Charakterystyka i wyposażenie samochodów pożarniczych
Samochód pożarniczy, znany również jako wóz strażacki lub beczkowóz, to specjalnie oznakowany i przystosowany pojazd wykorzystywany przez straż pożarną lub inne jednostki ochrony przeciwpożarowej do działań ratowniczo-gaśniczych oraz statutowych, takich jak działania prewencyjne.
W większości krajów świata wozy strażackie są malowane na czerwono i posiadają uprzywilejowanie w ruchu drogowym. Konstrukcja samochodów pożarniczych opiera się zazwyczaj na podwoziach pojazdów produkowanych seryjnie, o odpowiednio dobranych parametrach i zespołach. Często stosuje się wzmocnione zawieszenia, przystosowane do długotrwałego obciążenia statycznego.
W Polsce pojazdy samochodowe straży pożarnej, z wyjątkiem pojazdów osobowych operacyjnych, powinny mieć barwę czerwieni sygnałowej, natomiast błotniki i zderzaki powinny być w kolorze białym. Dopuszczalna jest również barwa khaki dla całego pojazdu, w tym błotników i zderzaków.
Pojazdy strażackie są zazwyczaj oznaczone uniwersalnym numerem identyfikacyjnym, ułatwiającym ich rozpoznanie podczas akcji. W Polsce jest to numer operacyjny, złożony z trzech części:
- Prefiks: Trzycyfrowy numer określający powiat i typ jednostki.
- Oznaczenie województwa: Jednoliterowe oznaczenie województwa.
- Sufiks: Dwucyfrowy numer pojazdu, który w przypadku pojazdów PSP wskazuje na rodzaj lub typ pojazdu oraz przeznaczenie sprzętu.
Podstawowe wyposażenie samochodu ratowniczo-gaśniczego obejmuje:
- Autopompa z urządzeniem odpowietrzającym.
- Linia szybkiego natarcia.
- Zbiornik na wodę.
- Zbiornik na środek pianotwórczy.
- Dozownik środka pianotwórczego.
- Opcjonalnie: działko wodno-pianowe.
- Opcjonalnie: instalacja zraszaczowa.
Wspomniane elementy tworzą tzw. układ wodno-pianowy. Dodatkowe urządzenia montowane na stałe mogą obejmować maszt oświetleniowy lub wciągarkę.
Tradycyjne oznaczenia charakterystyki pojazdu w Polsce, zgodne z normą PN-79/M-51300 (zastąpioną od 2000 roku przez PN-EN 1846-1), określają kluczowe cechy pojazdu w następującej kolejności: typ pojazdu, klasa wagowa, typ i wyposażenie pojazdu specjalnego lub wyposażenie pojazdu gaśniczego. Po grupie liter następuje grupa cyfr określających pojemność zbiornika w metrach sześciennych oraz wydajność autopompy lub motopompy w hl/min.
Historia użytkowania Jelczy w OSP Żarów
Na przestrzeni lat 80. XX wieku Ochotnicza Straż Pożarna (OSP) w Żarowie dysponowała trzema samochodami pożarniczymi:
- Ciężki samochód pożarniczy: Jelcz 004 - GCBA 6/32.
- Średni samochód pożarniczy: Jelcz 005 - GBA 2,5/16.
- Lekki samochód pożarniczy: Żuk A-15M/B/C - GLM-8.
Szczegółowa charakterystyka poszczególnych modeli
Ciężki samochód gaśniczy wodno-pianowy Jelcz 004 - GCBA 6/32
Ciężki samochód gaśniczy wodno-pianowy Jelcz 004 - GCBA 6/32 z lat 80-tych XX wieku był zabudowany na podwoziu Jelcz 315MS. Wyróżniał się wyposażeniem w silnik z turbosprężarką oraz 6-biegową skrzynię biegów. Załoga pojazdu liczyła 4 osoby.
