Prawidłowe noszenie emblematów i odznaczeń na mundurze OSP

Noszenie umundurowania w Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) wiąże się z szeregiem zasad i regulaminów, które mają na celu zachowanie jednolitości, estetyki i godności formacji. Niewłaściwe rozmieszczenie odznak, medali czy naszywek jest często spotykanym błędem, który może negatywnie wpływać na wizerunek strażaka ochotnika. Z tego względu niezwykle ważne jest przestrzeganie obowiązujących przepisów dotyczących umundurowania.

Ogólne zasady umieszczania odznaczeń i odznak

Poszanowanie munduru oraz dbałość o jego estetykę i wygląd stanowią jeden z podstawowych obowiązków członków OSP i funkcyjnych oddziałów Związku OSP RP. W celu utrzymania jednolitości i prestiżu formacji należy stosować się do ściśle określonych wytycznych. Prawidłowe noszenie umundurowania i przestrzeganie elementarnych zasad obowiązujących regulaminów niewątpliwie wpływa dodatnio na ten wizerunek.

Ordery, krzyże zasługi i medale

• Odznaczenia (ordery, krzyże zasługi) i odznaki (np. medale za zasługi dla pożarnictwa) powinny być przypięte 5,5 cm ponad górną krawędzią klapy lewej kieszeni munduru, z zachowaniem zasady symetrii. Należy nosić tylko klasę najwyższą dla danego odznaczenia lub odznaki.
• W przypadku posiadania więcej niż jednego rodzaju medali, powinno nosić się najwyższy z każdego rodzaju.
• Medale "Za zasługi dla pożarnictwa" należy umieszczać na takiej wysokości, aby ich dolna część nie była niżej niż dół klapy lewej kieszeni piersiowej.
• Ordery, odznaczenia i medale zawiesza się na wstążkach długości 6-6,5 cm każda. Wstążki zakłada się na sznurkach koloru ubioru lub przyszywa bezpośrednio do kurtki mundurowej.

Baretki odznaczeń i odznak

W przypadkach, gdy nie ma obowiązku noszenia orderów, odznaczeń, medali, nosi się ich baretki. Baretki są wykonane ze wstążki barwy przewidzianej dla danego orderu lub odznaczenia. Ich szerokość równa się szerokości wstążki stosowanej w najniższej klasie danego orderu lub odznaczenia, a wysokość baretki wynosi 8 mm.

• Baretki nakłada się na podkładkę sukienną koloru czarnego, która powinna być o 2 mm szersza i wyższa od baretki.
• Wyższe klasy orderów oznacza się na baretce przez nałożenie pośrodku niej rozetki w kolorach wstążki orderowej.
• Wyższe stopnie odznaczeń oznacza się przez nałożenie pośrodku baretki, pionowo, wąskiego galonika złotego lub srebrnego, zależnie od stopnia odznaczenia.
• Baretki nosi się na kurtkach ubioru wyjściowego (ze sznurem galowym i bez sznura galowego) na lewej stronie piersi z prawa na lewo, w linii poziomej.
• W jednym rzędzie nosi się nie więcej niż trzy baretki, umieszczone obok siebie bez przerw.
• Powyżej trzech baretek - w dwóch lub więcej rzędach, bezpośrednio jeden pod drugim, w każdym rzędzie po trzy baretki. W rzędzie dolnym mniej niż trzy baretki nosi się w taki sposób, aby znajdowały się one pod środkiem bezpośredniego rzędu górnego.
• Baretki powinny być wszyte bezpośrednio przy krawędzi lewej klapy kieszeni górnej munduru, z zachowaniem zasady symetrii, i nosić należy baretki tylko najwyższej klasy odznaczenia lub odznaki. Baretki przyszywa się w ten sposób, aby czarne sukno, na którym są umieszczone, przylegało do górnej klapy lewej kieszeni munduru.

Odznaki honorowe i specjalistyczne

Złoty Znak Związku

Złoty Znak Związku powinien być umieszczony na wstędze pod kołnierzem koszuli, tak aby był widoczny 1 cm poniżej węzła krawata, a nie wpięty do munduru. Nadawany jest za długoletnią aktywną działalność w Ochotniczej Straży Pożarnej lub w Związku OSP RP.

