarzyszeniu, władze to:
- Walne Zebranie Członków (WZC): Jest najwyższą władzą w OSP. Może podejmować decyzje we wszystkich sprawach poddanych pod obrady, zwykle jednak w tych najważniejszych dla sprawnego działania i rozwoju organizacji.
- Zarząd: Odpowiada za bieżące funkcjonowanie jednostki.
- Komisja Rewizyjna: Jest organem obowiązkowym. Jej rolą jest kontrola wewnętrza działania OSP. To taki wewnętrzny "policjant", ale ten dobry, wspierający, życzliwy, służący radą.
Rodzaje członkostwa w OSP:
Statut przewiduje kilka rodzajów członkostwa:
- Członkowie zwyczajni: Aktywnie uczestniczą w wykonywaniu postanowień statutu OSP.
- Członkowie wspierający: Może być osoba fizyczna lub prawna, która zadeklaruje wspomaganie działalności OSP finansowo lub w innej formie i za swą zgodą zostanie przyjęta przez Zarząd OSP.
- Członkowie honorowi: Może być każda osoba fizyczna, szczególnie zasłużona dla ochrony przeciwpożarowej. Godność członka honorowego nadaje Walne Zebranie Członków OSP.
Księgowość i zarządzanie zasobami:
Ochotnicza Straż Pożarna musi prowadzić księgowość. Może to być pełna księgowość albo prowadzenie księgowości w ramach Uproszczonej Ewidencji Przychodów i Kosztów (UEPiK). Zasady są takie same jak dla pozostałych organizacji pozarządowych. Lider, zespół, wolontariusze, młodzież, dzieci - to ludzie tworzą organizacje pozarządowe i to ludzie działają w OSP. Są role i zadania określone ustawowo, np. zarząd, naczelnik, ale są takie, które są tworzone tylko w danej jednostce. Całym tym zasobem trzeba zarządzać. W OSP wolontariuszki i wolontariusze są angażowani na takich samych zasadach jak w innych stowarzyszeniach.
Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy (KSRG)
Ustawa o ochronie przeciwpożarowej umożliwia włączenie jednostek OSP do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG). W 2021 roku działało w Polsce 4738 jednostek OSP wpisanych do KSRG i aż ponad 11 000 jednostek niewpisanych do systemu. Obecnie włączonych do KSRG jest ponad 4500 jednostek OSP. Przed jednostkami KSRG stawiany jest szereg wymagań sprzętowych oraz personalnych, które muszą spełniać. W tym miejscu warto zauważyć, że jednostki, które nie są włączone do systemu, potrafią równie sprawnie działać, zarówno podczas akcji ratowniczo-gaśniczych, jak i służąc lokalnej społeczności. Przy OSP działają Jednostki Operacyjno-Techniczne będące odpowiednikami jednostek ratowniczo-gaśniczych PSP. Osoby wyznaczone do działania w strukturach takiej jednostki muszą być w wieku 18-65 lat, mieć aktualne badania lekarskie, ukończyć przeszkolenie pożarnicze odpowiednie do zajmowanej funkcji.
Rola OSP w systemie zarządzania kryzysowego
W obliczu kryzysów - od klęsk żywiołowych po kryzysy humanitarne - Ochotnicze Straże Pożarne są jednym z kluczowych elementów zapewniających bezpieczeństwo, nawet w najmniejszych miejscowościach. Często to one jako pierwsze pojawiają się na miejscu zdarzenia. Jednostki OSP posiadają bardzo dobrą znajomość terenu, dróg, wyzwań związanych z danym regionem oraz potrzeb lokalnych mieszkańców, co sprawia, że ich interwencje w sytuacjach kryzysowych są bardzo skuteczne. W obliczu zagrożeń, takich jak powodzie czy awarie infrastruktury, strażacy nie tylko chronią zagrożone budynki, ale także organizują ewakuacje i ratują mienie. OSP ściśle współpracują z lokalnymi samorządami, służbami ratunkowymi oraz organizacjami pozarządowymi, co umożliwia pełną mobilizację zasobów. Dzięki temu coraz częściej pełnią istotną rolę w koordynowaniu akcji ratunkowych.
