Pojazdy marki Star, a w szczególności modele Star 244 i Star 266, przez dziesięciolecia stanowiły trzon polskiego pożarnictwa, służąc wiernie w Ochotniczych Strażach Pożarnych (OSP) oraz Państwowej Straży Pożarnej. Historia produkcji samochodów ratowniczo-gaśniczych na podwoziu Star 244L sięga początków działalności firmy SZCZĘŚNIAK Pojazdy Specjalne Sp. z o.o., która w 1992 roku wyprodukowała swój pierwszy średni samochód gaśniczy wodno-pianowy właśnie na tym podwoziu, wyznaczając kierunek dalszego rozwoju w segmencie pojazdów ratowniczych. Dziś, mimo upływu lat, wiele jednostek OSP wciąż eksploatuje te niezawodne maszyny, stając przed dylematem: remontować, modernizować czy wymieniać na nowsze.
Star 244 w Ochotniczych Strażach Pożarnych - wyzwania i perspektywy
Wiele jednostek OSP nadal posiada w swojej flocie pojazdy takie jak Star 244. Przykładem jest samochód z OSP w Gassach, gmina Konstancin-Jeziorna, który choć pochodzi z 1996 roku, wciąż jest na chodzie. Jego obecny przebieg wynosi 32 467,7 km. Gmina próbowała sprzedać ten wóz strażacki, początkowo za 24,6 tys. zł, a następnie za 20 tys. zł, lecz mimo to nikt nie złożył oferty. Ostatecznie pojazd ma zostać sprzedany w trybie z wolnej ręki temu, kto zaproponuje najwyższą kwotę.
Modernizacja a karosacja - kluczowe różnice i koszty
Decydując się na inwestycję w stary pojazd, kluczowe jest zrozumienie różnicy między "karosacją" a "remontem kapitalnym", zwłaszcza w kontekście możliwości dofinansowania.
Czym jest "karosacja" i "remont kapitalny"?
W terminologii używanej przez instytucje przyznające dofinansowanie, takie jak Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska (NFOŚ) oraz Zarząd Wojewódzki ZOSP, występują następujące definicje:
- Karosacja (lub zabudowa) oznacza stworzenie nowej zabudowy na podwoziu, które zmienia swoje pierwotne przeznaczenie (np. z transportowego na pożarnicze). Jest to często warunek uzyskania dopłat.
- Remont kapitalny to wymiana kabiny, zabudowy lub zbiornika w pojeździe, który już jest pojazdem pożarniczym. Przeznaczenie pojazdu pozostaje to samo. Takie działanie nie jest traktowane jako "karosacja" i może podlegać innym zasadom dofinansowania.
Szacunkowe koszty karosacji i remontu
Koszty modernizacji czy karosacji mogą być zróżnicowane i zależą od zakresu prac oraz wybranych komponentów.Początkowa oferta wstępna na podstawową karosację dla Stara 244 wyniosła 96 tys. zł brutto. Jednakże, "wypasiona" karosacja, np. w firmie BOCAR, może osiągnąć cenę około 125 tys. zł. W przypadku Stara 266, koszt karosacji wynosił nawet 140 tys. zł.
Z drugiej strony, istnieje opinia, że "nie warto dokładać do 244", ponieważ koszt karosacji, oscylujący wokół 80 000 zł (w zależności od wymagań), może być porównywalny z ceną zakupu gotowego, używanego samochodu sprowadzonego z zagranicy, będącego w nienagannym stanie.
