Jednostki OSP w województwie śląskim – historia i działalność

Województwo śląskie charakteryzuje się bogatą historią i silną tradycją ochotniczego pożarnictwa. Jednostki Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) odgrywają kluczową rolę w systemie bezpieczeństwa, zapewniając wsparcie ratownicze i prewencyjne. Poniżej przedstawiamy informacje o wybranych jednostkach OSP na terenie województwa śląskiego, ich historii oraz aktualnej działalności.

Historia i rozwój wybranych jednostek OSP

OSP Nakło Śląskie

Jednostkę OSP Nakło Śląskie powołano do życia w 1910 roku. Niestety, nie zachowały się żadne dokumenty z okresu 1910-1939. Z przekazów ustnych wiadomo, że pierwsza siedziba znajdowała się w tzw. dworze, czyli budynkach gospodarczych należących do rodziny Henckel von Donnersmarck, zamieszkującej nakielski pałac. Najstarsi mieszkańcy Nakła Śląskiego twierdzą, że hrabia Łazarz V Henckel von Donnersmarck, posiadający polskie obywatelstwo, był członkiem OSP i wspierał ją poprzez zakup sprzętu.

Remizę w Nakle Śląskim wybudowano w 1931 roku. W następnych latach budynek rozbudowywano. Obecnie jest to siedziba OSP przy ul. Głównej 20, która służy druhom do dzisiaj. W trakcie II wojny światowej OSP Nakło Śląskie zawiesiło swoją działalność, którą wznowiono w 1945 roku. Nie były to jednak dobre czasy pod względem finansowym. Strażacy z trudem, ale z uporem gromadzili niezbędny sprzęt. Pomysłem na pozyskanie środków na sprzęt była działalność teatralna. Pod koniec 1947 roku druhowie powołali Amatorski Artystyczny Zespół Strażacki, który do lat 60. wystawiał sztuki w okolicznych miejscowościach.

W roku 1948 OSP Nakło Śląskie, w dowód uznania od społeczeństwa sołectwa, otrzymała sztandar, który chroni do dzisiaj. W roku 1960 hrabia Łazarz V Henckel von Donnersmarck, zamieszkujący już rezydencję w Lugano, przekazał spore środki finansowe na uroczyste obchody 50-lecia nakielskiej straży. W 1962 roku utworzona zostaje Strażacka Orkiestra Dęta „Strażak”. Po analizie dokumentów można stwierdzić, że sekcja ogniowa nakielskiej OSP odznaczała się wysokim profesjonalizmem, o czym świadczą dokumenty dysponowania jednostki do dużych zdarzeń, jakie miały miejsce na terenie Województwa Katowickiego w latach 60., 70. i 80.

W 2010 roku OSP Nakło Śląskie obchodziła uroczyste 100-lecie działalności. Podczas uroczystości jednostka została odznaczona najwyższym odznaczeniem Związkowym - Złotym Znakiem Związku OSP RP. W roku 2012 jednostka wzbogaciła się o nowy ciężki samochód pożarniczy z wyposażeniem pozwalającym na skuteczne działania ratownicze z zakresu ratownictwa technicznego (w tym drogowego) oraz medycznego. W 2015 roku I Dni Gminy Świerklaniec połączono z uroczystością 115-lecia OSP Nakło Śląskie. W uroczystościach brała udział rodzina Henckel von Donnersmarck, w tym prawnuk założyciela OSP Nakło Śląskie - hrabia Andreas Henckel von Donnersmarck, który uchwałą Prezydium Zarządu Głównego Związku OSP RP został odznaczony Srebrnym Medalem Za Zasługi dla Pożarnictwa. W roku 2017, podczas Dni Gminy Świerklaniec, uroczyście przekazano nowy sprzęt, który pozwala na podejmowanie skutecznych działań w czasie powodzi i podtopień, a także sprzęt będący uzupełnieniem posiadanego już wyposażenia do prowadzenia działań z zakresu ratownictwa drogowego i medycznego.

