Jak zmienić statut Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP)

portalcenter.cl

Statut to najważniejszy wewnętrzny dokument każdej Ochotniczej Straży Pożarnej, będącej stowarzyszeniem. Opisuje on zasady działania organizacji, strukturę władz, sposób podejmowania decyzji, podział obowiązków i kompetencji. Jeśli w trakcie funkcjonowania okaże się, że formuła ustalona w statucie nie sprawdza się, konieczne jest wprowadzenie zmian. W przypadku OSP, które funkcjonują w oparciu o przepisy ustawy o ochronie przeciwpożarowej oraz Prawa o stowarzyszeniach, procedura zmiany statutu wymaga przestrzegania określonych kroków.

Podstawy prawne zmiany statutu OSP

Zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej, ochotnicza straż pożarna funkcjonuje w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach. Artykuł 21 ust. 1 Prawa o stowarzyszeniach nakłada na zarząd stowarzyszenia obowiązek niezwłocznego zawiadomienia sądu rejestrowego o zmianie statutu. W sprawie wpisu zmiany statutu stowarzyszenia do Krajowego Rejestru Sądowego stosuje się odpowiednio zasady i tryb przewidziane dla wpisu stowarzyszenia do tego rejestru.

Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym stanowi, że dla podmiotu wpisanego do KRS prowadzi się odrębne akta rejestrowe, obejmujące w szczególności dokumenty stanowiące podstawę wpisu, w tym statut OSP. Zarząd OSP ma obowiązek niezwłocznie zawiadomić sąd rejestrowy, w którym zarejestrowana jest OSP, o zmianie statutu.

Identyfikacja i weryfikacja statutu

Często zdarza się, że w aktach sądowych znajdują się dwa różne statuty tej samej OSP, co może wynikać z błędnie przeprowadzonej procedury rejestracji zmienionego statutu. Aby rozpocząć proces zmiany, należy najpierw ustalić, który statut jest aktualny i prawidłowy.

Kroki weryfikacji statutu:

1. Dostęp do akt rejestrowych: Zgodnie z art. 10 ustawy o KRS, każdy ma prawo przeglądania akt rejestrowych podmiotów wpisanych do Rejestru. W przypadku OSP nie ma przeszkód ustawowych.
2. Uzyskanie kopii statutów: Należy udać się do sądu rejestrowego, w którym znajdują się akta rejestrowe OSP, i złożyć wniosek o dokonanie bezpłatnych fotokopii obu statutów lub zamówić kserokopie statutów za opłatą, zgodnie z art. 78 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Posiadając oba teksty statutu, należy sporządzić tekst jednolity statutu. Zgodnie z art. 9 ust. 4 ustawy o KRS, do wniosku dotyczącego zmiany statutu podmiotu wpisanego do KRS, działającego na podstawie statutu, dołącza się także tekst jednolity statutu, z uwzględnieniem wprowadzonych zmian. Tekst jednolity powinien odzwierciedlać wszystkie zmiany wprowadzone do danego aktu w drodze jego nowelizacji.

Procedura zmiany statutu

Gdy zmian jest bardzo dużo, są one znaczące i wymagają wprowadzenia nowej numeracji, możliwe jest przyjęcie nowego statutu w całości. Statut stowarzyszenia to dokument, w którym opisane są zasady działania organizacji, struktura władz, organy władzy, sposób podejmowania decyzji oraz podział obowiązków i kompetencji. Jeśli formuła ustalona w statucie nie sprawdza się, warto pomyśleć o wprowadzeniu zmian.

Kluczowe etapy zmiany statutu:

1. Inicjatywa i decyzja o zmianie: Zanim przystąpi się do zmian, trzeba wiedzieć, kto wychodzi z inicjatywą zmiany statutu i w jaki sposób podejmuje się decyzję o zmianie (np. zwykła większość głosów czy uchwały zapadają jednogłośnie). Zmiana statutu oraz rozwiązanie OSP zawsze należą do kompetencji najwyższej władzy, czyli walnego zebrania członków. W związku z tym, że są to decyzje ważne dla wszystkich należących do OSP, są one podejmowane innym trybem niż "zwykła większość", np. 2/3 członków. Zwykle też inny jest termin zwoływania walnego zebrania członków w tych sprawach.
2. Przyjęcie nowego statutu: Nowy jednolity tekst statutu powinien być przyjęty uchwałą walnego zebrania członków.
3. Zgłoszenie zmian w KRS: Aby zgłosić zmianę statutu OSP w Krajowym Rejestrze Sądowym, należy sporządzić odpowiedni wniosek na formularzu KRS-Z20, stanowiącym załącznik nr 24 do Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2000 r. w sprawie określenia wzorów urzędowych formularzy wniosków o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego.