Przykład gotowości i zaangażowania strażaków był szczególnie widoczny podczas ubiegłorocznej powodzi. Podczas powodzi występowały problemy z łącznością. Często strażacy OSP byli jednymi z nielicznych osób mogących skontaktować się poprzez łączność radiową. Kolejnym przykładem skutecznej akcji ratunkowej była interwencja OSP Kamieniec, przeprowadzona 4 marca 2025 r., kiedy to jednostka została zadysponowana do miejscowości Bardo, gdzie turyści zeszli ze szlaku za swoim psem i utknęli w trudno dostępnym terenie na półkach skalnych. Zadania OSP Kamieniec polegały na wsparciu w lokalizacji i monitorowaniu terenu przy użyciu drona BSP, zakupionego dzięki POP Fund, z wykorzystaniem kamery termowizyjnej. Dwie młode osoby i psa z wykorzystaniem między innymi technik linowych udało się sprowadzić w bezpieczne miejsce.
Jednostki OSP odgrywają ważną rolę nie tylko w działaniach ratunkowych, ale także w szerzeniu wiedzy na temat bezpieczeństwa i zapobieganiu sytuacjom kryzysowym. Aby mogły skutecznie realizować te zadania, niezbędne jest odpowiednie zaplecze - zarówno finansowe, szkoleniowe, jak i sprzętowe. Tylko dobrze wyposażeni strażacy są w stanie zapewnić bezpieczeństwo mieszkańcom, a także chronić siebie podczas trudnych i niebezpiecznych akcji ratunkowych. Aby wesprzeć gotowość strażaków do szybkiego reagowania w czasie kryzysu, Fundacja Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej (PCPM), pełniąca rolę operatora Funduszu Polskich Organizacji Pozarządowych (POP Fund), uruchomiła czwartą Edycję Konkursu Grantowego POP Fund. Dzięki niej udało się sfinansować 14 projektów, obejmujących m.in. zakup nowoczesnego sprzętu ratunkowego oraz organizację szkoleń podnoszących kwalifikacje strażaków. „Technologia w Służbie Społeczności - OSP Marklowice Górne” to jeden z projektów, który otrzymał dofinansowanie. Jego celem jest poprawa efektywności działań ratunkowych Ochotniczej Straży Pożarnej w Marklowicach Górnych oraz zwiększenie bezpieczeństwa mieszkańców gminy Zebrzydowice.
1 stycznia 2025 r. weszła w życie Ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej, która wprowadza szereg przepisów podkreślających konieczność wzmocnienia współpracy między administracją publiczną a Ochotniczymi Strażami Pożarnymi oraz innymi lokalnymi inicjatywami, które na co dzień niosą pomoc w sytuacjach kryzysowych. Fundacja PCPM, która od niemal 20 lat angażuje się w pomoc humanitarną zarówno w Polsce, jak i za granicą, kontynuuje swoją misję budowania bezpieczeństwa Polek i Polaków. POP Fund to jeden z kluczowych elementów tej strategii.
Krótka historia Ochotniczych Straży Pożarnych
Pierwsze zorganizowane jednostki pożarnicze, będące prekursorami obecnej OSP, powstały w pierwszej połowie XIX w. równolegle we wszystkich trzech zaborach. Najstarszą tego typu jednostką w Polsce jest Ochotnicza Staż Pożarna w Śremie założona 12 lipca 1801 r. w ówczesnym zaborze pruskim z rozkazu cesarza Fryderyka Wilhelma III. W Galicji pierwsza Ochotnicza Straż Ogniowa została założona w 1865 r. w Krakowie z inicjatywy Towarzystwa Wzajemnych Ubezpieczeń w Krakowie. Działalność poszczególnych straży ogniowych w Królestwie Polskim nie była skoordynowana ze sobą, większość straży działała na podstawie obowiązujących tylko ją przepisów zatwierdzanych specjalnie dla nich przez władze państwowe.
Jednym z frontów działania ochotniczych straży pożarnych było budzenie postaw narodowych. Jej uczestnicy wzięli udział m.in. w manifestacjach w październiku i grudniu 1905 r. wymierzonych przeciwko rosyjskiemu zaborcy, które odbywały się na placu przed strażacką remizą po patriotycznych nabożeństwach w kościele w Turku. W listopadzie 1906 r. na wiadomość, iż rosyjskie wojsko ma zamiar aresztować miejscowego księdza Grabowskiego, strażacy zgromadzili się w mundurach przed plebanią. Wojsko rosyjskie zaczęło strzelać do zgromadzonych, w wyniku czego zginęło dwóch mieszkańców Turku, w tym jeden strażak, a 15 osób zostało rannych.
