Bezpieczeństwo Polski i bezpieczna przyszłość jej obywateli to filary, na których opiera się współczesna ochrona, gwarantowana przez przynależność do NATO, Unii Europejskiej oraz przez niezastąpioną rolę Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP). Formacje te odgrywają kluczową rolę w systemie ratowniczym kraju, a ich działalność jest integralną częścią lokalnych społeczności. Polska straż pożarna, zarówno zawodowa, jak i ochotnicza, pielęgnuje swoje tradycje, rozwija się i adaptuje do zmieniających się potrzeb, co jest szczególnie widoczne podczas obchodów kolejnych jubileuszy.
100-lecie Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej (ZOSP RP)
Wyjątkową okazją do świętowania i uhonorowania trudu strażaków ochotników było 100-lecie Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej (ZOSP RP). Z tej okazji lokalne media z piętnastu województw opublikowały specjalne dodatki, które przybliżały historię i znaczenie tej formacji.
Geneza i rozwój ZOSP RP
W 2021 roku przypadała 100. rocznica powstania ogólnopolskiej organizacji strażackiej pod nazwą Główny Związek Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej, którego tradycje i działalność kontynuuje Związek Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej. W dniach 8-9 września 1921 roku w Warszawie odbył się I Ogólnopaństwowy Zjazd Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej, na którym strażackie organizacje działające pod zaborami utworzyły wspomniany Główny Związek.
Obecnie Związek OSP RP zrzesza ponad 16 tysięcy ochotniczych straży pożarnych, w których działa blisko 700 tysięcy członków. Strażacy ochotnicy ratują życie, zdrowie i mienie ludzkie, pielęgnują tradycje, rozwijają i chronią dorobek amatorskiego ruchu artystycznego OSP, propagują bezpieczeństwo, integrują lokalne społeczności. Dbają także o środowisko naturalne, dokumentują działalność ochotniczych straży pożarnych i Związku w formie kronik, izb tradycji i muzeów oraz licznych wydawnictw.
Centralne obchody i wyróżnienia
Obchody jubileuszu 100-lecia ZOSP RP zostały zaplanowane na lata 2021-2022 z uroczystym podsumowaniem podczas XV Zjazdu Krajowego Związku. Inauguracja obchodów centralnych odbyła się 4 września 2021 roku w Warszawie. Wojewódzkie obchody jubileuszu odbyły się m.in. w miejscowości Zwierzyniec (woj. lubelskie) w niedzielę 26 września 2021 roku, gdzie skupiono się na uczczeniu setnej rocznicy utworzenia Związku.
W roku obchodów 100-lecia ZOSP RP po raz pierwszy przyznano nowe odznaczenie - Krzyż Rycerski Świętego Floriana za Męstwo, Ratowanie Życia i Ochronę Mienia, ustanowiony przez Zarząd Główny 14 lipca. Ponadto, Narodowy Bank Polski z dniem 6 grudnia wprowadził do obiegu specjalną monetę o wartości nominalnej 10 zł, upamiętniającą stulecie istnienia Związku Ochotniczych Straży Pożarnych. Z okazji stulecia zjednoczenia ruchu strażackiego pod wspólnym sztandarem ZOSP RP, Zarząd Główny przygotował również medal okolicznościowy i znaczek.
Gala finałowa FLORIANÓW 2021 również była okazją do świętowania 100-lecia Związku OSP RP.
Lokalne jubileusze OSP - Przykłady stulecia służby
Oprócz centralnych obchodów 100-lecia ZOSP RP, liczne jednostki Ochotniczych Straży Pożarnych w całej Polsce świętują swoje własne jubileusze, często również stuletnie, co świadczy o długiej i bogatej tradycji pożarnictwa ochotniczego.
OSP Tymienica: 100 lat w Krajowym Systemie Ratowniczo-Gaśniczym
Wyjątkowa uroczystość miała miejsce w niedzielę, 6 lipca 2025 roku, w miejscowości Tymienica (gmina Chotcza). Obchodzono tam 100-lecie istnienia Ochotniczej Straży Pożarnej, jednostki włączonej do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG). Obchody rozpoczęły się od zbiórki pododdziałów strażackich z jednostki jubilatki oraz zaproszonych gości na placu przed Szkołą Podstawową w Tymienicy Starej. Poczty sztandarowe i kolumny strażaków, przy akompaniamencie orkiestry dętej z Sienna, przemaszerowały do kościoła parafialnego pw. św. Tekli, gdzie odprawiono uroczystą mszę świętą dziękczynną.
