Kabel HDGS został stworzony specjalnie po to, by mógł funkcjonować przez określony czas nawet w warunkach ekstremalnych. Mowa o sytuacji pożaru lub bardzo wysokich temperatur, które mogą być spowodowane zarówno przez ogień, jak i przeciążenie samej instalacji elektrycznej. Przewody ognioodporne są w stanie zapewnić funkcjonowanie urządzeń elektrycznych przez pewien czas, co może być niezwykle istotne dla ochrony zdrowia i życia ludzi.
Rola i znaczenie kabli przeciwpożarowych
Konieczność w warunkach ekstremalnych
Kabel HDGS jest odpowiedzią na najważniejszą potrzebę związaną z korzystaniem z prądu elektrycznego - bezpieczeństwo. Jest ono bowiem najważniejsze, dlatego w wielu okolicznościach stosuje się przysłowiowe „dmuchanie na zimne”. Kable ognioodporne to specjalne typy przewodów elektrycznych, które zostały zaprojektowane tak, aby zachować integralność i kontynuować działanie nawet w warunkach wysokich temperatur i bezpośredniego działania ognia. Znajdują się w nich polimery zawierające środki utrudniające rozprzestrzenianie się ognia.
Bezpieczeństwo ludzi i mienia
Przewody elektryczne HDGS przeznaczone są do stosowania tam, gdzie niezwykle istotne jest zabezpieczenie życia i zdrowia dużych skupisk ludzkich, a także mienia o dużej wartości. Kable ognioodporne są niezbędne w miejscach, gdzie zachowanie ciągłości zasilania lub transmisji danych jest krytyczne nawet podczas pożaru, na przykład w systemach alarmowych, ewakuacyjnych lub w innych kluczowych instalacjach bezpieczeństwa w budynkach i konstrukcjach przemysłowych. Dodatkową właściwością tych kabli jest zdolność do zapewnienia dostaw prądu nawet wtedy, gdy są poddane działaniu ognia lub wysokiej temperatury.
Właściwości techniczne i konstrukcja
Charakterystyka ogólna
Przewody ognioodporne i przeciwpożarowe mają charakterystyczny czerwony kolor izolacji zewnętrznej, inaczej niż tradycyjne przewody lub kable elektryczne, które są odpowiednio białe lub czarne. Ich izolacja wykonana jest ze specjalnej gumy silikonowej, podobnie jak materiał użyty do budowy izolacji poszczególnych żył. Kolory żył są standardowe, jak we wszystkich kablach energetycznych. Dzięki spełnianiu normy PH90 muszą zapewniać przesyłanie energii przez przynajmniej 90 minut od wybuchu pożaru. W kablu ognioodpornym napięcie skuteczne wynosi 1500 V, a napięcie stałe to 2250 V. Rezystancja izolacji wynosi 200 MΩ x km przy maksymalnej pojemności 150 nF/km. Indukcyjność kabla osiąga wartość 0,7 mH/km.
Materiały i izolacja
Aby kable bezhalogenowe były ognioodporne, stosuje się w nich specjalne mieszanki polimerowe zawierające środki utrudniające spalanie. Są to przede wszystkim wodorotlenki aluminium, z których podczas ogrzewania wydziela się woda krystalizowana. Ta substancja z jednej strony schładza miejsce pożaru, z drugiej powoduje wytwarzanie pary wodnej utrudniającej rozprzestrzenianie się płomieni. Charakterystyczne dla kabli bezhalogenowych jest także to, że w czasie ich spalania powstają małe ilości dymu. Przy produkcji przewodów ognioodpornych wykorzystano miedziane żyły, co zapewnia doskonałą przewodność. Konstrukcja ośrodka kabla może przyjmować formę par, trójek lub czwórek, co umożliwia różnorodne zastosowania w transmisji danych.
Warunki pracy
W normalnych warunkach przewody przeciwpożarowe są w stanie pracować w temperaturach od -25°C do 70°C, co sprawia, że mogą przenosić spore natężenia prądu bez ryzyka uszkodzenia. Maksymalna chwilowa temperatura żyły może wzrosnąć nawet do 90°C bez ryzyka uszkodzenia izolacji. Przewody ognioodporne mogą być instalowane w różnorodnych warunkach atmosferycznych, w zakresie temperatur od -40°C (skrajny mróz) do 70°C (skrajny upał). Przewody HDGS nadają się do stosowania zarówno w instalacjach jednofazowych, jak i trójfazowych, dzięki możliwości pracy z napięciami do 300 V względem otoczenia i do 500 V pomiędzy sąsiednimi żyłami. Dzięki swojej uniwersalności sprawdzą się zarówno w zastosowaniach przemysłowych, jak i w domach oraz mieszkaniach.
Oznaczenia i typy kabli przeciwpożarowych
Rozszyfrowanie oznaczeń
Oznaczenia kabli są zgodne ze standardowym sposobem opisywania wszystkich przewodów elektrycznych dostępnych w handlu. Ciąg liter HDGS oznacza przewód ognioodporny bezhalogenowy. Czasami można spotkać się z oznaczeniem HDGSżo, które opisuje wersję wyposażoną w żyłę ochronną, posiadającą żółto-zieloną izolację. Liczba przed znakiem „×” oznacza liczbę żył, a liczba po „×” - przekrój poprzeczny każdej z nich, podany w milimetrach kwadratowych (mm²). Przykładowo, 3×1,5 oznacza, że ten konkretny wariant ma trzy żyły, z których każda ma przekrój poprzeczny 1,5 mm². Jest to typowy przewód stosowany w obwodach oświetleniowych jednofazowych, które zabezpiecza się wyłącznikiem 10-amperowym.