Odznaka „Strażak Wzorowy”

Odznaka „Strażak Wzorowy” powinna być wpięta bezpośrednio na środku górnej prawej kieszeni munduru, między klapą a wszyciem dolnym kieszeni. Odznaka ta może być nadawana tylko członkom OSP biorącym bezpośredni udział w działaniach ratowniczych, za wzorową działalność, zaangażowanie i godną postawę społeczną.

Odznaka „Za wysługę lat”

Odznaka „Za wysługę lat” ma być noszona pośrodku prawej strony klapy górnej kieszeni munduru, między guzikiem a krajem klapy, patrząc z przodu. Należy nosić jedną, aktualną odznakę.

Odznaka „Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej” (MDP)

W przypadku posiadania kompletu odznak z MDP (brązowa, srebrna, złota), należy nosić najwyższą stopniem odznakę MDP (złotą) zgodnie z ogólnymi zasadami dotyczącymi odznak stowarzyszeń. Odznaka „Młodzieżowej Drużyna OSP” jest wyróżnieniem nadawanym członkom młodzieżowych i harcerskich drużyn pożarniczych za aktywną działalność w drużynie.

Inne odznaki (Honorowy Dawca Krwi, PCK, itp.)

Członkowie OSP i funkcyjni oddziałów ZOSP RP mogą nosić na kurtkach ubioru wyjściowego odznaczenia i odznaki organizacji pożarniczych i pokrewnych. Odznaczenia i odznaki państw obcych oraz ich baretki nosi się po odznaczeniach polskich. Na kieszeniach kurtek mundurowych można nosić najwyżej dwie odznaki na prawej stronie kurtki i jedną odznakę na lewej stronie. Przykładowo, oprócz odznak „Za wysługę lat”, można nosić odznakę Honorowego Dawcy Krwi, Krzyż Harcerski, Odznakę PCK i inne.

Naszywki na rękawach

Naszywki-oznaki specjalności

Członkowie OSP i zarządów ZOSP RP pełniący funkcje kierowców, mechaników motopomp, łącznościowców, a także członkowie orkiestr i drużyn sanitarnych noszą przy mundurach wyjściowych i galowych na ich lewym rękawie naszywki-oznaki specjalności. Naszywki te są haftowane srebrną nitką na ciemnogranatowym tle, zgodnie ze wzorami zawartymi w załączniku nr 12 do regulaminu. Naszywki umieszcza się 15 cm od dolnej krawędzi rękawa. Należy pamiętać, że naszywka z krzyżem oznacza sanitariusza.

Naszywki lokalne (herby gmin, emblematy OSP)

Regulamin umundurowania dopuszcza noszenie emblematu z napisem „Ochotnicza Straż Pożarna” na mundurach wyjściowych i galowych, na ich prawym rękawie, haftowanego czerwoną nitką na ciemnogranatowym tle, zgodnie ze wzorem zawartym w załączniku nr 13 do regulaminu. Wiele jednostek OSP nosi również naszywki z herbem swojej miejscowości i nazwą jednostki, często umieszczane na lewym rękawie, w połowie długości pomiędzy ramieniem a łokciem. Wzoru takiej naszywki często nie ma w regulaminie, co może prowadzić do różnic w umundurowaniu. Wątpliwości dotyczące noszenia takich naszywek bywają przedmiotem dyskusji, sugeruje się, że są one dozwolone po złożeniu wniosku i przyjęciu przez oddział ZOSP RP.

Akcesoria mundurowe i nakrycia głowy

Sznur galowy

• Sznur galowy musi być przypięty do guzika pod pagonem munduru, przy wszyciu rękawa po prawej stronie i do pierwszego górnego guzika zapięcia munduru. Należy unikać przypinania go pod pagon do guzika przy szyi.
• Przy koszuli letniej sznur galowy powinien być przypięty do guzika pod pagonem prawym, przy wszyciu rękawa, a warkocz z pomponem do guzika pod klapą kieszeni prawej.
• Sznura galowego do munduru nie używa się w czasie narad, odpraw, pełnienia służby porządkowej, zawodów, manewrów itp.