Po nabożeństwie, uczestnicy udali się na plac przy remizie OSP Tymienica, gdzie punktualnie o godzinie 15:00 rozpoczął się uroczysty apel. Meldunek o gotowości do rozpoczęcia apelu złożył druh Waldemar Kominek na ręce druha Zbigniewa Gołąbka, Wiceprezesa Zarządu Oddziału Wojewódzkiego ZOSP RP Województwa Mazowieckiego. Apel obejmował podniesienie flagi państwowej, przegląd pododdziałów oraz oficjalne powitanie gości. Głos zabrali m.in. Wójt Gminy Chotcza Janusz Witczak oraz Prezes OSP Tymienica Grzegorz Żaczek.
Naczelnik OSP Tymienica przybliżył historię jednostki, jej rozwój i osiągnięcia. Szczególnym punktem programu było wręczenie odznaczeń i wyróżnień. Sztandar jednostki został udekorowany Złotym Znakiem Związku OSP RP. Zasłużeni druhowie otrzymali medale za zasługi dla pożarnictwa oraz odznaki „Strażak Wzorowy”. Medal Honorowy im. Bolesława Chomicza, najwyższe odznaczenie ZOSP RP, został przyznany druhowi Sławomirowi Mordakowi. Wyróżniono również członków Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej (MDP), którzy otrzymali Brązowe Odznaki MDP. OSP Tymienica została odznaczona Medalem PRO MASOVIA za zasługi dla rozwoju społeczności Mazowsza. Marszałek przekazał również jednostce nowoczesny wentylator oddymiający. Oficjalnie przekazano nowy wóz bojowy na ręce Naczelnika Tomasza Korduli, a następnie klucze odebrał druh Sławomir Mordak. Samochód został poświęcony przez obecnych kapłanów.
W końcowej części apelu wygłoszono przemówienia zaproszonych gości, którzy gratulowali jubileuszu i podkreślali znaczenie służby strażackiej. Wiele życzeń i słów uznania zostało zapisanych w kronice pamiątkowej jednostki. Po części oficjalnej rozpoczęła się część artystyczna, w której publiczność podziwiała pokaz musztry paradnej orkiestry dętej z Sienna, biesiadę prowadzoną przez zespół The Acords oraz występy grup Młode Tymienianki i Tymienianki z Koła Gospodyń Wiejskich. Wieczorem publiczność bawiły zespoły MIDIX i gwiazda wieczoru MENELAOS, a do późnych godzin nocnych muzykę zapewniał zespół The Acords.
OSP Jabłonna Lacka: Stulecie i Powiatowy Dzień Strażaka
Niedziela 19 czerwca była dniem obchodów 100-lecia Ochotniczej Straży Pożarnej Jabłonna Lacka, połączonych z Powiatowym Dniem Strażaka. W uroczystościach wzięli udział m.in. przedstawiciele władz i zaproszeni goście. Ratowanie życia, zdrowia i mienia ludzkiego, a także gotowość niesienia pomocy bez względu na własne bezpieczeństwo, to cechy wpisane w codzienną strażacką służbę. Podczas uroczystości Ochotnicza Straż Pożarna w Jabłonnie Lackiej została odznaczona "Złotym Znakiem Związku OSP RP" za wieloletnią działalność. Jednostka otrzymała także medal „Pro Masovia”.
OSP Dłużec: Uroczystości 100-lecia i wsparcie finansowe
Uroczystości jubileuszu 100-lecia jednostki OSP w Dłużcu rozpoczęły się od zbiórki jednostek i pocztów sztandarowych oraz przemarszu pododdziałów przy dźwiękach orkiestry dętej na plac obok remizy. Główne obchody rozpoczęły się uroczystym apelem. Msza święta została odprawiona o godzinie 12:00. W części oficjalnej Burmistrz Adam Zielnik przekazał na ręce Naczelnika OSP Dłużec symboliczny bon o wartości 49 999,50 zł na dofinansowanie zakupu sprzętu i wyposażenia.
