Historia Ochotniczej Straży Pożarnej w Śmiłowicach sięga 1928 roku. Dnia 13 czerwca 1928 roku jednostka została formalnie sformowana przez Naczelnika Gminy P. Zaczka, kupca Th. Śmieję oraz kolejarza Wiktora Powałę. Następnie, 1 lipca 1928 roku, na sali p. Botora odbył się wiec, podczas którego wybrano pierwszy Zarząd OSP.
Straż od momentu powstania zdążyła już trzykrotnie ćwiczyć pod komendą ogniomistrza Klementa z Mikołowa i brała udział w akcjach gaśniczych, w tym w pożarze tartaku w Mikołowie 23 czerwca 1928 roku.
Struktura i Początki Wyposażenia Jednostki
Na walnym zebraniu do zarządu OSP Śmiłowice zostali wybrani:
- Naczelnik - Zaczek Jan
- Zastępca Naczelnika - Mrozek Wilhelm
- Sekretarz - Śmieja Teofil
- Skarbnik - Bies Ludwik
- Gospodarz - Szombara Edmund
- Ogniomistrz - Powała Wiktor
- Zastępca Ogniomistrza - Śmieja Teofil
Jednostka liczyła 14 członków i była wyposażona w sikawkę czterokołową ręczną ze zdejmowanym zwijadłem, 1 prądownicę, ubrania drelichowe oraz pasy bojowe jutowe. Siedziba jednostki mieściła się w budynku po więzieniu. Jednostka działała w tym składzie do wybuchu II wojny światowej.
Działalność w Okresie Wojny i Po Wojnie
Według relacji świadków, jednostka nie przerwała swojej działalności w czasie wojny i okupacji, jednak brak jest dokumentacji z tego okresu. Pierwsze wzmianki o działalności po wojnie pochodzą z sierpnia 1945 roku. Z powodu problemów lokalowych, na przełomie lat 1947/1948 rozpoczęto starania o pozyskanie terenu pod budowę nowej remizy. Zebrania i szkolenia odbywały się w Szkole Podstawowej.
Rozwój Infrastruktury i Wyposażenia
W 1948 roku powołano zespół ds. budowy nowej remizy. 3 lipca 1955 roku uchwalono, że członkowie jednostki rozpoczną remont remizy systemem gospodarczym. Materiały pozyskano od różnych instytucji i zakładów, a część pochodziła z rozbiórki starego budynku. Prace budowlane wykonano własnymi siłami, a w 1957 roku zakończono budowę remizy. Kolejne remonty i rozbudowy miały miejsce w latach 1973-1977, 2000-2002 oraz 2006-2009. W większości były to czyny społeczne strażaków i mieszkańców, a materiały pozyskiwano ze zbiórek oraz dzięki wsparciu władz samorządowych.
W remizie oprócz siedziby strażaków znalazło się miejsce dla innych organizacji i kółek. Zorganizowano bibliotekę, która na początku liczyła 100 tomów. W 1964 roku utworzono świetlicę dostępną dla wszystkich mieszkańców. We współpracy z Przedsiębiorstwem RUCH w Tychach otwarto punkt handlowy.
Flota Pojazdów Ratowniczych
W 1965 roku jednostka otrzymała motopompę M-400. Dwa lata później, 20 maja 1967 roku, jednostka otrzymała pierwszy samochód towarowo-osobowy marki PHENOMEN typ GRANIT 27, który zastąpił wysłużoną sikawkę konną. 29 września 1969 roku pozyskano samochód ciężarowy marki STAR 21, zaadaptowany na potrzeby straży pożarnej.
18 lipca 1977 roku Komenda Rejonowa Straży Pożarnej w Tychach przekazała jednostce samochód pożarniczy GBAM 2/8+8 Star 003, a 31 sierpnia 1977 jednostka pozyskała nową motopompę Polonia PO-5. Przekazany sprzęt znacząco poprawił usprzętowienie jednostki. W 1991 roku jednostka otrzymała nowoczesny samochód pożarniczy GBA 2,5/16 STAR 244.