Centralne miejsce w zabudowie zajmował zbiornik na wodę o łącznej pojemności 6000 litrów, składający się z dwóch komór. W bocznych wnękach, osłoniętych brezentowymi żaluzjami, znajdował się sprzęt, armatura oraz pulpit sterowniczy autopompy A32 o wydajności 3200 l/min.
W pierwszych egzemplarzach pojazd wyposażony był w dwa działka wodno-pianowe produkcji czechosłowackiej. Od 1975 roku zaczęto montować działka austriackie - jedno Rosenbauer RM24 lub dwa Rosenbauer RM16.
W latach 1974-1979 wyprodukowano około 600 egzemplarzy samochodów Jelcz 004 - GCBA 6/32.
Wyposażenie Jelcz 004 - GCBA 6/32:
- Autopompa A32 o wydajności 3200 l/min przy ciśnieniu 8 bar.
- Zbiornik na wodę o pojemności 6000 l.
- Zbiornik na środek pianotwórczy o pojemności 600 l.
- 2 x dozownik środka pianotwórczego RVMA 200.
- Działko wodno-pianowe: 1 x Rosenbauer RM24 (wydajność 2400 l/min) lub 2 x Rosenbauer RM16 (wydajność 1600 l/min każde).
- Wąż SN (wąż długości).
Jelcz 004 został przystosowany do prowadzenia akcji gaśniczej podczas ruchu, umożliwiając równoczesne użycie dwóch działek lub czterech linii tłoczących wodę lub pianę.
Średni samochód gaśniczy wodno-pianowy Jelcz 005 - GBA 2,5/16
Średni samochód gaśniczy wodno-pianowy Jelcz 005 - GBA 2,5/16 został zbudowany na podwoziu Star 244L oferowanym przez Fabrykę Samochodów Ciężarowych w Starachowicach. W wersji produkcyjnej samochód wyposażono w zmodernizowaną kabinę typu 642, stosowaną w samochodach Star 28/29.
Napęd stanowił wysokoprężny silnik typu S359 o mocy 150 KM i pojemności 6,8 l. Nadwozie specjalne samochodu składało się z dwóch części. Pierwsza, umieszczona za kabiną, zawierała miejsce dla 4-osobowej załogi, skrytkę z autopompą ŚFUP A16/8, urządzenie SN oraz zbiornik na środek pianotwórczy. Druga część zawierała zbiornik na wodę oraz umieszczone wzdłuż niego skrytki na sprzęt.
Łącznie w latach 1975-1979 wyprodukowano 936 egzemplarzy samochodu Jelcz 005 - GBA 2,5/16.
Wyposażenie Jelcz 005 - GBA 2,5/16:
- Autopompa ŚFUP A16/8 o wydajności 1600 l/min przy ciśnieniu 8 bar.
- Zbiornik na wodę o pojemności 2500 l.
- Zbiornik na środek pianotwórczy o pojemności 250 l.
- Dozownik środka pianotwórczego Rosenbauer RVMA 200.
- Działko wodno-pianowe Rosenbauer RM16 (wydajność).
Lekki samochód gaśniczy wodno-pianowy Żuk A-15M/B/C - GLM-8
Lekki samochód gaśniczy wodno-pianowy Żuk A-15M/B/C - GLM-8 był produkowany od 1973 roku przez Fabrykę Samochodów Ciężarowych w Lublinie. Występowały egzemplarze z dwoma rodzajami silników: na rynek krajowy i na eksport.
Modernizacja przeprowadzona w 1975 roku polegała na zastosowaniu silnika S-21 w wersji przeznaczonej na rynek krajowy (wcześniej ten silnik montowano wyłącznie w egzemplarzach eksportowych). Pozostałe elementy nadwozia i wyposażenia były identyczne jak w wersji A-15M. Tak zmodernizowany pojazd otrzymał oznaczenie A-15B.
W 1978 roku pojazd wyposażono w nowoczesne węże torlenowe, które były trzykrotnie lżejsze i miały mniejszą objętość w porównaniu do stosowanych wcześniej węży gumowanych. Ta wersja samochodu oznaczana była jako A-15C.