OSP Barłogi: Jubileusz 100-lecia
W dniu 10 lipca 2022 roku odbyła się uroczystość związana z działalnością strażaków z Ochotniczej Straży Pożarnej w Barłogach. Uroczystość rozpoczęła się mszą polową w intencji Strażaków. Ochotnicza Straż Pożarna w Barłogach została uhonorowana Złotym Znakiem Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczpospolitej Polskiej. Zasłużeni członkowie OSP Barłogi - druh Berda Tomasz i Matuszak Roman otrzymali tytuł honorowy „Zasłużony dla Powiatu Konińskiego”. W uroczystości udział wzięli m.in. Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w Koninie brygadier oraz Zastępca Komendanta Miejskiego Policji w Koninie podkomisarz.
OSP Łekno: Obchody 100-lecia
W niedzielę 24 września 2023 roku jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej w Łeknie świętowała jubileusz 100-lecia istnienia. Uroczyste obchody zainaugurowała msza święta w kościele pw. Św. Ap. Piotra i Pawła w Łeknie, po której wszyscy, prowadzeni przez orkiestrę dętą ze Skoków, przemaszerowali na plac za salą widowiskową i remizą. Po złożeniu meldunku nastąpiło podniesienie biało-czerwonej flagi na maszt.
OSP Brodnica Górna: 100 lat działalności i rozwój jednostki
Społeczność Brodnicy Górnej w sobotę, 21 września, świętowała jubileusz 100-lecia istnienia Ochotniczej Straży Pożarnej. Była to okazja do gratulacji i podziękowań druhom za ich działalność i nieustanną gotowość do spieszenia na ratunek potrzebującym.
Historia jednostki
OSP w Brodnicy Górnej jest jedną z najstarszych jednostek w gminie Kartuzy, założoną w 1924 roku. Pierwsza strażnica mieściła się w budynku gospodarczym, a na wyposażeniu znajdowały się wiadra, bosaki, drabina i trąbka alarmowa. Jesienią 1931 roku zakupiono konny wóz strażacki z motopompą. Po wojnie wznowiono działalność, a jednostka otrzymała poniemiecki samochód bojowy "Granit" i motopompę "Leopolia". W 1953 roku rozpoczęto budowę remizy, zakończoną rok później. W 1957 roku OSP Brodnica Górna otrzymała drugi samochód, a strażnicę rozbudowano, dodając wieżę alarmową z syreną. W 1984 roku, z okazji 60-lecia, jednostka otrzymała pierwszy sztandar. Podczas 80-lecia, w 2004 roku, jednostka otrzymała nowy sztandar, a wmurowano kamień węgielny pod fundamenty nowej remizy.
Rozwój i doposażenie jednostki
W związku z powstaniem amfiteatru i Centrum Sportów Wodnych, zarząd OSP Brodnica Górna skupił się na szkoleniu w zakresie ratownictwa wodnego i lodowego. Jednostka została doposażona w dwie łodzie, sanie lodowe, zestawy do pierwszej pomocy oraz lekki samochód operacyjny Nissan Terrano. Lokalizacja przy drodze wojewódzkiej o rosnącym natężeniu ruchu wpłynęła na zwiększenie liczby zdarzeń drogowych i interwencji. Dzięki temu OSP Brodnica Górna stała się jednostką strategiczną i w 2015 roku została włączona w struktury KSRG. W tym samym roku zabezpieczono środki na rozbudowę strażnicy o dodatkowy garaż. Jednostka pozyskała sprzęt do ratownictwa drogowego i technicznego marki LUKAS, pompę szlamową oraz opryskiwacz do usuwania substancji ropopochodnych. W 2017 roku, dzięki wsparciu władz, udało się zakupić nowy samochód ratowniczo-gaśniczy z napędem 4x4 marki Volvo FL. Samochód został doposażony w dodatkowe oświetlenie, latarki LED, radiostacje nasobne i sprzęt gaśniczy.
