Województwo śląskie aktywnie inwestuje w rozwój i profesjonalizację Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP), oferując szereg kompleksowych szkoleń, które przygotowują druhów do skutecznego działania w różnorodnych sytuacjach kryzysowych. Inicjatywy te mają na celu nie tylko podniesienie kompetencji ratowniczych, ale także wzmocnienie bezpieczeństwa publicznego i odporności społecznej regionu.
Kompleksowe szkolenia podstawowe dla strażaków ratowników OSP
W dniach 15 i 16 kwietnia 2025 roku zakończyły się trwające od 24 marca br. dwa równolegle prowadzone „Szkolenia podstawowe strażaków ratowników OSP” dla druhów z powiatu wodzisławskiego. Szkolenia te obejmowały 133 godziny zajęć oraz dodatkowo szkolenie z LPR, których tematyka dotyczyła m.in.:
- pracy w aparatach ochrony dróg oddechowych,
- działań podczas zdarzeń z materiałami niebezpiecznymi i pożarami,
- obsługi mechanicznych urządzeń ratowniczych,
- sprawiania drabin,
- prowadzenia korespondencji radiowej,
- kierowania ruchem drogowym podczas zdarzeń.
Ponadto, strażacy uczestniczący w szkoleniach przeszli testy w komorze dymowej Ośrodka Szkolenia Komendy Wojewódzkiej PSP w Katowicach. Testy te miały na celu przygotowanie oraz sprawdzenie umiejętności ratowników podczas prowadzenia działań ratowniczo-gaśniczych w sprzęcie ochrony dróg oddechowych w przypadku występowania dużych obciążeń psychofizycznych. Egzamin składał się z części teoretycznej oraz praktycznej.
Inauguracja pilotażowego programu doskonalenia dla OSP na Śląsku
Kierowania ruchem oraz doskonalenie techniki jazdy - takie szkolenie będą mogli przejść druhowie z Ochotniczych Straży Pożarnych. W Katowicach zainaugurowano pilotażowy program szkoleń dla druhen i druhów Ochotniczych Straży Pożarnych z terenu województwa śląskiego. Program rozpoczął się 2 lutego w Krajowym Centrum Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego działającym przy Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w Katowicach. Zakłada on naukę zasad kierowania ruchem oraz prowadzenia wozu w ciężkich warunkach na drodze.
„Mamy bardzo nowoczesne metody uczenia, kształcenia, pokazywania - symulatory i nie tylko. Jest się czym chwalić. Inni niech się uczą od nas. A my zaczynamy nową przygodę.” - podkreślano podczas inauguracji. Celem jest przeszkolenie druhów Ochotniczej Straży Pożarnej, aby wiedzieli „jak, gdzie i kiedy dojechać na czas, jak w trudnych warunkach bojowych zachować się na błocie, na śliskim, na lodzie, jak przejechać przez rzekę.” Tego typu ćwiczeń na co dzień „nie było i nie ma, i musimy dzisiaj, w tych trudnych, niebezpiecznych czasach, zrobić wszystko, żeby tę odporność kraju budować.”
Kiedy coś się dzieje, „chcemy, żeby odpowiednie służby były na miejscu i rozwiązywały problem, który się pojawia.” Stąd pomysł doszkalania druhów Ochotniczych Straży Pożarnych, bo najczęściej to oni są wzywani jako pierwsi w różne miejsca. Program ma charakter długofalowy i nie określono górnego limitu liczby uczestników.
Rola Ochotniczych Straży Pożarnych w systemie bezpieczeństwa regionu
Ochotnicze Straże Pożarne odgrywają na Śląsku szczególną rolę. W samym województwie śląskim to jest ponad 900 jednostek gotowych do wyjazdu o każdej porze dnia i nocy, które - obok Państwowej Straży Pożarnej - stanowią istotne ogniwo systemu reagowania kryzysowego. Zakres ich działań od lat wykracza poza gaszenie pożarów i obejmuje m.in. ratownictwo drogowe, zabezpieczanie zdarzeń masowych oraz wsparcie lokalnych społeczności w sytuacjach nadzwyczajnych.
