Szef MSWiA planuje od nowego miesiąca włączenie Ochotniczej Straży Pożarnej, Wodnego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, a także GOPR i TOPR do swojego resortu. Rząd dąży do stworzenia wspólnego systemu łączności i parku maszynowego dla służb ratowniczych.
Dotychczas górskie służby ratownicze były finansowane przez Urząd Kultury Fizycznej i Sportu. Obie formacje borykają się z poważnymi problemami finansowymi. W tegorocznym budżecie, po cięciach, grupie brakuje ponad 80 tysięcy złotych. Jak powiedział Jerzy Żak, naczelnik bieszczadzkiej grupy GOPR, "Pieniędzy wystarczy jedynie do końca sierpnia". Brak funduszy w środku sezonu turystycznego nie wróży niczego dobrego.
Biorąc pod uwagę, że goprowcy pracują w trudnym terenie, często ratując ludzkie życie, sytuacja, w której brakuje pieniędzy na sprzęt czy szkolenia, jest niewyobrażalna. Poza tym, bieszczadzkim goprowcom przydałby się system nawigacji satelitarnej GPS. Czas pokaże, czy kondycja finansowa poszczególnych grup GOPR-u zmieni się wraz z wejściem w struktury MSWiA. Jeżeli nie, ratownicy będą musieli liczyć na wsparcie osób z wyobraźnią i środkami finansowymi.
GOPR - gwarancja bezpieczeństwa w górach
Górskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe (GOPR) to organizacja, której głównym celem jest zapewnienie bezpieczeństwa i ratunku turystom w górach. Podstawowym zadaniem ratowników górskich jest dotarcie na czas z pomocą, niezależnie od warunków pogodowych czy pory roku. Choć większość odwiedzających polskie tereny górskie zna GOPR, nie wszyscy zdają sobie sprawę z dodatkowych działań prowadzonych przez stowarzyszenie.
Ratownicy GOPR-u przede wszystkim prowadzą akcje ratownicze i poszukiwawcze. Równie ważnym elementem ich pracy jest edukacja i prowadzenie szkoleń mających na celu zapobieganie wypadkom w górach. Uświadamiają miłośników gór o czyhających niebezpieczeństwach oraz sposobach radzenia sobie w trudnych sytuacjach, zanim nadejdzie pomoc. Do zadań ratowników należy również ochrona środowiska górskiego oraz edukacja lokalnych mieszkańców i turystów w tym zakresie.
Historia i struktura GOPR
GOPR powstało w Zakopanem w 1952 roku jako młodszy odpowiednik i rozwinięcie istniejącego już od ponad czterdziestu lat Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego (TOPR). Stowarzyszenie korzystało z doświadczenia i tradycji TOPR.
Powołanie Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego było znaczącym wydarzeniem, ponieważ służba ta objęła swoim zasięgiem niemal wszystkie grupy górskie w Polsce, z wyjątkiem Gór Świętokrzyskich i Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Wówczas dopracowano wszelkie kwestie formalne i włączono w strukturę GOPR Grupę Tatrzańską. W tym okresie powstał również symbol GOPR - odznaka, która funkcjonuje do dziś: niebieski krzyż na białym tle.
GOPR działa na polskich terenach górskich, zrzeszając setki wyszkolonych ratowników gotowych do pomocy w razie wypadku, zaginięcia lub innego zagrożenia. Stowarzyszenie składa się z siedmiu Grup Regionalnych:
- Grupa Krynicka: Działalność ratownicza na obszarach Beskidu Sądeckiego i zachodniej części Beskidu Niskiego.
- Grupa Podhalańska: Obejmuje obszar Gorców, Pienin, Beskidu Wyspowego oraz szeroko rozumiane Podhale.
- Grupa Beskidzka: Ze stacją centralną w Szczyrku, działa na obszarze 2160 km² w Beskidzie Śląskim, Żywieckim, Małym i Makowskim.
- Grupa Jurajska: Najmłodsza grupa regionalna, powstała na bazie Jurajskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego (JOPR) w 1998 roku. Działa na terenie Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej.
- Grupa Sudecka: Zapewnia pomoc dla osób poszkodowanych na terenie Sudetów.
Sieć siedmiu Grup GOPR-u zlokalizowanych w różnych częściach Polski zapewnia obecność gotowych do pomocy ratowników i sprzętu w wielu punktach.
Kim jest ratownik GOPR?
Stowarzyszenie GOPR zrzesza odpowiednio wykwalifikowanych wolontariuszy gotowych do udzielania pomocy w wymagającym i niebezpiecznym terenie górskim. Ratownicy zawodowi, ochotnicy i kandydaci na ratowników dyżurują codziennie, przez całą dobę, w ramach pracy społecznej. W strukturach GOPR znajdują się jedynie najlepsi, wytrwali i świetnie wyszkoleni specjaliści.
