Bezpieczeństwo instalacji elektrycznej w budynku jest jednym z kluczowych elementów ochrony przeciwpożarowej. Jego podstawowym zadaniem jest szybkie odłączenie zasilania instalacji elektrycznej budynku w sytuacji zagrożenia pożaru lub podczas prowadzenia akcji gaśniczej. W przypadku pożaru instalacja elektryczna może stanowić dodatkowe zagrożenie dla ekip ratowniczych. Po uruchomieniu przeciwpożarowego wyłącznika prądu następuje odłączenie zasilania instalacji użytkowej budynku.
Przeciwpożarowy wyłącznik prądu należy do urządzeń ochrony ppoż. W razie pojawienia się ognia umożliwia odłączenie dopływu prądu i bezpieczne prowadzenie akcji gaśniczej.
Konieczność stosowania przeciwpożarowych wyłączników prądu w instalacjach elektrycznych w budynkach wynika z zapisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Mówi o tym również rozporządzenie w sprawie ochrony ppoż. W myśl rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, urządzenia przeciwpożarowe to urządzenia służące do zapobiegania powstawania, wykrywania oraz zwalczania pożarów lub ograniczania ich skutków (mogą to być urządzenia stałe lub półstałe, uruchamiane ręcznie lub samoczynnie). Jednym z urządzeń ppoż. jest właśnie przeciwpożarowy wyłącznik prądu.
Lokalizacja i Podłączenie Wyłącznika
Montaż przeciwpożarowego wyłącznika prądu jest kluczowym elementem zapewnienia bezpieczeństwa, jednak jego prawidłowe umiejscowienie w instalacji często budzi pytania, zwłaszcza w kontekście istniejących układów elektrycznych. Dyskusja dotyczy montażu przeciwpożarowego wyłącznika prądu DPX 250A w przedszkolu, w kontekście układu TN-S, a użytkownik poszukuje wskazówek dotyczących lokalizacji wyłącznika w instalacji elektrycznej, zadając pytania o umiejscowienie DPX w stosunku do licznika energii oraz granice własności między dostawcą energii a instalacją odbiorczą.
Granice własności i umiejscowienie wyłącznika
Często pojawia się pytanie: Gdzie jest granica własności pomiędzy Zakładem Energetycznym (ZE) a instalacją odbiorczą? "Po czyjej stronie" jest istniejący główny wyłącznik? Od złącza kabel 4x70mm2 wchodzi na główny wyłącznik prądu (z mechanizmem ręcznym), a dalej dopiero na licznik energii elektrycznej. W istniejącej instalacji muszę zamontować przeciwpożarowy wyłącznik prądu.
Złącze kablowe (ZK) na elewacji budynku, z którego do rozdzielnicy głównej (RG) wewnątrz doprowadzono zasilanie na wyłącznik główny (WG), a z WG poprzez przekładniki układu rozliczeniowego na wyłącznik pożarowy, to jeden ze spotykanych scenariuszy. WG jest w RG wewnątrz budynku i tak samo za nim licznik. Niestety granicy własności nie zawsze udaje się jednoznacznie ustalić.
Granica ZE często kończy się na zaciskach w ZK. Jeśli wyłącznik przeciwpożarowy (PWP) będzie zabudowany za licznikiem (czyli za granicą eksploatacji), to ZE tak naprawdę nie interesuje, co znajduje się za zabezpieczeniem zalicznikowym, o ile ono będzie zabudowane.
Jeśli złącze jest na zewnątrz, a WG i pomiar są wewnątrz, PWP można zaprojektować nad złączem kablowym. Pewnym rozwiązaniem jest wepnięcie DPX'a w WLZ odbiorcy. Tauron nie miał zastrzeżeń do zabudowy wyłącznika głównego prądu (WGP) przed układami licznikowymi, oczywiście przystosowanego do oplombowania, w przypadku przebudowy budynku wielorodzinnego, gdzie układy licznikowe były zabudowane w ZSP zlokalizowanej wewnątrz budynku, a zasilanie z istniejącego ZK przy elewacji budynku.
Wymóg uzgodnień i odpowiedzialność
Rozwiązanie wymaga uzgodnienia z energetyką oraz rzeczoznawcą do spraw przeciwpożarowych. Ważne jest, aby dopasować rozwiązanie do tego, co jest zapisane w projekcie i jaki zakres on zawiera. Prawidłowo należałoby, aby inwestor zadał pytanie projektantowi i poprosił o konkretne rozwiązanie. Projektant wykonanie zrzucił na wykonawcę, nie podając rozwiązania. W takiej sytuacji, jeśli dokumentacji nie ma, należy ją sporządzić, uzgodnić i po temacie, wszystko idzie do dogadania.
W przypadku wątpliwości lub nieprecyzyjnych informacji od konsultantów ZE, zawsze należy prosić inwestora o warunki zasilania lub umowę kompleksową dostawy energii elektrycznej, gdyż interpretacje mogą się różnić od inspektorów w ZE. Jeśli w projekcie brak jest warunków zasilania, a umowa kompleksowa się zagubiła, należy to uregulować. Gdy uda mi się dotrzeć do projektanta, poświęcił mi chwilę i powiedział "Pewnie granica kończy się na zaciskach w ZK, jak nie to jakoś załatw rozplombowanie, a nawet nie zwrócą uwagi, że wymieniłeś WP na PWP."
Aspekty Techniczne Montażu Przeciwpożarowego Wyłącznika Prądu
Kwestie poprawnego podłączenia DPX, cewki, przycisku ppoż., zabezpieczenia przycisku i pf 431 są kluczowe, ale w tej dyskusji są pomijane jako znane zagadnienia. Uczestnicy rozmowy sugerują różne podejścia, w tym montaż DPX za licznikiem oraz konieczność uzgodnienia z dostawcą energii, wskazując również na potrzebę współpracy z projektantem oraz rzeczoznawcą ds. pożarnictwa.