Obchodzono niedawno jubileusz Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego - 30-lecie. Tworzono krajowy system ratowniczo-gaśniczy, ponieważ kiedyś sprzętowo Ochotnicze Straże Pożarne „odstawały od Zawodowej, a później Państwowej Straży Pożarnej”. Dziś nowy program szkoleniowy ma na celu podniesienie poziomu profesjonalizacji OSP w śląskim, odpowiadając na rosnące wymagania operacyjne i prawne, z jakimi mierzą się druhowie w codziennej służbie.
Cele i zakres nowego programu szkoleniowego
Głównym założeniem projektu jest podniesienie kompetencji praktycznych oraz formalnych strażaków ochotników, a także zwiększenie bezpieczeństwa zarówno ratowników, jak i uczestników ruchu drogowego. Program koncentruje się na dwóch kluczowych obszarach:
Doskonalenie techniki jazdy
Szkolenia obejmują naukę prowadzenia ciężkich wozów bojowych w warunkach skrajnie trudnych - na nawierzchniach błotnistych, piaszczystych i oblodzonych, a także podczas przejazdów przez wodę. Tego typu umiejętności mają istotne znaczenie w sytuacjach wymagających szybkiego i bezpiecznego dotarcia na miejsce zdarzenia.
Kierowanie ruchem drogowym
Drugi filar programu dotyczy przygotowania druhów OSP do zgodnego z obowiązującymi przepisami zabezpieczania miejsc wypadków oraz imprez masowych, takich jak wydarzenia religijne czy patriotyczne. Szkolenie ma umożliwić zdobycie wiedzy i uprawnień niezbędnych do sprawnego i legalnego kierowania ruchem. Uczestnicy przeszli już szkolenie z kierowania ruchem, które obejmowało część teoretyczną, a następnie praktyczną, gdzie mogli wcielić się w osoby kierujące ruchem.
Film instruktażowy dotyczący operacji drogowych
Nowoczesna infrastruktura i metodyka szkoleniowa
Pilotaż realizowany w Katowicach opiera się na zaawansowanych rozwiązaniach technologicznych oraz sprawdzonej metodyce szkoleniowej. Proces kształcenia został zaplanowany jako wieloetapowy:
- Symulatory jazdy - uczestnicy rozpoczynają szkolenie od pracy na nowoczesnych symulatorach wozów uprzywilejowanych, co pozwala na bezpieczne przećwiczenie reakcji w sytuacjach krytycznych.
- Place manewrowe i poligony - kolejnym etapem są zajęcia praktyczne w terenie, na specjalnie przygotowanych nawierzchniach imitujących realne zagrożenia drogowe.
- Proces ciągły - ze względu na naturalną rotację kadr w OSP, szkolenia mają mieć charakter stały i wieloletni, obejmując kolejne roczniki druhów.
Takie podejście ma umożliwić systematyczne podnoszenie kompetencji OSP w śląskim, bez jednorazowego, krótkotrwałego efektu.
Współpraca instytucjonalna i znaczenie projektu
Program jest efektem współpracy samorządu województwa śląskiego z Ministerstwem Edukacji Narodowej, Kancelarią Prezesa Rady Ministrów oraz Państwową Strażą Pożarną. Konferencja prasowa, która oficjalnie otworzyła projekt, odbyła się w Krajowym Centrum Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego - obiekcie uznawanym za jedno z najnowocześniejszych centrów szkoleniowych w Polsce i w tej części Europy. Podczas konferencji prasowej podkreślano, że inicjatywa stanowi rozwinięcie wcześniejszych projektów szkoleniowych, m.in. realizowanych dla żołnierzy Wojsk Obrony Terytorialnej.
