Stawki VAT przy wykonywaniu usług i dostawach towarów przeciwpożarowych w Polsce

Kwestia stosowania właściwych stawek podatku VAT w odniesieniu do usług i dostaw towarów związanych z ochroną przeciwpożarową jest złożona, a jej interpretacja podlegała ewolucji, w dużej mierze pod wpływem orzecznictwa unijnego. W Polsce obowiązują dwie główne stawki VAT, które mogą mieć zastosowanie w tym obszarze: podstawowa stawka 23% oraz obniżona stawka 8%, przy czym zastosowanie tej ostatniej jest ściśle określone przepisami.

Podstawowe Zasady Opodatkowania VAT

Zgodnie z art. 41 ust. 1 w powiązaniu z art. 146a pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług, podstawowa stawka VAT wynosi 23%. Od tej reguły istnieją wyjątki, które są ściśle wymienione w ustawie i przepisach wykonawczych. Preferencyjna, obecnie 8% stawka VAT, na podstawie art. 41 ust. 12 ustawy o VAT, ma zastosowanie do dostawy, budowy, remontu, modernizacji, termomodernizacji lub przebudowy obiektów budowlanych lub ich części zaliczonych do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym.

Usługi w Zakresie Ochrony Przeciwpożarowej a Stawki VAT

Roboty instalacyjne i remontowe

W przypadku robót remontowych instalacji przeciwpożarowej wykonanych w przedszkolu oraz założenia nowej instalacji przeciwpożarowej w budynku gminy, ma zastosowanie 23% stawka VAT. Instalacje przeciwpożarowe stanowią elementy składowe budynków, są w ramach budowy czy modernizacji wbudowywane w obiekt. Prace mające na celu założenie nowej instalacji przeciwpożarowej oraz remont już istniejącej instalacji przeciwpożarowej wchodzą w zakres prac budowlanych (gdy są montowane w nowo wznoszonym obiekcie), remontowych (gdy są wymieniane w obiekcie istniejącym), modernizacyjnych czy związanych z przebudową obiektu.

Kluczowe dla określenia stawki jest stwierdzenie, czy te prace będą przeprowadzane w obiektach zaliczanych do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym. Okolicznością przesądzającą o wysokości stosowanej stawki VAT jest klasyfikacja obiektu budowlanego, którego dane roboty dotyczą.

Budownictwo objęte społecznym programem mieszkaniowym rozumie się jako obiekty budownictwa mieszkaniowego lub ich części, z wyłączeniem lokali użytkowych, oraz lokale mieszkalne w budynkach niemieszkalnych sklasyfikowanych w Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych w dziale 12, a także obiekty sklasyfikowane w Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych w klasie ex 1264 - wyłącznie budynki instytucji ochrony zdrowia świadczących usługi zakwaterowania z opieką lekarską i pielęgniarską, zwłaszcza dla ludzi starszych i niepełnosprawnych.

Do budownictwa takiego nie zalicza się jednak budynków mieszkalnych jednorodzinnych, których powierzchnia użytkowa przekracza 300 m2 i lokali mieszkalnych, których powierzchnia użytkowa przekracza 150 m2. W przypadku budownictwa mieszkaniowego o powierzchni przekraczającej ww. limity, obniżoną stawkę podatku stosuje się tylko do części podstawy opodatkowania odpowiadającej udziałowi powierzchni użytkowej kwalifikującej do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym w całkowitej powierzchni użytkowej.

Zgodnie z Polską Klasyfikacją Obiektów Budowlanych (PKOB), budynki szkolnictwa przedszkolnego sklasyfikowane są w PKOB 1263, a zatem nie stanowią obiektów budowlanych zaliczonych do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym. W konsekwencji dostawy, budowy, remonty, modernizacje, termomodernizacje oraz przebudowy takich budynków nie mogą być opodatkowane stawką VAT 8%. Do robót remontowych wykonanych w przedszkolu należy zastosować 23% stawkę VAT.

Natomiast usługi wykonywania instalacji przeciwpożarowych w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych są opodatkowane VAT według obniżonej stawki 8%. Usługi te wykonywane są bowiem w obiekcie budowlanym lub jego częściach zaliczonych do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym (PKOB dział 11).

Roboty konserwacyjne dotyczące budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym również podlegają stawce 8% VAT. Przez roboty konserwacyjne rozumie się prace mające na celu utrzymanie sprawności technicznej elementów budynku lub jego części inne niż remont, z zastrzeżeniem, że wartość towarów bez podatku wchodzących w podstawę opodatkowania świadczenia robót konserwacyjnych nie przekracza 50% tej podstawy.

Usługi monitoringu obszarów leśnych

Usługi monitoringu obszarów leśnych, wykonywane przez firmę zewnętrzną, są opodatkowane stawką 23% VAT. Przykładem jest sytuacja, gdy koszty monitoringu na wieży ppoż. są wykonywane przez firmę zewnętrzną w ramach usługi monitoringu obszarów leśnych, opodatkowanych stawką 23% na podstawie wystawianej co miesiąc faktury VAT.