Nowa siedziba i przyszłość
Przemówienia zaproszonych gości, w tym Burmistrza Kartuz Mieczysława Grzegorza Gołuńskiego, podkreślały znaczenie służby strażackiej i dumę z rozwoju jednostki. Burmistrz podkreślał: "Ci, którzy zakładali tę jednostkę chcieli służyć innym i dbać o mieszkańców - ich życie oraz domy. Ich dzieło zostało wykonane i jest kontynuowane. 100 lat to trzy pokolenia. Ogromnie cieszę się, że w Brodnicy Górnej do służby przygotowuje się już czwarte pokolenie, które działa w tutejszej młodzieżowej drużynie pożarniczej. To nasza przyszłość". Z okazji jubileuszu ukazała się książka opisująca 100 lat historii brodnickiej jednostki.
OSP Gocław: Stulecie od powstania
W sobotę 31 sierpnia odbyła się uroczystość 100-lecia powstania OSP w Gocławiu. Uroczystość rozpoczęła się od Mszy świętej w kościele parafialnym pw. NMP Królowej Polski w intencji strażaków, koncelebrowana przez Proboszcza parafii Gocław księdza Marka Kujdę i seniora parafii Trąbki. Dalsza część uroczystości odbyła się na placu przed Domem Strażaka. Prezes OSP Gocław druh Arkadiusz Piętka w imieniu organizatorów powitał zgromadzonych gości, a dowódca uroczystości druh Karol Biernacki złożył meldunek Prezesowi Zarządu Oddziału Wojewódzkiego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP Województwa Mazowieckiego - druhowi Antoniemu Tarczyńskiemu.
Jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej w Gocławiu powstała w 1924 roku, czyli równo 100 lat temu. Straż Pożarna w Gocławiu powstała jesienią 1924 roku po wybuchu groźnego pożaru w dworze hrabiego Potockiego, którego dzierżawcą był Franciszek Łukomski. Przy wielkiej pomocy mieszkańców Gocławia udało się ugasić pożar. W dowód wdzięczności dziedzic Łukomski postanowił założyć w Gocławiu Ochotniczą Straż Pożarną. Jednostka OSP Gocław liczy obecnie 37 członków, z czego 24 przeszkolonych bierze aktywny udział w akcjach ratowniczo-gaśniczych, zawodach jak i ćwiczeniach pożarniczych.
Uroczystość była doskonałą okazją do odznaczenia jednostki i druhów. Marszałek Województwa Mazowieckiego Pan Adam Struzik wyróżnił jednostkę Medalem „Pro Masovia”, który na ręce Prezesa jednostki OSP w Gocławiu Arkadiuszowi Piętce przekazała członkini Zarządu Województwa Mazowieckiego Pani Marszałek Janina Ewa Orzełowska w towarzystwie burmistrz Pilawy Pani Albiny Łubian. Burmistrz Miasta i Gminy Pilawa Pani Albina Łubian pogratulowała jednostce Jubileuszu, a także wyraziła swoje uznanie dla strażaków, podkreślając: „praca na rzecz społeczeństwa służy ludziom. To na was, drodzy druhowie, zawsze możemy polegać, bo przecież wy zawsze jesteście gotowi do działania, nie tylko w czasie pożarów.” Życzyła strażakom bezpiecznego powrotu do domu z każdego wezwania i satysfakcji z pełnionej służby. W dalszej części głos zabrali zaproszeni goście, w tym Prezes Zarządu Oddziału Wojewódzkiego ZOSP RP WM druh Antoni Tarczyński, Poseł na Sejm RP Grzegorz Woźniak, Zastępca Mazowieckiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Warszawie brygadier Waldemar Wysowski, Prezes Zarządu Oddziału Powiatowego ZOSP RP w Garwolinie druh Waldemar Sabak oraz Starosta Powiatu Garwolińskiego Pani Iwona Kurowska. Uroczystość zakończył piknik na placu za strażnicą, z animacjami dla dzieci, dmuchańcami, tatuażami, malowaniem buziek oraz koncertem przebojów lat 60 i 70. Wystąpiły również zespoły MIDIX i MENELAOS.