Wypełnianie formularza KRS-Z20:

• W polu C.5 dotyczącym zmiany statutu, wpisuje się datę przyjęcia nowej treści statutu.
• W polu C.8 wpisuje się cele organizacji, nawet jeśli nie uległy zmianie.

Opłaty sądowe:

Opłatę stałą w kwocie 150 złotych pobiera się od wniosku o dokonanie zmiany wpisu dotyczącego podmiotu wpisanego tylko w rejestrze stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz publicznych zakładów opieki zdrowotnej, niewpisanego do rejestru przedsiębiorców.

Co musi zawierać statut OSP?

Zatem wytyczne, co musi zawierać statut OSP, zawarte są w art. 10 ust. 1 ustawy - Prawo o stowarzyszeniach. Statut to najważniejszy dokument (akt wewnętrzny) jednostki. Jest to pisemnie potwierdzona informacja o zasadach działania OSP, jej "Konstytucja", którą warto znać i przestrzegać. Wszelkie aktywności podejmowane przez OSP muszą być zgodne ze statutem i nie mogą mu zaprzeczać. Statut zawiera nie tylko informacje o tym, co może robić OSP, ale także wszelkie wewnętrzne zasady działania, jak np. informacje o nowych członkach, o władzach, o podziale funkcji, o sposobie podpisywania dokumentów czy też powoływania młodzieżowych czy dziecięcych drużyn pożarniczych.

Obowiązkowe elementy statutu (zgodnie z Prawem o stowarzyszeniach):

• Nazwa stowarzyszenia.
• Siedziba i teren działania.
• Cele i sposoby ich realizacji.
• Informacje o członkach stowarzyszenia (m.in. prawa i obowiązki, zasady nabywania i utraty członkostwa).
• Informacje o władzach (m.in. rodzaj, skład, sposób wyboru, kompetencje, długość kadencji).
• Sposób reprezentowania stowarzyszenia oraz zaciągania zobowiązań majątkowych.
• Zasady wprowadzania zmian w statucie.
• Sposób rozwiązania stowarzyszenia i przeznaczenie jego majątku.

Dodatkowe zapisy w statucie OSP:

• Działalność nieodpłatna i odpłatna pożytku publicznego: W statucie można określić, czy OSP będzie prowadziło działalność nieodpłatną (co robi zawsze każda jednostka) oraz odpłatną pożytku publicznego. Ważne jest, aby wpisać taką możliwość do statutu organizacji, jeśli OSP ma zamiar ją prowadzić. W statucie nie podaje się kodów PKD do działalności nieodpłatnej i odpłatnej, jest to opisane "normalnym", swobodnym zapisem.
• Dziecięce i Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze: Tworzenie dziecięcych i młodzieżowych drużyn pożarniczych jest wpisane jako możliwość w ustawie o OSP. Zasady ich funkcjonowania, w tym m.in. zasady naboru, wieku osób, czy składek, mogą być doprecyzowane w statucie lub w odrębnym dokumencie, np. regulaminie MDP.
• Ślubowanie członków: Nie jest to zapis obowiązkowy, ale ślubowanie może być elementem budowania tożsamości i przynależności do grupy.
• Kooptacja do władz: Warto w statucie przewidzieć zapisy pozwalające na uzupełnienie składu zarządu i komisji rewizyjnej w drodze kooptacji, ograniczonej np. do 1/3 składu organu.
• Terminy zwoływania walnych zebrań: Warto określić, na ile wcześniej przed zebraniem, potrzebne jest poinformowanie członków, by mogli zaplanować sobie czas i być na zebraniu. Zwykle minimalny czas to 14 dni, ale zależy to od danej jednostki.
• Sposób reprezentacji: Sposób reprezentacji określa, kto w imieniu zarządu będzie podpisywał dokumenty. Dobrą praktyką jest wpisanie dwóch osób wymaganych do podpisów.