Proces zostania ratownikiem
Aby zostać ratownikiem górskim, kandydat musi spełnić szereg warunków:
- Wiek: od 18 do 35 lat.
- Płeć: Zarówno kobiety, jak i mężczyźni są mile widziani, z identycznymi zasadami.
- Zamieszkanie: Większe szanse mają osoby mieszkające na terenie danej Grupy GOPR, co zapewnia znajomość terenu i topografii.
- Umiejętności: Udokumentowane umiejętności z zakresu pierwszej pomocy przedlekarskiej.
Powyższe kryteria to niezbędne minimum. Po ich spełnieniu kandydat przechodzi dwuletni staż, podczas którego uczy się praktycznych aspektów udzielania pomocy w górach pod okiem doświadczonych ratowników. Po zdaniu egzaminów, kandydat musi znaleźć dwóch członków wprowadzających - czynnych ratowników GOPR - którzy poręczą za jego przydatność. Ostatnim etapem jest uroczyste przyrzeczenie, po którym kandydat oficjalnie staje się ratownikiem GOPR.
Pierwowzór przyrzeczenia ratowników górskich, napisany ponad 100 lat temu przez twórcę Pogotowia, Mariusza Zaruskiego, brzmi:
"Dobrowolnie przyrzekam pod słowem honoru, że póki zdrów będę, na każde wezwanie Naczelnika lub Jego Zastępcy - bez względu na porę roku, dnia i stan pogody - stawię się w oznaczonym miejscu i godzinie i udam się w góry celem niesienia pomocy ludziom jej potrzebującym. Postanowienia statutu GOPR będę przestrzegał ściśle, polecenia Naczelnika, jego zastępców, kierowników wypraw i akcji będę wykonywał rzetelnie, pamiętając, że od mego postępowania zależy zdrowie i życie ludzkie."
Jak widać, droga do zostania ratownikiem GOPR jest wymagająca, obejmuje rygorystyczne kryteria, egzaminy i naukę podczas stażu, co świadczy o dużej wytrwałości, jakiej wymaga ta profesja.
Finansowanie i wsparcie GOPR
Górskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe jest organizacją non-profit. Ratownicy czuwają nad bezpieczeństwem turystów w górach, nie otrzymując za to bezpośrednich korzyści finansowych. Niemniej jednak, organizacja potrzebuje środków finansowych na swoje funkcjonowanie.
Koszty funkcjonowania
Koszty funkcjonowania GOPR można podzielić na kilka kategorii:
- Stacje ratunkowe i punkty: 37 stacji ratunkowych i 27 dzierżawionych punktów rozmieszczonych w pobliżu terenów o potencjalnym ryzyku wypadków, wyposażonych w niezbędny sprzęt.
- Specjalistyczny sprzęt: Nowoczesne i niezawodne wyposażenie, adekwatnie dobrane do obsługiwanego terenu, zapewniające bezpieczeństwo ratowników.
- Utrzymanie i serwis: Koszty związane z naprawami i serwisowaniem sprzętu oraz pojazdów używanych podczas akcji.
Sposoby wsparcia
Każdy może wesprzeć działalność GOPR na kilka sposobów:
- Fundacja GOPR: Poprzez stronę fundacja.gopr.pl można wpłacać darowizny, które przeznaczane są na doskonalenie umiejętności ratowników, naprawę i modernizację sprzętu oraz rozwój infrastruktury, co podnosi jakość i skuteczność działań ratowniczych.
- 1% podatku: Podczas składania deklaracji podatkowej można przekazać 1% podatku na działalność ratunkową w górach, podając numer KRS organizacji.
- Akcje promocyjne: Zakup specjalnie oznaczonych produktów (sprzętu, odzieży, akcesoriów) w sklepach turystycznych, z których część dochodu zasila działalność GOPR.
Wezwanie pomocy w górach
W sytuacji zagrożenia w górach, gdy mamy dostęp do telefonu i zasięgu, należy zadzwonić pod numer alarmowy: 985 lub 601 100 300. Ratownicy GOPR potraktują zgłoszenie priorytetowo, zadając szczegółowe pytania o lokalizację i sytuację, aby jak najszybciej udzielić pomocy.
Drugą opcją jest wezwanie pomocy poprzez bezpłatną aplikację Ratunek, która wymaga dostępu do telefonu i Internetu.
W sytuacjach, gdy nie ma możliwości skorzystania z telefonu, pomoc można wezwać za pomocą sygnału dźwiękowego (np. gwizdkiem) lub świetlnego (latarką, najlepiej czołówką). Sygnał alarmowy powinien być stosowany w miejscach widocznych i słyszalnych. Międzynarodowy sygnał alarmowy to 6 sygnałów na minutę z minutową przerwą, potwierdzany 3 sygnałami na minutę (dźwiękowo lub świetlnie).