Poczty sztandarowe i flagowe

• Członkowie pocztu sztandarowego powinni występować wyłącznie w ubiorze galowym z jedną szarfą związkową włożoną pod pagon prawy munduru, a następnie prowadzoną skośnie na lewe biodro.
• Do ubioru galowego dla pocztów sztandarowych i flagowych stosuje się obuwie typu „skuter”, gdzie nogawki spodni są wpuszczone w cholewki butów. Uzupełniające wyposażenie to białe rękawiczki i czarny pas główny.
• Dopuszcza się noszenie spodni bryczesów do butów wysokich typu „oficerki”, a także nakrycia głowy w postaci hełmu ozdobnego bądź hełmu bojowego łącznie z pasem bojowym z przypiętym toporkiem.
• Odznaczenie lub odznakę na sztandar wpina się do specjalnego uchwytu (kolucha), który wkręca się w drzewce na wysokości górnej krawędzi płata sztandaru. Ma to zapewnić, aby podczas prezentacji sztandaru wstęga z odznaczeniami lub odznaką znajdowała się przy płacie ze Znakiem Związku. Odznaka na sztandarze powinna być wszyta pod kokardą wstęgi, a nie wpinana za pomocą szpilki. Karabińczyk, za pomocą którego wpina się odznakę, powinien być przed uroczystością poddany próbie, aby z lekkością można było go wpiąć.

Czapki rogatywki

• Do czapek rogatywek nie powinny być przypięte orzełki PSP, Wojska Polskiego, Służby Więziennej itp.
• Nie należy nosić przy czapkach rogatywkach złotych galonów, pasków białych, srebrnych, metalowych pasków lub złotych okuć.
• Czapki rogatywki powinny odpowiadać dystynkcjom noszonym na kołnierzach umundurowania lub przy klapie lewej kieszeni munduru lub białej koszuli.

Powszechne błędy i egzekwowanie regulaminów

Na uroczystościach strażackich często zauważalna jest duża dowolność w noszeniu odznak, medali i wyróżnień, co jest szczególnie rażącym zaniedbaniem, gdy pododdział jest ustawiony w regulaminowym szyku. Sytuacja, w której odznaka „Strażak Wzorowy” jest przypięta w różnych miejscach na poszczególnych mundurach, sprawia, że strażacy wyglądają, jakby należeli do różnych formacji. Naczelnicy poszczególnych jednostek OSP odgrywają szczególną rolę w dopilnowaniu, aby strażacy „nosili się prawidłowo”. Przygotowując uroczystości, organizując zbiórki, prowadząc ćwiczenia i szkolenia, powinni zgodnie z regulaminem zwracać uwagę i egzekwować od podwładnych właściwe noszenie odznak, wyróżnień czy medali. Argument, że „zawsze tak było”, jest nietrafiony, ponieważ w tej materii istnieje obowiązujący od wielu lat ścisły regulamin umundurowania, który jest bardzo łatwy do stosowania.

Dodatkowe zasady:

• Na klapach i pagonach mundurów oraz koszul należy nosić tylko emblematy związkowe i to prawidłowo wszyte oraz rozmieszczone, nie nosić dodatkowo emblematów PSP i innych służb.
• Do munduru wyjściowego nie należy nosić krawatów cywilnych lub kolorowych koszul.
• Skarpety powinny być czarne, jednolite, bez wzorów.
• Nie należy również zakładać pasa skórzanego głównego i koalicyjek do półbutów.
• Na uroczystościach w OSP, gdzie dowódcy ubrani są w umundurowanie związkowe, meldunki składa się przedstawicielowi władzy statutowej Związku, a nie PSP.
• Niedopuszczalne jest używanie części umundurowania związkowego w połączeniu z ubraniem cywilnym.
• Aby zachować pozory jednolitości umundurowania, należy tak formować szyk, aby strażacy mający stare wzory umundurowania, buty cywilne (choć to niedopuszczalne) stali obok siebie, wewnątrz kolumny, w drugim szeregu.

tags: #jaknosic #emblematy #na #mundurze #osp