W Polsce konstytucyjnie gwarantowana jest możliwość zrzeszania się w związkach zawodowych. Związek zawodowy to dobrowolna i samorządna organizacja ludzi pracy, powołana do reprezentowania i obrony ich praw, interesów zawodowych i socjalnych. Jest ona niezależna w swojej działalności statutowej od pracodawców, administracji państwowej i samorządu terytorialnego oraz od innych organizacji.
Kto może założyć związek zawodowy?
Prawo tworzenia i wstępowania do związków zawodowych przysługuje osobom wykonującym pracę zarobkową, pracownikowi lub osobie świadczącej pracę za wynagrodzenie na innej podstawie niż stosunek pracy (jeżeli nie zatrudnia do tego rodzaju pracy innych osób). Do założenia organizacji potrzebna jest grupa co najmniej 10 osób.
Uwaga: Prawa do tworzenia związków zawodowych nie mają emeryci, renciści, bezrobotni, wolontariusze, stażyści i inne osoby, które świadczą osobiście pracę bez wynagrodzenia.
Dwie ścieżki działania
Istnieją dwie główne drogi, aby rozpocząć działalność związkową w zakładzie pracy:
- Utworzenie nowego związku zawodowego: Wymaga opracowania statutu i przejścia pełnej procedury rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS).
- Przystąpienie do istniejącego związku: Możesz założyć zakładową (międzyzakładową) organizację związkową w ramach już istniejącego związku (np. OPZZ Konfederacja Pracy). Jest to rozwiązanie często łatwiejsze, ponieważ korzystasz z gotowych struktur i wsparcia.
Procedura krok po kroku (dołączenie do istniejącej struktury)
Jeśli zdecydujesz się na przyłączenie do OPZZ Konfederacja Pracy, proces przebiega w następujący sposób:
- Zebranie grupy: Minimum 10 osób chętnych do działania.
- Przygotowanie: Zapoznanie się ze Statutem Związku.
- Zebranie założycielskie: Można je przeprowadzić stacjonarnie lub zdalnie/online. Podczas spotkania należy podjąć uchwały o przystąpieniu do OPZZ Konfederacji Pracy oraz wybrać przewodniczącego i Zarząd.
- Dokumentacja: Należy sporządzić protokół z zebrania założycielskiego, na którym podpiszą się wszyscy obecni. Warto przygotować dwa egzemplarze oryginału.
- Rejestracja wewnętrzna: Prześlij protokół do Zarządu Krajowego OPZZ Konfederacja Pracy (ul. Kopernika 36/40, 00-924 Warszawa) lub dostarcz go do Pełnomocnika wojewódzkiego.
- Powiadomienie pracodawcy: Po otrzymaniu dokumentów rejestracyjnych, przekaż pracodawcy oryginał Rejestracji, Statut oraz wyciąg z KRS. Pamiętaj o uzyskaniu potwierdzenia odbioru na kopii dokumentu.
Film prezentujący zarys prac nad wstępną koncepcją węzła przesiadkowego Warszawa Wschód.
Zadania i uprawnienia związku zawodowego
Po oficjalnym powiadomieniu pracodawcy, organizacja może rozpocząć działalność. Do jej głównych zadań należy:
- Zajmowanie stanowiska w indywidualnych sprawach pracowniczych.
- Obrona zbiorowych interesów i praw osób wykonujących pracę zarobkową.
- Kontrola przestrzegania przepisów prawa pracy oraz zasad BHP.
- Współdziałanie z Państwową Inspekcją Pracy.
Rejestracja w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS)
W przypadku tworzenia nowego, samodzielnego związku zawodowego, komitet założycielski (3-7 osób) musi złożyć wniosek na druku KRS-W20 w ciągu 30 dni od zebrania założycielskiego. Wymagane załączniki to m.in.:
| Dokument | Opis |
|---|---|
| Lista obecności | Oryginał listy z zebrania założycielskiego. |
| Uchwała założycielska | Podpisana imiennie przez członków komitetu. |
| Statut | Dwa egzemplarze z uchwałą o jego zatwierdzeniu. |
| Protokół | Podpisany przez protokolanta i prowadzącego zebranie. |
Działalność po rejestracji
Po zakończeniu formalności należy:
- Założyć rachunek bankowy dla organizacji.
- Uzyskać numer NIP i REGON.
- Przeprowadzić wybory organów statutowych (Zarząd, Komisja Rewizyjna).
Pamiętaj, że od momentu powiadomienia pracodawcy, jest on zobowiązany do konsultacji z organizacją związkową w sprawach określonych w Ustawie o związkach zawodowych oraz Kodeksie pracy.