Po odzyskaniu niepodległości, we wrześniu 1921 r. związki strażackie połączyły się w Główny Związek Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej. Na koniec 1923 r. w skład Związku Głównego wchodziły następujące związki wojewódzkie lub związki o charakterze ponadwojewódzkim: Floriański (koordynował straże z terenu trzech województw - warszawskiego, wołyńskiego i poleskiego), Małopolski, Wielkopolski, Pomorski, Cieszyński, Krakowski, Wileński, Lubelski, Nowogródzki, Łódzki, Białostocki i Kielecki. W 1949 r. związek ten został przez ówczesne władze rozwiązany, po czym reaktywowany w 1956 r. W 1992 r. Okres transformacji ustrojowej ujawnił wiele negatywnych zjawisk w OSP, takich jak zależności klientelistyczne czy zjawisko „nostalgicznej wegetacji”, które już z samej nazwy wskazuje na swego rodzaju zabetonowanie struktury tej formacji. Niemniej OSP wciąż jest najliczniej reprezentowaną organizacją pozarządową w Polsce i w najbliższym czasie zapewne się to nie zmieni.
Według szacunków w Polsce jest ponad 700 tys. strażaków ochotników. Spośród niemal 700 000 osób działających przy OSP aż 228 394 strażaków może brać bezpośrednio udział w akcjach ratowniczo-gaśniczych, a także: ratownictwa technicznego, powodziowego, chemicznego i ekologicznego, medycznego, wysokościowego, wodnego oraz w akcjach poszukiwawczo-ratowniczych. Aktywność OSP nie ogranicza się tylko do działań skierowanych na bezpośrednią pomoc lokalnym społecznościom, lecz także do popularyzacji wiedzy z zakresu bezpieczeństwa przeciwpożarowego, akcji promujących kulturę, sport, rekreację i ochronę środowiska. Pamięć o historii pożarniczej gromadzona jest i udostępniana w ok. 400 izbach tradycji pożarniczych.
Patronem ochotniczej straży pożarnej jest św. Florian. Strażacy OSP obchodzą swoje święto 4 maja w dzień uważany za datę śmierci św. Floriana, patrona m.in. strażaków.

Najczęściej zadawane pytania dotyczące służby w OSP
Czy muszę stawiać się na każdy alarm?
Jednostki OSP uczestniczą w takich samych akcjach jak Państwowa Straż Pożarna. Stanowisko kierowania PSP po otrzymaniu zgłoszenia podejmuje decyzję o alarmowaniu jednostek OSP. Jednostki wyposażone są w syreny alarmowe, a także w systemy powiadamiania. Jednostka OSP tak organizuje swoją działalność, aby być w pełnej gotowości bojowej o każdej porze. Nie oznacza to jednak, że jako strażak musisz stawić się na każdy alarm. Niektóre jednostki monitorują gotowość poszczególnych strażaków, wyznaczają dyżury itp. Jako graniczny czas wyjazdu przyjmuje się 15 minut. W ciągu 15 minut od momentu zaalarmowania strażacy przybywają do jednostki, przebierają się w ubrania specjalne, wsiadają do wozu i wyjeżdżają do zdarzenia.
Jak długo trwa okres próbny?
Długość okresu próbnego zależna jest od wewnętrznych ustaleń jednostki.
Czy osoby niepełnoletnie mogą wstąpić do OSP?
Tak, możesz zostać członkiem OSP za zgodą rodziców lub prawnych opiekunów, w ramach Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych (MDP).
Czy trzeba płacić składki członkowskie?
Z reguły tak. Jednostka OSP to stowarzyszenie. W wielu jednostkach obowiązuje składka członkowska. Zazwyczaj jest to składka roczna w wysokości od 10 do 50 zł.
Czy można dołączyć do OSP, jeśli nie chce się brać udziału w akcjach ratowniczo-gaśniczych?
Tak. Pomimo, że głównym celem OSP jest działalność ratowniczo-gaśnicza, każdy może znaleźć coś, w czym będzie mógł się realizować i wspomagać całą jednostkę, np. w działaniach edukacyjnych, organizacyjnych czy konserwacji sprzętu.
Czy strażacy OSP mają mundury?
Strażacy OSP mają prawo do munduru. Mundur używany jest podczas świąt państwowych, religijnych, a także podczas wewnętrznych wydarzeń w jednostce. Praktyka pokazuje, że mundur otrzymują strażacy, którzy przeszli okres próbny i złożyli ślubowanie.