Wybór i zasilanie wyzwalaczy
Wyzwalacz przeciwpożarowy wyzwala wyłącznik główny. Do głównych wyłączników, takich jak FRX, DPX, można doposażyć je w wyzwalacz wzrostowy lub zanikowy, lub napęd. Wyłącznik FRX jest przynajmniej 3-4 razy tańszy niż inne rozwiązania. Ważne jest zastanowienie się, co się stanie, gdy braknie jednej fazy, w kontekście wyboru typu cewki.
Sama cewka wzrostowa nie stanowi problemu, energia pobierana jest tylko w momencie wyzwalania. Jednak obecnie powszechnie stosuje się również przekaźniki faz, które pobierają prąd (mały, ale stały) przez cały czas. W opisanym przypadku, przy zastosowaniu tylko cewki, przycisk można zasilić sprzed licznika.
Wyzwalacz wzrostowy stosowany do FRX jest wyposażony w styk podający napięcie na cewkę wyzwalacza. Tenże styk odłącza napięcie z cewki po wyzwoleniu aparatu. Dzięki temu bez żadnych dodatkowych elementów można zasilanie dla cewki wykonać sprzed wyłącznika. Zasilanie dla cewki wzrostowej za wyłącznikiem nie jest do końca pewnym rozwiązaniem.
Zabezpieczenie obwodu sterowania
Należy odpowiednio zabezpieczyć cewkę wzrostową oraz lampki kontrolne (i przełącznik faz). Można to zrobić za pomocą trzech topikowych bezpieczników umieszczonych w jednym module (np. firmy F&F model BZ-3), o prądach od 0,1 do 6,3A, zarówno "szybkich", jak i "zwłocznych".
Pomysł ze wspólnym zabezpieczeniem z lampkami jest uważany za chybiony, podobnie jak zastosowanie do tego celu moduliku z bezpiecznikami rurkowymi (do lampek jak najbardziej się nadaje). Zabezpieczenie przed skutkami zwarcia oczywiście trzeba dać, najprostsze to bezpiecznik instalacyjny, zwykle 6A (tzw. "eska", np. B6), zwracając uwagę na odporność zwarciową, aby prąd zwarcia jej nie przekraczał.
Gdy na styk C1 cewki wybijakowej poda się napięcie z zabezpieczenia, ze styku C2 wyprowadzi się przewód do przycisku, a przewód powrotny z przycisku podłączy do N, uzyskuje się, że obwód do przycisku po wyzwoleniu jest bez napięcia. To oznacza, że przewód do wyłącznika ppoż. nie jest chroniony. Pisząc "bez żadnych dodatkowych elementów" nie miałem na myśli zabezpieczenia, tylko element pozbawiający cewkę napięcia po wyzwoleniu aparatu (dodatkowy styk z opóźnionym rozłączeniem, przekaźnik z takim stykiem). Zabezpieczenie przed skutkami zwarcia oczywiście trzeba dać, najprostsze to bezpiecznik instalacyjny, zwykle 6A.
Wybór rozłącznika
W projektach często stoi FRX304 z kasetą ppoż. Na rynku dostępne są rozłączniki pod wyzwalacze wzrostowe do kaset o stykach 80A z torami 3L+N, oferowane przez producentów takich jak Hager czy Schneider, często w atrakcyjnych cenach. Należy rozważyć, czy dla budynku użyteczności publicznej (np. przychodnia) wystarczy 3-polowy FRX.
Certyfikowany Przeciwpożarowy Wyłącznik Prądu PWP
Schemat Ideowy i Dokumentacja
Ważne jest, aby wiedzieć, w jaki sposób na ideowym schemacie rozdzielnicy pokazać, że do wyłącznika prądu podłączony jest wyłącznik przeciwpożarowy. Na schemacie bez "przycisku pożarowego" normalnie rysuje się linię zasilającą jedną kreską i tylko zaznacza, że to linia 4-przewodowa, następnie daje wyłącznik i dalszy ciąg schematu odbiorniki itd. Wyłącznik przeciwpożarowy wyzwala wyłącznik główny. Gdzie mam umieścić i w jaki sposób wyłącznik przeciwpożarowy zabezpieczony dodatkowo wyłącznikiem nadprądowym B10?
W przypadku już wykonanej instalacji należy narysować schemat ideowy tak, jak jest ona zrobiona. Wyłącznik przeciwpożarowy zabezpieczony dodatkowo wyłącznikiem nadprądowym B10 powinien być umieszczony i przedstawiony na schemacie w sposób czytelny.
Oznakowanie i Kontrola
Ppoż. wyłącznik prądu musi być odpowiednio oznakowany. Wyłącznik powinien być umieszczony w pobliżu głównego wejścia do budynku lub złącza, aby był łatwo dostępny w sytuacji awaryjnej.
Wyłączniki przeciwpożarowe wymagają również okresowej kontroli w ramach przeglądów instalacji elektrycznej w budynku, aby zapewnić ich niezawodne działanie w krytycznych momentach.
Uwagi Prawne i Odpowiedzialność
Kto będzie odpowiadał za wykonanie roboty niezgodnie z dokumentacją, jeśli stanie się nieszczęście? Odpowiedzialność spoczywa na wykonawcy roboty, który posiada stosowne świadectwa kwalifikacji i się pod tym podpisuje, uzgadnia dany temat i odbiera robotę. Artykuły mają jedynie charakter poglądowy. Nie stanowią wykładni prawa, nie mogą być traktowane jako profesjonalna porada prawna, ani nie mogą jej zastąpić.
tags: #jak #zrobic #wylacznik #przeciwpozarowy #pradu