Wóz bojowy GCBA Jelcz i jego następca SCANIA
Dzięki determinacji Prezesa Jednostki dh Dariusza Gaschiego i wsparciu władz, w 2006 roku zakupiono nowy lekki samochód gaśniczy na podwoziu FORD. W 2009 roku jednostka otrzymała ciężki samochód pożarniczy GCBA 5/24 marki Jelcz z KP PSP w Mikołowie, który służył nieprzerwanie do 2022 roku.
Intensywna eksploatacja ciężkiego samochodu ratowniczo-gaśniczego GCBA Jelcz prowadziła do częstych awarii. Zarząd jednostki od 2017 roku starał się o pozyskanie nowego pojazdu. Dopiero w 2022 roku, dzięki determinacji prezesa Dariusza Gaschiego, wsparciu Komendanta Powiatowego PSP w Mikołowie st. bryg. Damiana Krawczyka, Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego PSP nadbryg. Jacka Kleszczewskiego oraz europoseł Izabeli Kloc, do jednostki trafił ciężki samochód ratowniczo-gaśniczy SCANIA z Komendy Miejskiej PSP w Siemianowicach. Po drobnych naprawach i dozbrojeniu, pojazd został włączony do podziału bojowego i służy strażakom podczas działań. Obecnie będzie służył strażakom w OSP Bukowiec.
Działalność Operacyjna i Szkoleniowa
Jednostka wielokrotnie uczestniczyła w akcjach ratowniczych związanych z gaszeniem pożarów, usuwaniem skutków powodzi i podtopień, często poza terenem Miasta Mikołowa. Przykładem dużej akcji była ta w Mikołowie, gdzie na miejsce zadysponowano zastępy Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej w Mikołowie oraz kilka okolicznych jednostek OSP. Strażacy zastali rozwinięty pożar hali, który zagrażał sąsiednim budynkom. Pożarem objęte były hale, w których znajdowała się hurtownia zabawek, a w nich przechowywane materiały z tworzyw sztucznych. Około godziny 23 sytuacja została opanowana, a dogaszanie pogorzeliska trwało do wczesnych godzin porannych.
W 1995 roku jednostka została włączona do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego oraz w skład Kompanii Odwodowej OSP. 12 kwietnia zastęp GCBA 5/24 JELCZ brał udział w ćwiczeniach Kompanii Odwodowej OSP zorganizowanych przez Komendę Miejską PSP w Tychach. 28 kwietnia jednostka zabezpieczała przebieg samochodowego rajdu, który odbywał się w Mikołowie.
W dniach 19 maja do 2 lipca w Powiatowej PSP w Mikołowie odbyło się szkolenie podstawowe dla strażaków OSP realizowane jednoetapowo. Uczestniczący w szkoleniu druhowie uzyskali prawo do udziału w działaniach ratowniczo - gaśniczych. W dniach 14 czerwca do 29 czerwca czterech druhów uczestniczyło w szkoleniu z zakresu kwalifikowanej pierwszej pomocy, zorganizowanym przez Wojewódzką Stację Pogotowia Ratunkowego w Katowicach. W dniach 30 czerwca do 12 lipca sześciu druhów MDP uczestniczyło w obozie szkoleniowym w Wiśle Malince. 12 lipca jednostka przeprowadziła pokaz ratownictwa drogowego połączony z udzielaniem pierwszej pomocy przed klubem Fraktal w Mikołowie.
Udział w Zawodach i Uroczystościach
Efekty szkoleń młodzieży w szkołach przyniosły bardzo dobre wyniki w Ogólnopolskim Turnieju Wiedzy Pożarniczej. Największym osiągnięciem było zdobycie I miejsca w eliminacjach krajowych w 1998 roku przez Piotra Beneckiego. W 2002 roku Bartosz Pilny zajął wysokie 6. miejsce w eliminacjach krajowych. W miesiącach luty - kwiecień przygotowywano młodzież szkół podstawowych w Borowej Wsi do Turnieju Wiedzy Pożarniczej. 24 lutego dla młodzieży z Zespołu Szkół w Borowej Wsi zorganizowano eliminacje szkolne. 26 lutego w świetlicy OSP Mokre odbyły się eliminacje miejskie OTWP, a 3 kwietnia w Orzeszu - Zawadzie w Gimnazjum Nr 2 odbyły się eliminacje powiatowe. W tym roku nasi reprezentanci nie zajęli punktowanych miejsc, jednak zajmowali czołowe lokaty w swoich grupach.