Przykładowe zmiany paragrafów statutu OSP

Poniżej przedstawiono propozycje zmian w wybranych paragrafach statutu, które często są modyfikowane w OSP:

Paragraf 4: Teren działania OSP

• Przed zmianą: Terenem działania OSP jest miejscowość (zakład pracy) będąca jej siedzibą, oraz miejscowości położone w rejonie pomocy wzajemnej.
• Po zmianie: Terenem działania OSP jest terytorium Polski.

Paragraf 13: Kategorie członków OSP

• Przed zmianą: Członkowie OSP dzielą się na: 1. Członków czynnych, 2. Członków Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych, 3. Wspierających, 4. Honorowych.
• Po zmianie: Członkowie OSP dzielą się na: 1. Członków czynnych, 2. Członków Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych, 3. Członków wspierających, 4. Członków honorowych, 5. Członków w stanie spoczynku.

Paragraf 16: Członkowie wspierający

• Przed zmianą: Członkiem wspierającym może być osoba fizyczna lub prawna współpracująca w rozwoju OSP, wspomagająca finansowo bądź w innej formie jej działalności. Członek wspierający - osoba fizyczna, a w przypadku osoby prawnej jej przedstawiciel ma prawo: 1. Uczestniczyć w walnym zebraniu członków OSP i być wybierany do władz OSP. 2. Korzystać z urządzeń i sprzętu będącego własnością OSP.
• Po zmianie: Członkiem wspierającym może być osoba fizyczna lub prawna współpracująca w rozwoju OSP, wspomagająca finansowo bądź w innej formie jej działalności. Członek wspierający - osoba fizyczna, a w przypadku osoby prawnej jej przedstawiciel ma prawo: 1. Uczestniczyć w walnym zebraniu członków OSP i być wybierany do władz OSP. 2. Korzystać z urządzeń i sprzętu będącego własnością OSP po wcześniejszym uzyskaniu zgody Zarządu OSP. 3. Członek wspierający ma obowiązek złożyć deklarację współpracy z OSP, w której zadeklaruje formę swojej pomocy. 4. Członkostwo ustaje, jeśli członek wspierający zalega w zadeklarowanej formie pomocy za okres 1 roku. 5. Wykluczenie następuje na podstawie uchwały Zarządu OSP. Od uchwały przysługuje prawo wniesienia odwołania do Walnego Zebrania z tym tylko, że do czasu rozpatrzenia wniosku członkowi wspierającemu nie przysługują prawa wyżej wymienione.

Paragraf 17: Członkowie honorowi i w stanie spoczynku

• Przed zmianą: Członkiem honorowym może zostać członek OSP szczególnie zasłużony dla ochrony przeciwpożarowej. Godność członka honorowego nadaje walne zebranie. Członkowie honorowi nie opłacają składek członkowskich.
• Po zmianie: 1. Członkiem honorowym może zostać członek OSP szczególnie zasłużony dla ochrony przeciwpożarowej. Godność członka honorowego nadaje walne zebranie. Członkowie honorowi nie opłacają składek członkowskich. 2. Członek w stanie spoczynku to: a) osoba, która nie uczestniczy aktywnie w wykonywaniu postanowień niniejszego statutu; b) osoba, która nie opłaca składek członkowskich; c) osoba, która nie może wybierać i być wybierana do władz OSP; d) osoba, która może uczestniczyć w walnych zebraniach oraz innych zebraniach organizowanych przez OSP bez prawa głosu; e) osoba, która nie może wysuwać postulatów i wniosków wobec władz OSP; f) osoba, która nie może korzystać z urządzeń i sprzętu będącego własnością OSP oraz z innych przywilejów przypisanych dla członków czynnych; g) osoba, która może używać munduru i odznak tylko za pisemną zgodą Zarządu OSP.