OSP Poświętne: Obchody stulecia
W Gminie Poświętne odbyły się uroczystości związane z obchodami święta strażaków, tradycyjnie rozpoczęte Mszą Świętą w intencji wszystkich strażaków oraz ich rodzin. Zaproszono również na oficjalne obchody 100-lecia powstania Ochotniczej Straży Pożarnej w Poświętnem, które rozpoczęły się mszą świętą w studziańskiej Bazylice.
Inne znaczące jubileusze jednostek OSP
Poza obchodami stulecia, jednostki OSP świętują również inne ważne rocznice swojej działalności, co podkreśla ich trwałość i ciągłość służby.
OSP Gródek: 75-lecie Istnienia
3 września Wójt Gminy Grybów Jacek Migacz uczestniczył w uroczystych obchodach Jubileuszu 75-lecia Istnienia Jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej w Gródku. Uroczystości rozpoczęła uroczysta Msza Święta w kościele Parafialnym w Gródku. Dalsza część obchodów odbywała się na placu przy Domu Kultury w Gródku, gdzie odbył się uroczysty apel. Podczas apelu Jednostka została odznaczona Złotym Medalem Za zasługi dla Pożarnictwa oraz został poświęcony i oficjalnie przekazany jednostce samochód pożarniczy pozyskany w 2020 roku.
OSP Domacyny: 130 lat w służbie lokalnej społeczności
W niedzielę, 19 lipca, przed Domem Strażaka w Domacynach świętowano 130. rocznicę powstania jednostki OSP Domacyny oraz przekazanie jej samochodu pożarniczego. Na uroczystość przybyli liczni goście, wśród nich: Zbigniew Tymuła Starosta Powiatu Mieleckiego, Franciszek Augustyn członek Zarządu Głównego ZOSP, Edward Szlichta Dyrektor Zarządu Wykonawczego Oddziału Wojewódzkiego ZOSP, Stanisław Rączka Komendant Powiatowy PSP w Mielcu, Andrzej Chrabąszcz były Starosta Powiatu Mieleckiego, Dawid Uzar radny Rady Powiatu w Mielcu, ksiądz Władysław Jabłoński Proboszcz parafii w Domacynach, Robert Pluta Wójt Gminy, Anna Wiącek Sekretarz Gminy, Joanna Skopińska-Mycek Skarbnik Gminy, Jan Mycek - były Przewodniczący Rady Gminy, Piotr Kędzior Komendant Gminny ZOSP, Stanisław Bik Wiceprezes Zarządu Gminnego ZOSP, Waldemar Szyszka Dyrektor Zespołu Szkół, Józef Durda Dyrektor Gminnego Ośrodka Kultury, Maria Król Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, Ryszard Król Dyrektor Regionu Sieci Poczta Polska S.A., Marian Rzeźnik Prezes Spółdzielni Kółek Rolniczych, radni, sołtysi i inni zaproszeni goście.
130 lat temu powołana do życia jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej w Domacynach, składająca się z grupy ochotników, każdego dnia pozostaje w gotowości do walki z pożarami, klęskami żywiołowymi i innymi miejscowymi zagrożeniami. Na przestrzeni tych wszystkich lat przez szeregi jednostki przewinęło się już kilka pokoleń. Miniona niedziela była czasem podziękowań dla strażaków ochotników za trud i wysiłek, jaki niejednokrotnie wkładali w niesienie pomocy. Uroczystość rozpoczęła zbiórka wszystkich jednostek z terenu gminy Padew Narodowa, które solidarnie pojawiły się przed siedzibą OSP Domacyny. Wspólnie odmaszerowano do kościoła na mszę świętą. Po niej wciągnięciem polskiej flagi na maszt rozpoczęto uroczystość i przemówienia. Oprócz 130. rocznicy istnienia jednostki, świętowano także odznaczenia dla strażaków, udekorowanie sztandaru Złotym Znakiem Związku OSP oraz przekazanie jednostce nowego samochodu pożarniczego Renault Traffic.
Zaproszeni na uroczystość goście chylili czoła i dziękowali strażakom za codzienny trud w służbie.