Stawki VAT na Dostawę Towarów Przeciwpożarowych - Ewolucja Prawna

Stawka 8% dla towarów do końca 2015 roku

Historycznie, do końca 2015 roku, stawka VAT na towary przeciwpożarowe wynosiła 8%. Zgodnie z art. 41 ust. 10 w związku z art. 146a pkt 2 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, stawkę podatku w wysokości 8% stosowano do dostaw na terytorium kraju towarów wymienionych w poz. 129-134 załącznika nr 3 do ustawy, dla jednostek ochrony przeciwpożarowej, przeznaczonych na cele ochrony przeciwpożarowej.

Orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego, jednolicie stwierdzało, że niezależnie od tego, czy towary przeznaczone na cele ochrony przeciwpożarowej nabywa i płaci za nie gmina (powiat), czy PSP lub ochotnicza straż pożarna, należało naliczać 8% stawkę podatku VAT. Kluczowe znaczenie miał art. 41 ust. 10 ustawy o VAT, który mówił o preferencyjnym opodatkowaniu dostaw towarów "dla jednostek ochrony przeciwpożarowej, przeznaczonych na cele ochrony przeciwpożarowej". Przepis ten nie wprowadzał wymogu, że bezpośrednim nabywcą tych towarów musiała być jednostka straży pożarnej; ważne było, aby zakupy były realizowane na rzecz takiej jednostki.

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE i zmiana na 23% od 2016 roku

W dniu 18 grudnia 2014 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wydał wyrok w sprawie C‑639/13, w którym stwierdził, że Polska, stosując obniżoną stawkę podatku od wartości dodanej do dostaw towarów przeznaczonych na cele ochrony przeciwpożarowej wymienionych w załączniku nr 3 do ustawy o VAT, uchybiła zobowiązaniom wynikającym z art. 96-98 dyrektywy Rady 2006/112/WE z 28 listopada 2006 r.

Historia sprawy rozpoczęła się w 2011 roku, gdy Komisja Europejska zarzuciła Polsce stosowanie obniżonej stawki VAT niezgodnie z przepisami dyrektywy. Polska argumentowała, że ochrona przeciwpożarowa jest jednym z podstawowych zadań państwa, finansowanym z budżetu, a brak obniżonej stawki VAT skutkowałby znaczącym wzrostem cen tych towarów i mógłby zagrozić finansowaniu tego zadania. Komisja podnosiła, że z orzecznictwa Trybunału wynika, iż państwo członkowskie nie może powoływać się na przepisy, praktyki lub sytuacje właściwe dla jego wewnętrznego porządku prawnego, aby uzasadnić nieprzestrzeganie zobowiązań wynikających z prawa Unii. Dostawa towarów przeznaczonych na cele ochrony przeciwpożarowej powinna być objęta stawką podstawową przewidzianą w art. 96 dyrektywy 2006/112, która nie może być niższa niż 15%.

Trybunał Sprawiedliwości UE przyznał rację Komisji Europejskiej. Uznał, że przepisy regulujące obniżone stawki VAT należy interpretować ściśle, a argumenty natury społeczno-politycznej nie mogą uzasadniać naruszenia przez państwo członkowskie przepisów dyrektywy, gdyż towary przeciwpożarowe nie należą do kategorii wymienionych w załączniku III do dyrektywy 2006/112, na które państwa członkowskie mogą stosować obniżone stawki VAT.

W konsekwencji wyroku, Polska była zobowiązana do nowelizacji ustawy o podatku od towarów i usług. Od 1 stycznia 2016 r. stawka VAT na dostawy towarów przeznaczonych na cele ochrony przeciwpożarowej została podniesiona z 8% do 23%. Ten wyrok wiąże Polskę, a państwo, które uchybiło jednemu z zobowiązań, jest zobowiązane podjąć środki, które zapewnią wykonanie wyroku Trybunału.

Konsekwencje i przyszłość finansowania

Podniesienie stawki podatku VAT na zakup towarów przeciwpożarowych utrudnia finansowanie ochrony przeciwpożarowej. Efektem nowelizacji jest odprowadzanie do budżetu państwa większej kwoty podatku VAT od zakupu tych towarów. Środowisko strażaków - zarówno z PSP, jak i OSP - oraz samorządy terytorialne muszą zabiegać, aby ta pula nie została rozdysponowana na bieżące potrzeby, ale by z powrotem trafiała do straży i samorządów. Możliwe rozwiązania to np. zwiększenie corocznej dotacji ministra spraw wewnętrznych na krajowy system ratowniczo-gaśniczy oraz przesunięcie większych kwot z poziomu rządowego przede wszystkim na poziom powiatów i gmin.

tags: #jaki #vat #przy #wykonywaniu #pachsow #przeciwpozarowy