Marszałek województwa śląskiego Wojciech Saługa podkreślał, że fundamentem programu jest współpraca. „To właśnie współdziałanie pomiędzy służbami, instytucjami i ludźmi odpowiedzialnymi za różne obszary funkcjonowania państwa jest dziś niezbędne do wzmacniania odporności oraz budowania spójnej wspólnoty wokół obrony cywilnej i bezpieczeństwa ludności.” Marszałek przypomniał, że kilka miesięcy temu, w tym samym miejscu, realizowano szkolenia dla żołnierzy Wojsk Obrony Terytorialnej. Wówczas przeszkolono około 500 żołnierzy z technik jazdy w trudnych warunkach oraz zasad kierowania ruchem. „Dziś rozpoczynamy nowy etap, skierowany do druhów Ochotniczych Straży Pożarnych. Krajowe Centrum Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego to ośrodek unikalny w skali kraju, wyposażony w nowoczesne symulatory i infrastrukturę szkoleniową, które pozwalają przekazywać praktyczne umiejętności prowadzenia ciężkich wozów bojowych oraz bezpiecznego działania w wymagających warunkach.” Marszałek Saługa dodał, że jest potencjał, „żeby szkolić pół tysiąca, tysiąc, a nawet dwa tysiące druhów.”
W wydarzeniu uczestniczyli również przedstawiciele administracji rządowej i służb mundurowych, w tym Jakub Stefaniak - sekretarz stanu w KPRM, Grzegorz Boski - wicemarszałek województwa śląskiego oraz Zbigniew Dyk - zastępca komendanta wojewódzkiego PSP.
„Bez względu na to, czy mówimy o bezpieczeństwie militarnym, logistycznym czy cywilnym, jeśli nie ma osoby, która potrafi dobrze kierować ruchem, to pojawia się chaos i problemy. Dlatego to słowo „kierowanie ruchem” jest dziś absolutnie kluczowe.” - zaznaczył Jakub Stefaniak, zwracając uwagę, że nawet największe środki nie przyniosą efektu bez dobrze wyszkolonych ludzi. Podkreślił, że Śląsk musi być zawsze w gotowości, nie tylko w kontekście działań militarnych, ale w szeroko rozumianym bezpieczeństwie: wypadki drogowe, katastrofy, zdarzenia w kopalniach. Strażacy ochotnicy są często pierwsi na miejscu, bo mają najbliżej. „Pieniądze są ważne, ale nie wystarczą, jeśli nie będzie wyszkolonych, kompetentnych ludzi. Im więcej szkoleń, im więcej wiedzy, tym większe bezpieczeństwo dla nas wszystkich, dla obywateli.”
Wiceminister edukacji Henryk Kiepura zwracał uwagę na ogromną skalę i znaczenie Ochotniczych Straży Pożarnych w województwie śląskim. „W województwie śląskim działa ponad 900 jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych. To tysiące druhen i druhów, którzy o każdej porze dnia i nocy są gotowi nieść pomoc mieszkańcom.” Podkreślił, że ich zadania są coraz szersze - obejmują pożary, wypadki drogowe, klęski ekologiczne, ale też zabezpieczanie wydarzeń społecznych, religijnych czy patriotycznych. „Chcemy, żeby byli dobrze wyszkoleni, działali zgodnie z prawem i mieli odpowiednie uprawnienia. To jest także budowanie odporności społecznej i odpowiedzialności za ludzi, którzy na co dzień dbają o innych.”
Śląsk jako pionier w szkoleniach OSP
Pilotażowy program szkoleń dla OSP w województwie śląskim stawia region w roli pioniera w zakresie systemowego podejścia do profesjonalizacji ochotniczych służb ratunkowych. Spotkanie w Krajowym Centrum Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego było okazją do rozmowy o współpracy służb, budowaniu odporności regionu i lepszym przygotowaniu do sytuacji kryzysowych - zarówno tych nagłych, jak i przewidywalnych. Szkolenia dla OSP są naturalnym rozwinięciem wcześniejszych projektów realizowanych w Katowicach, z których wcześniej korzystali żołnierze Wojsk Obrony Terytorialnej. Uczestnicy konferencji podkreślali, że inauguracja w Katowicach to dopiero początek.