Paragraf 36: Skład Zarządu

• Przed zmianą: Zarząd wybiera ze swego grona prezesa, naczelnika straży, dwóch wiceprezesów, sekretarza i skarbnika, a także może wybrać gospodarza, kronikarza i zastępcę naczelnika straży. Naczelnik straży sprawuje funkcję wiceprezesa.
• Po zmianie: Zarząd wybiera ze swego grona Prezesa, Wiceprezesa-Naczelnika, Wiceprezesa, Sekretarza, Skarbnika, a także może wybrać Gospodarza, Kronikarza, zastępcę naczelnika straży lub członka Zarządu.

Paragraf 37: Zadania Zarządu

• Przed zmianą (fragment): Do zadań zarządu należy: ... 8) Zaciąganie w imieniu OSP zobowiązań finansowych. ...
• Po zmianie (fragment): Do zadań zarządu należy: ... 8) Zaciąganie w imieniu OSP zobowiązań finansowych. 15) Zarząd, który zostanie wybrany podczas wyborów w trakcie walnego zebrania sprawozdawczo-wyborczego lub nadzwyczajnego musi do trzech tygodni opracować i zatwierdzić uchwałą "Plan pracy i obowiązki Zarządu".

Paragraf 38: Reprezentacja OSP przez Prezesa

• Przed zmianą: Prezes zarządu reprezentuje OSP na zewnątrz i kieruje całokształtem prac zarządu.
• Po zmianie: Prezes Zarządu (a w przypadku, kiedy z różnych względów nie może tego uczynić - czyni to jednoosobowo Wiceprezes, Naczelnik, Sekretarz lub Skarbnik) reprezentuje OSP na zewnątrz i kieruje całokształtem prac zarządu.

Paragraf 39: Posiedzenia Zarządu

• Przed zmianą: Posiedzenia zarządu odbywają się według potrzeb, co najmniej jednak raz w kwartale i są zwoływane przez prezesa. Na posiedzenia zarządu należy zapraszać przewodniczącego komisji rewizyjnej OSP.
• Po zmianie: Posiedzenia zarządu odbywają się według potrzeb, co najmniej jednak raz w kwartale i są zwoływane przez prezesa lub innych członków Zarządu. Na posiedzenia zarządu należy zapraszać przewodniczącego komisji rewizyjnej OSP.

Paragraf 41: Podpisywanie dokumentów finansowych

• Przed zmianą: Umowy, akty oraz pełnomocnictwa i dokumenty finansowe podpisuje w imieniu OSP prezes lub wiceprezes i skarbnik.
• Po zmianie: Umowy, akty oraz pełnomocnictwa i dokumenty finansowe podpisuje w imieniu OSP prezes i skarbnik lub wiceprezes i skarbnik.

Status Organizacji Pożytku Publicznego (OPP) a statut OSP

Ochotnicza Straż Pożarna, jak każda inna organizacja pozarządowa, może starać się o status organizacji pożytku publicznego. Wymaga to jednak spełnienia dodatkowych warunków, które muszą znaleźć odzwierciedlenie w statucie.

Wymogi statutowe dla OSP ubiegającej się o status OPP:

1. Niezależność Komisji Rewizyjnej: Członkowie komisji rewizyjnej nie mogą mieć powiązań z członkami zarządu, nie mogą być zatrudnieni w OSP i nie mogą być osobami skazanymi.
2. Brak skazań członków Zarządu: Członkowie zarządu nie mogą być osobami skazanymi.
3. Działalność nieodpłatna i odpłatna pożytku publicznego: Jeśli OSP zamierza prowadzić obie te formy działalności, informacja o ich przedmiotach powinna znaleźć się w statucie. Paragrafy takie jak § 6a i § 36 (wzorcowego statutu) oraz zapisy o ograniczeniach w prawie uczestnictwa w komisji rewizyjnej mają istotne znaczenie dla OSP ubiegających się o status OPP. Brak tych zapisów nie stanowi przeszkody, jeśli OSP nie ma ambicji ubiegania się o status OPP.

Uwierzytelniony odpis statutu

Po zatwierdzeniu zmian statutu przez sąd rejestrowy, jednostka nie otrzymuje automatycznie egzemplarza statutu opatrzonego pieczęciami sądu. Uwierzytelniony odpis statutu sąd wydaje na pisemny wniosek. Należy uiścić opłatę w wysokości 40 zł, a jeśli wnioskujący złoży wraz z opłatą kserokopię dokumentu do uwierzytelnienia.

tags: #jak #zmienic #statut #w #osp