OSP w Nowym Chechle

Najnowsza jednostka w gminie Świerklaniec została powołana jako Stowarzyszenie Ochotnicza Straż Pożarna w Nowym Chechle w dniu 16 października 2015 roku. Założycielami byli: Prezesem Stowarzyszenia - Wojciech Ratuszny, Wiceprezesem - Dariusz Rupik, Naczelnikiem Straży - Lucjan Mokrus, Sekretarzem - Jacek Moc, Skarbnikiem - Marcin Rogol, Gospodarzem - Sebastian Zedel i Kronikarzem - Anna Ratuszny.

W marcu 2016 roku Stowarzyszenie zostało wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego i nadano mu numer NIP i REGON. W lipcu 2016 roku jednostka brała udział w zabezpieczeniu Tour de Pologne. W czerwcu 2017 roku odbyło się walne zebranie Zarządu i członków OSP w Nowym Chechle, na którym zmieniono skład Zarządu. W lipcu 2017 roku OSP w Nowym Chechle kolejny raz zabezpieczała przejazd Tour de Pologne. W listopadzie 2017 roku jednostka wstąpiła do Zarządu Oddziału Miejskiego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP w Tarnowskich Górach. W lutym 2018 roku pięciu strażaków jednostki rozpoczęło kurs podstawowy Strażaków Ratowników, który wszyscy ukończyli. W kwietniu 2018 roku trzech strażaków odbyło kurs kierowców-konserwatorów sprzętu ratowniczego. OSP w Nowym Chechle brała udział w gminnym sprzątaniu terenu wokół Zalewu Nakło-Chechło. W czerwcu 2018 roku druhowie z Nowego Chechła po raz pierwszy brali udział w Miejskich Zawodach Sportowo-Pożarniczych, na których zajęli wysokie, 4. miejsce. Jednostka zabezpieczała również obchody IV Dni Gminy w Świerklańcu. Na wyposażeniu jednostki znajduje się motopompa M8/8 (Po5) zakupiona z własnych środków, sprzęt ratownictwa medycznego ufundowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości oraz część umundurowania koszarowego zakupionego przez Urząd Gminy Świerklaniec.

OSP Orzech

Miejscowość Orzech jest jedną z najstarszych w okolicy, co sprawia, że Ochotnicza Straż Pożarna w Orzechu jest najstarszą w gminie Świerklaniec, powstałą w maju 1899 roku. Podczas Zebrania Wiejskiego mieszkańcy Orzecha zobowiązali się do płacenia podatku na rzecz OSP, aby wybudować strażnicę i zakupić sprzęt. Po 1903 roku drewnianą remizę wybudowano przy głównej drodze i płynącej tam rzeczce. W czasie I wojny światowej i Powstań Śląskich członkowie OSP stworzyli Straż Gminną, która chroniła miejscową ludność przed przestępcami. W 1922 roku, po okupacji w zaborze Pruskim, Orzech wszedł w skład Powiatu Tarnogórskiego. 5 sierpnia 1934 roku za wybitną działalność operacyjną, prewencyjną, szkoleniową i kulturalno-oświatową Starosta Tarnogórski nadał OSP Orzech sztandar. W 1935 roku wybudowano i oddano do użytku nowy budynek Straży Pożarnej.

W czasie II wojny światowej, niemieckie władze okupacyjne za szerzenie polskości deportowały ówczesnego Naczelnika OSP, druha Antoniego Szołtysika, do Auschwitz-Birkenau oraz ówczesnego Prezesa OSP, Alojzego Orzechowskiego, do obozu KL Dachau, gdzie zostali zamordowani. Wszystkie wota polskie stanowiące własność OSP (a których nie udało się ukryć) zostały przez nazistów spalone. Po wojnie OSP Orzech borykała się z problemami finansowymi i brakiem sprzętu. Dopiero w latach 70. stworzono jednostkę prężną i gotową do wszelkich akcji. Dzięki współpracy z Komendą Powiatową w Tarnowskich Górach udało się pozyskać niezbędny w akcjach sprzęt. W latach 1982-1994 wykonano kapitalny remont budynku OSP Orzech. 15 maja 1999 roku jednostka OSP Orzech obchodziła 100-lecie działalności. W związku z tym nadano złoty znak Związku OSP RP i sztandar zakupiony przez gminę Świerklaniec.