Przypadek OSP Niebieszczany: kompleksowy remont Stara 266
Jedna z jednostek OSP z Podsanocka zdecydowała się na kompleksowy remont posiadanego Stara 266, inwestując w to przedsięwzięcie 350 tys. złotych. Celem było uzyskanie wozu prostego konstrukcyjnie, pozbawionego wrażliwej elektroniki, a jednocześnie zachowującego ograniczone wymiary zewnętrzne i świetne zdolności terenowe. Remont pochłonął około 3,5 miesiąca. W ramach przebudowy ciężarówka otrzymała szereg unowocześnień:
- załogową kabinę z MAN-a L2000,
- zmodernizowaną i przesuniętą zabudowę,
- zupełnie inne koła z bezdętkowymi oponami marki Michelin oraz 20-calowymi felgami, produkowanymi na specjalne zamówienie,
- MAN-owski, 220-konny silnik D08 Euro 2,
- klimatyzowane wnętrze kabiny z ergonomią z końca lat 90-tych,
- nową instalację elektryczną, budowaną w całości do tego pojazdu, odporną na trudne warunki terenowe.
Firmy specjalizujące się w modernizacji pojazdów pożarniczych
Na rynku działa wiele firm oferujących usługi karosacji i remontów pojazdów pożarniczych. Do polecanych należą:
- BOCAR Częstochowa: znana z wysokiej jakości wykonania, tworząca pojazdy "jak z pod igły" na życzenie klienta.
- Osiny: w jednej z sąsiednich gmin wykonali remont Stara, który oceniono jako "super".
- Specmot (Wrocław): firma, która nie posiada strony internetowej, ale oferuje remonty nadwozi specjalnych, w tym częściową przebudowę. Była to firma, która w jednym z przypadków zaoferowała najniższą cenę za remont wozu Wojskowej Straży Pożarnej z Kłodzka.
Istnieją także firmy mniej znane, które skupiają się wyłącznie na remontach nadwozi specjalnych, a nie na karosacji ze zmianą przeznaczenia pojazdu (co wymaga świadectwa homologacji).
Możliwości dofinansowania modernizacji i karosacji
Dofinansowanie na modernizację lub karosację pojazdów pożarniczych jest możliwe, jednak zależy od źródła i spełnienia określonych warunków:
- Zarząd Wojewódzki ZOSP: Posiada pulę środków na dofinansowanie karosacji. Warunkiem jest zazwyczaj nowa zabudowa na podwoziu innym niż pożarnicze, czyli ze zmianą przeznaczenia pojazdu. W przypadku remontu kapitalnego istniejącego pojazdu pożarniczego, dofinansowanie może być trudniejsze do uzyskania, gdyż nie spełnia definicji "karosacji".
- Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW): Jest to główne źródło finansowania dla tego typu inwestycji. Dopłaty można otrzymać tylko w przypadku nowej zabudowy na podwoziu ze zmianą przeznaczenia pojazdu.
- Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy (KSRG): Możliwe jest staranie się o dotację celową z KSRG.
- Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚiGW): W tym przypadku z wnioskiem może występować tylko Urząd Gminy, a wniosek musi zawierać ujęty efekt ekologiczny.
Kluczowe jest, że Zarząd Wojewódzki i NFOŚ traktują dopłatę wyłącznie do nowej zabudowy na podwoziu ze zmianą przeznaczenia pojazdu. Jeśli jest to samochód pożarniczy, a jego przeznaczenie pozostaje takie samo po wymianie kabiny, zabudowy czy zbiornika, nazywa się to remontem kapitalnym, co może wpłynąć na dostępność dofinansowania.
Czy warto inwestować w modernizację Stara 244?
Inwestycja w modernizację Stara 244 jest przedmiotem dyskusji. Z jednej strony, kompleksowy remont, jak w przypadku OSP Niebieszczany, pozwala na stworzenie pojazdu o ulepszonych parametrach, z nową kabiną, silnikiem i systemami, który zachowuje prostotę konstrukcji i dobre właściwości terenowe, tak cenione w tych modelach. Z drugiej strony, koszty takiej modernizacji mogą być znaczące. Należy rozważyć, czy inwestycja rzędu 80 000 zł, a nawet do 350 000 zł, jest opłacalna w porównaniu z zakupem używanego, gotowego pojazdu strażackiego sprowadzonego z zagranicy, który może być dostępny za połowę tych kwot i pochodzić z młodszego rocznika produkcji.