Zawody Sportowo-Pożarnicze i Sportowe
Działalność OSP Śmiłowice była wysoko oceniana, a w 1993 roku społeczeństwo ufundowało dla jednostki sztandar z okazji 65-lecia. 31 maja nasza jednostka reprezentowała powiat w wojewódzkich zawodach pożarniczo - sportowych, które przeprowadzono w Jastrzębiu Zdroju, zakończone bardzo dobrym wynikiem. 7 czerwca nasza jednostka była organizatorem Zawodów Sportowo - Pożarniczych w Mikołowie. Zawody odbyły się na terenie sportowo - rekreacyjnym obok byłej Szkoły Podstawowej w Śmiłowicach. Jednostka wystawiła trzy drużyny: męską i mieszaną w grupie A oraz mieszaną w grupie CTiF. Nasi odpowiedni zajęli według kolejności 1 miejsce i dwa razy 2.
Jednostka uczestniczyła również w innych zawodach sportowych: 28 stycznia w miejskim turnieju tenisa stołowego w SP w Paniowach, w Turnieju Piłkarskim jednostek OSP ZOP i ZM ZOSP RP w Mikołowie, gdzie zajęła II miejsce. 27 października członkowie jednostki uczestniczyli w powiatowym turnieju piłki siatkowej, zajmując V miejsce. W powiatowym turnieju tenisa stołowego drużyna ze Śmiłowic zajęła drugie miejsce. W kategorii zrzeszonych z licencją 5 miejsce zajęła Monika Słowicka. W kategorii do lat 15 pierwsze miejsce zajął Dariusz Chodzidło, drugie Wojciech Dawid, a trzeci był Łukasz Chodzidło, 5 - Paweł Tomala i 7 - najmłodszy zawodnik zawodów Szymon Tomala. W kategorii 16 - 18 lat druga była Magdalena Tyrała. Wśród najstarszej grupy drugie miejsce zajął Marcin Kalisz, piąte Magdalena Pisarska, 6 - Mariusz Dawid, 7 - Agnieszka Tyrała, 9- Maciej Dawid i 10 - Tomasz Copik.
Obchody Dnia Strażaka i Uroczystości Lokalnych
W piątek 1 maja 2015 roku w miejscowości Śmiłowice miały miejsce obchody tak zwanego Dnia Strażaka, którego kulminacyjnym punktem była uroczysta msza święta w intencji strażaków oraz ich rodzin i sympatyków OSP Śmiłowice, odprawiona przez proboszcza tutejszej parafii, księdza Antoniego Cebulę. Wszyscy strażacy spotkali się pod remizą OSP Śmiłowice o godzinie 15.15, a następnie ruszyli kolumną na czele z pocztem sztandarowym w kierunku kościoła. Pochód zamykał samochód bojowy z tutejszej straży pożarnej. Kolumnie towarzyszyli również mieszkańcy sołectwa.
Drugą odsłoną obchodów Dnia Strażaka były uroczystości niedzielne z 3 maja w Mikołowie. Uroczystości te dla naszych strażaków i młodzieży z OSP Śmiłowice rozpoczęły się zbiórką przed remizą o godzinie 12.45, gdzie dokonano przeglądu umundurowania i sprzętu przed wyjazdem do Mikołowa. Po niej udano się samochodami na plac przed budynkiem Państwowej Straży Pożarnej w Mikołowie. Sformowano kolumnę marszową i ruszono na uroczystą mszę świętą do Bazyliki pod wezwaniem Św. Wojciecha, sprawowanej w intencji straży pożarnej, jej członków oraz ich rodzin. Akompaniowała orkiestra z KWK „Bolesław Śmiały”, za którą dumnie szły poczty sztandarowe, zaproszeni goście oraz oficjele. Kroczyły również drużyny dziecięce i młodzieżowe oraz sami strażacy. Mszę odprawił proboszcz ks. Mirosław Godziek wraz z wikarymi, obecny był również ks. pastor Kornel Undas. Po mszy w tej samej kolumnie pomaszerowano krokiem defiladowym na dalsze uroczystości na mikołowski Rynek. Po wykonaniu zbiórki oraz przy dźwiękach hymnu państwowego została wciągnięta flaga a Prezes Oddziału Zarządu Powiatowego OSP dh Sławomir Bijak przyjął meldunek i zwizytował oddziały straży pożarnej uczestniczące w uroczystościach. Zostały wręczone medale oraz wyróżnienia za wzorową służbę czynnym i już też emerytowanym strażakom, m.in. za 40 lat członkostwa w OSP Śmiłowice dh Henryk Kalisz.