W sierpniu 2005 roku Komendant Główny PSP włączył jednostkę OSP Orzech do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego. W czerwcu 2010 roku OSP Orzech, podczas wielkiej powodzi, uczestniczyła w akcji przez ponad dwa tygodnie (z małymi przerwami na odpoczynek), a także brała udział w ewakuacji mieszkańców pontonem z zalanych domów w rejonie Krupskiego Młyna. We wrześniu 2013 roku rozpoczęła się budowa nowego garażu dla nowego ciężkiego samochodu ratowniczo-gaśniczego. W czerwcu 2014 roku, podczas uroczystości 115-lecia OSP Orzech, nastąpiło uroczyste przekazanie nowego samochodu oraz oddanie nowego garażu do użytku. W maju 2017 roku OSP Orzech zajęła trzecie miejsce w plebiscycie tygodnika Gwarek na najlepszą jednostkę powiatu tarnogórskiego. W marcu 2016 roku nastąpiło powołanie nowego Zarządu OSP na walnym zebraniu sprawozdawczo-wyborczym. W lipcu 2016 roku OSP Orzech zorganizowała międzynarodowy obóz młodzieżowych drużyn pożarniczych w Turawie, w obozie brała udział młodzież z Niemiec z Technisches Hilfswerk Berlin Lichtenberg. We wrześniu 2016 roku nastąpiło powołanie Grupy Poszukiwawczo-Ratowniczej z psami przy OSP Orzech. OSP Orzech specjalizuje się także w ratownictwie wodnym.

OSP Świerklaniec

Feuerwehra, czyli Ochotnicza Straż Pożarna w Świerklańcu, została założona już za czasów książęcych. Zalążki straży powołano także w sąsiednich Starym Chechle, Kozłowej Górze, Orzechu i Brynicy, o czym świadczą dokumenty z 1842 roku. Świerklaniecka Feuerwehra miała swoją siedzibę w tzw. Starym Dworze. Po wojnie francusko-pruskiej hrabia Henkel von Donnersmarck przeniósł ją do Nowego Dworu. Oficjalnie Straż Pożarna w Świerklańcu została założona w 1903 roku z inicjatywy hrabiego wspólnie z mieszkańcami miejscowości. Ze względu na duże nakłady finansowe, straż była bardzo dobrze wyposażona jak na tamte czasy. Posiadała m.in. gaśniczy pojazd konny. Pierwszą oficjalną siedzibą jednostki był budynek gospodarczy na terenie obecnego Instytutu Sadownictwa w Świerklańcu. Sprzęt ratowniczy do gaszenia pożarów zakupił wspomniany hrabia.

Po I wojnie światowej ojcami-założycielami reaktywowanej jednostki byli Wawrzyniec Piwowarski, Wawrzyniec Ferdyn i Jan Wajrchrauch. Zadaniem straży była ochrona terenów leśnych i zabudowań Świerklańca oraz sąsiednich wsi. 8 listopada 1964 roku siedzibę OSP przeniesiono do budynku przy ul. Oświęcimskiej 25, gdzie swoją siedzibę ma do dzisiaj. W latach 1979-1981 dokonano rozbudowy remizy, budując dodatkowo pięć boksów wjazdowych do wozów bojowych. W tym czasie na piętrze remizy wybudowano nową, dużą salę, gdzie do dnia dzisiejszego prowadzi się wszelkiego rodzaju spotkania o charakterze kulturalnym. W 1997 roku OSP Świerklaniec została włączona do Krajowego Systemu Ratownictwa Gaśniczego jako Stowarzyszenie i prowadzi zadania o charakterze ochronnym przeciw pożarom zagrażającym masywom leśnym i budynkom mieszkalnym. W 2003 roku jednostka obchodziła 100-lecie istnienia. Otrzymała sztandar i została odznaczona złotym znakiem Związku OSP RP. Jednostka ze Świerklańca podczas IV Dni Gminy Świerklaniec w czerwcu 2018 roku obchodziła uroczyste obchody swojego 115-lecia.

Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy i rola OSP

Podstawowym założeniem w budowie systemu ratowniczo-gaśniczego było stworzenie jednolitego i spójnego układu, skupiającego powiązane ze sobą podmioty ratownicze, tak aby można było podjąć skutecznie każde działanie ratownicze. Budowa systemu zakłada, że zasady realizacji podstawowych zadań ratowniczych są niezmienne i dostosowane do specyfiki wszelkiego rodzaju zdarzeń, również zdarzeń masowych lub klęsk żywiołowych, kiedy siły i środki ratownicze są niewystarczające, a organizacja działań ratowniczych wymaga modyfikacji priorytetów oraz dokonania uproszczeń w procedurach działania.

Jednostki OSP są kluczowym elementem tego systemu, często jako pierwsze docierające na miejsce zdarzenia, zwłaszcza w mniejszych miejscowościach. Ich zaangażowanie i profesjonalizm są nieocenione dla bezpieczeństwa mieszkańców województwa śląskiego.

Szkolenia i wyposażenie jednostek OSP

Druhowie OSP z województwa śląskiego regularnie uczestniczą w szkoleniach z zakresu ratownictwa kolejowego, co jest wynikiem realizacji umowy zawartej pomiędzy Kolejami Śląskimi a Oddziałem Wojewódzkim Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP województwa śląskiego, a także doposażeniem wytypowanych jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych w specjalistyczny sprzęt.

Zapraszamy do Punktów Zaopatrzenia Pożarniczego Oddziału Wojewódzkiego Związku OSP RP woj. śląskiego. Dostępny jest również katalog odzieży ochronnej i wyposażenia ratowniczego na rok 2026, który stanowi praktyczne źródło wiedzy dla jednostek OSP oraz wszystkich służb zainteresowanych doposażeniem w specjalistyczny sprzęt. W materiale znajdują się szczegółowe informacje dotyczące dostępnych modeli, parametrów technicznych oraz zastosowania odzieży przeznaczonej do działań w trudnych warunkach atmosferycznych.

Ważne wydarzenia i inicjatywy

II Wojewódzkie Halowe Zawody Sportowo-Pożarnicze dla Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych OSP

21 marca 2026 roku w hali sportowej „ARENA” w Będzinie odbyły się II Wojewódzkie Halowe Zawody Sportowo-Pożarnicze dla Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych OSP z województwa śląskiego. Wydarzenie zgromadziło młodych adeptów pożarnictwa, którzy rywalizowali na najwyższym poziomie, prezentując swoje umiejętności, sprawność i zaangażowanie.

Szkolenie sędziów z zakresu regulaminu Halowych Młodzieżowych Zawodowych Sportowo-Pożarniczych odbyło się 22 lutego 2026 roku w Opatowie (powiat Kłobucki). Szkolenie poprowadzili członkowie Wojewódzkiego Kolegium Sędziów. Podczas spotkania dokładnie omówiono regulamin zawodów - zasady startu, ocenianie poszczególnych elementów toru oraz to, co jest dozwolone, a czego zawodnikom robić nie wolno.

Współpraca międzynarodowa

W dniu 28 lutego 2026 roku, na zaproszenie KSH ČMS w Ostrawie, delegacja Zarządu Oddziału Wojewódzkiego ZOSP RP województwa śląskiego uczestniczyła w 36. edycji Zawodów Halowych Młodych Strażaków w Havířovie w Republice Czeskiej, co świadczy o aktywnym udziale w międzynarodowych inicjatywach.

Wybrane jednostki OSP w województwie śląskim

Poniżej przedstawiono wykaz wybranych jednostek OSP z województwa śląskiego:

• WSP 18 Bielskiego Batalionu Powietrznodesantowego
• OSP Dankowice
• OSP Czarnuchowice
• OSP Świerczyniec
• OSP Niewiesze
• OSP Starokrzepice
• OSP Czarna Wieś
• OSP Łaziska Średnie
• OSP Choroń
• OSP Myszków
• OSP Goczałkowice-Zdrój
• OSP Poręba
• OSP Koszarawa
• OSP Węgierska Górka

tags: #jednostki #osp #w #wojewodztwie #slaskim