Widząc lecący śmigłowiec, można wezwać pomoc, unosząc ręce w kształcie litery Y (YES/TAK). Jeśli pomoc nie jest potrzebna, należy unieść prawą rękę do góry, a lewą lekko pochylić w dół.
48H Z RATOWNIKAMI GOPR - EGZAMIN FIZYCZNY (KARKONOSZE) (1/2)
GOPR vs. TOPR - podobieństwa i różnice
GOPR (Górskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe) i TOPR (Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe) to dwie odrębne, niezależne organizacje niosące pomoc w górach. Losy obu stowarzyszeń przeplatały się jednak w przeszłości.
- TOPR powstał na początku XX wieku, jest najstarszą tego typu organizacją w Polsce i jedną z najstarszych na świecie.
- GOPR został powołany do działania później, a do jego struktur włączono Grupę Tatrzańską. Obie organizacje działały wspólnie przez prawie 40 lat (1952-1991).
Podobieństwa
Zarówno w GOPR, jak i w TOPR działają ludzie pełni pasji, miłości do gór, zaangażowania i wytrwałości w niesieniu natychmiastowej pomocy. Ratowników obu organizacji cechuje wysokie kwalifikacje, doświadczenie i gotowość do działania w kryzysowej sytuacji.
Różnice
Główną różnicą jest obszar działania:
- GOPR składa się z siedmiu grup terytorialnych, obejmując swoim zasięgiem każdy potencjalnie niebezpieczny teren górski w Polsce - od Bieszczad po Sudety, z wyłączeniem Tatr.
- TOPR czuwa nad bezpieczeństwem turystów w Tatrach, niosąc pomoc w obszarze wymagającym specjalistycznego wyposażenia wysokogórskiego, często z wykorzystaniem śmigłowca.
W trudnych akcjach poszukiwawczych i ratunkowych GOPR i TOPR ściśle ze sobą współpracują.
Przygotowanie do wyjścia w góry - rola informacji
Przed wyruszeniem w góry niezwykle ważne jest sprawdzanie komunikatów i prognoz pogody. Zarówno latem, jak i zimą, pogoda w górach zmienia się dynamicznie - mogą pojawić się niebezpieczne burze, nagłe spadki temperatury lub intensywne opady. Sprawdzenie prognoz pozwala na lepsze przygotowanie do wędrówki i dostosowanie szlaku do przewidywanych warunków.
Cennym źródłem informacji są strony internetowe grup GOPR oraz innych służb ratunkowych w górach. Na stronach GOPR można znaleźć prognozy pogody na dany dzień, ostrzeżenia oraz informacje o zamkniętych szlakach. Dodatkowo, kamery GOPR oraz monitoring z innych kamer internetowych (np. udostępniane przez schroniska) pozwalają na bieżąco ocenić warunki panujące w miejscu docelowym.
Należy pamiętać, aby obserwować pogodę i otoczenie również podczas trwania wycieczki.
Ratownictwo obywatelskie - wsparcie dla systemu ratownictwa medycznego
W przeciwieństwie do Państwowego Ratownictwa Medycznego, ratownictwo obywatelskie nie stanowi jednolitego, zorganizowanego systemu. Składają się na nie osoby posiadające umiejętności pozwalające na udzielanie pierwszej pomocy w sytuacjach nagłych, niezależnie od wykonywanego zawodu.
Podstawę działania ratownictwa obywatelskiego stanowią służby ochotnicze - przede wszystkim specjalistyczne organizacje ratownicze, takie jak GOPR, oraz różnego rodzaju stowarzyszenia. Ważną rolę odgrywają również instytucje szkoleniowe, np. Centrum Ratownictwa, organizujące kursy kwalifikowanej pierwszej pomocy, co przyczynia się do wzrostu liczby kompetentnych ratowników społecznych.
Zakres działania specjalistycznych organizacji ratowniczych
Specjalistyczne organizacje ratownicze zajmują się przede wszystkim:
- Niesieniem pomocy osobom w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego.
- Profilaktyką zagrożeń.
- Działalnością edukacyjną.
Tym samym ratownictwo społeczne w formie służb ochotniczych stanowi wsparcie dla systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego. Wykonywanie tych czynności wymaga odpowiednich kompetencji, w tym wiedzy z zakresu np. ratownictwa wodnego czy wysokościowego, a także uprawnień ratownika KPP (Kwalifikowanej Pierwszej Pomocy).
Rozwój technologii w ratownictwie
Ratownictwo obywatelskie to także rozwój technologii, który ułatwia udzielanie pomocy i kontakt ze służbami. Rozpowszechnienie smartfonów umożliwiło powstanie rozwiązań skracających czas oczekiwania na pomoc oraz ułatwiających zdobycie wiedzy o tym, jak pomóc poszkodowanej osobie. Narzędzia te, takie jak aplikacje czy defibrylatory AED dostępne w przestrzeni publicznej, wymagają jednak wzrostu świadomości społecznej w zakresie ich wykorzystania.