Obchody w OSP Śmiłowice zainaugurowała msza święta celebrowana przez proboszcza Roberta Uflanta, po której strażacy i ich goście przemaszerowali na teren przy remizie. Naczelnik śmiłowickiej OSP dh Henryk Kamiński złożył meldunek o gotowości do rozpoczęcia uroczystości prezesowi Zarządu Oddziału Powiatowego Związku OSP RP w Mikołowie druhowi Dariuszowi Gaschiemu. Po dokonaniu przeglądu pododdziałów głos zabrał prezes OSP w Śmiłowicach dh Piotr Szałowski, który powitał gości i odczytał rys historyczny miejscowej jednostki. Wśród gości znaleźli się przedstawiciele władz Mikołowa: burmistrz Stanisław Piechula i jego zastępca Mateusz Handel, przewodnicząca Rady Miasta Katarzyna Syryjczyk-Słomska i jej zastępca Remigiusz Kuś, starosta Mirosław Duży, radni miejscy (Aneta Esnekier i Jarosław Sworzeń), komendant powiatowy PSP Damian Krawczyk, obecni i byli członkowie OSP w Śmiłowicach oraz poczty sztandarowe innych jednostek OSP. Podczas apelu grupie zasłużonych strażaków wręczono odznaczenia. Złoty Medal Za Zasługi Dla Pożarnictwa odebrał Tomasz Kamiński, a Brązowy Medal - Michał Lipiński. Odznakę „Strażak Wzorowy” wręczono Martynie Lipińskiej.
Walne Zebrania i Współpraca
W dniu 28 lutego 2015 roku o godzinie 17:00 odbyło się Walne Zebranie OSP w Śmiłowicach. Na samym początku nastąpiło uroczyste wprowadzenie sztandaru na salę oraz uczczenie minutą ciszy nieżyjących strażaków oraz członków rodzin strażackich. Prezes OSP dh Dariusz Gaschi powitał wszystkich zebranych, w tym zaproszonych gości: Burmistrza Miasta Mikołowa Stanisława Piechulę, Przewodniczącego Rady Miejskiej Michała Rupika, Zastępcę Komendanta KP PSP Mikołów Dariusza Bujała, Członka Prezydium ZOP ZOSP RP we Mikołowie Joannę Kociubińską, Proboszcza tutejszej parafii Antoniego Cebulę, Radnego Remigiusza Kusia i Sołtysa Śmiłowic Józefa Świerczynę, oraz licznych przedsiębiorców, sponsorów i sympatyków. Walne Zebranie okazało się prawomocne, gdyż na sali obecnych było 68% członków OSP Śmiłowice. Naczelnik OSP Śmiłowice dh Henryk Kamiński przedstawił sprawozdanie z działalności Ochotniczej Straży Pożarnej w Śmiłowicach za rok 2014. Następnie doszło do głosowań nad sprawozdaniami, które przyjęto przez aklamację. Udzielono również absolutorium Zarządowi OSP w Śmiłowicach. Na koniec głos zabrał Sołtys Józef Świerczyna, który podziękował gorąco wszystkim strażakom za pomoc i współpracę na rzecz środowiska lokalnego i życzył wszystkim owocnej działalności strażackiej oraz zdrowia.
Jednostka OSP Śmiłowice i jej członkowie współpracują z lokalnymi organizacjami: Sołtysem Józefem Świerczyną, Kołem Gospodyń Wiejskich, świetlicą środowiskową, kościołem parafialnym oraz z mieszkańcami. 6 września jednostka udzieliła pomocy w organizacji i zabezpieczeniu Dożynek Miejskich w Śmiłowicach. 27 września druhowie brali udział w zabezpieczaniu trasy Mikołowskiego Biegu Ulicznego. W dniach 15 - 16 listopada zabezpieczali również trasę wyścigu zaprzęgów w Mikołowie - Kamionce.