Kable bezhalogenowe - dodatkowa ochrona
Kable bezhalogenowe to taki typ kabli i przewodów, który zamiast toksycznych halogenów (np. polichlorku winylu, kauczuku chloroprenowego, chlorowanego polietylenu, chlorosulfonowego polietylenu i węglowodorów fluoru) zawierają polimery na bazie czystego wodoru. Dzięki temu w razie pożaru i podczas procesu spalania kabli nie wytwarzają się szkodliwe dla zdrowia substancje. Zastępujące halogeny związki polimerowe (najczęściej polietylen lub polipropylen) znajdują się w warstwie izolacji i oponie zewnętrznej kabla. Kable bezhalogenowe warto zastosować wszędzie tam, gdzie ograniczenie skutków ewentualnego pożaru jest szczególnie ważne - w obiektach przemysłowych, miejscach, gdzie przebywa duża liczba ludzi, szpitalach, elektrowniach czy miejscach przetwarzania danych.
Zastosowania kabli przeciwpożarowych
Dlaczego stosujemy rezystory na końcu linii w panelach alarmowych
Kluczowe instalacje bezpieczeństwa
Zazwyczaj w trakcie pożaru cała instalacja energetyczna w budynku zostaje wyłączona dla bezpieczeństwa ewakuowanych oraz strażaków. Jednak pewne jej gałęzie mogą zasilać urządzenia, które są niezwykle istotne dla zapewnienia natychmiastowej walki z ogniem, ułatwienia ewakuacji oraz zabezpieczenia systemów komputerowych. Do takich zastosowań należą:
- Oświetlenie ewakuacyjne - każdy budynek mieszczący duże skupiska ludzi musi być wyposażony w wyjścia ewakuacyjne oraz oznaczenia do nich prowadzące. Są one podświetlane dla lepszej widoczności po zmroku lub w warunkach zadymienia. Awaryjne oświetlenie uruchamia się także na korytarzach i klatkach schodowych.
- Instalacje przeciwpożarowe - system tryskaczy sufitowych to pierwsza linia obrony w walce z pożarem, zanim na miejsce dotrą służby. Prąd elektryczny jest konieczny do otwarcia zaworów oraz ewentualnie uruchomienia pomp.
- Zasilanie serwerowni - bezpieczeństwo danych w dużych przedsiębiorstwach jest kluczowe. Utrzymanie zasilania w serwerowni podczas pożaru pozwala na bezpieczne wyłączenie systemów, które nie mogą stracić zasilania w niekontrolowany sposób.
Kable ognioodporne zapewniają także sprawne działanie instalacji zapewniających bezpieczeństwo podczas pożaru, np. systemów bezpieczeństwa pożarowego, alarmowego, oddymiania czy sygnalizacyjnych.
Obiekty użyteczności publicznej
Kable przeciwpożarowe są najczęściej stosowane w budynkach użyteczności publicznej, takich jak szpitale, szkoły, centra handlowe oraz wszędzie tam, gdzie wymagana jest ciągłość działania systemów przeciwpożarowych. Stosuje się je powszechnie w obiektach użyteczności publicznej oraz wszędzie tam, gdzie przebywają duże skupiska ludzi. Przewody i kable odporne na ogień oraz wysokie temperatury znacznie podnoszą bezpieczeństwo każdego budynku. Dzięki swojej konstrukcji przewody przeciwpożarowe są w stanie utrzymać sprawność elektryczną systemów alarmowych, wentylacji czy oświetlenia awaryjnego przez określony czas, co jest kluczowe dla ewakuacji oraz działań ratowniczych.
Kable ognioodporne montuje się w obiektach, które muszą spełniać podwyższone normy bezpieczeństwa przeciwpożarowego. Są to np.:
- lotniska, dworce kolejowe, stacje metra,
- kopalnie i inne obiekty podziemne,
- elektrownie,
- miejsca przetwarzania danych (np. serwerownie),
- sale operacyjne i oddziały intensywnej opieki medycznej,
- schody ruchome i windy.
We wszystkich tego typu miejscach kable bezhalogenowe pomagają chronić nie tylko ludzi (którzy nie są dzięki nim narażeni na działanie szkodliwych związków chemicznych), ale także - ze względu na ograniczenie rozprzestrzeniania się ognia - dobra materialne.
Kable przeciwpożarowe w instalacjach podziemnych
Wyzwania i rozwiązania dla ułożenia w ziemi
W dyskusjach często poruszany jest problem zastosowania przewodu ognioodpornego PH90 3x1,5 w instalacji elektrycznej, który ma być ułożony w ziemi. Wiele standardowych przewodów ognioodpornych nie jest przystosowanych do bezpośredniego układania w ziemi. Istnieje obawa, że osłony takie jak AROTa nie zabezpieczają kabli przed wodą. Jednak, "Kable te mogą być układane na zewnątrz pomieszczeń oraz bezpośrednio w ziemi przy zastosowaniu rur osłonowych". Jeśli chodzi o układanie w ziemi to niczym się nie różnią od wcześniej wymienionych. Zasugerowano użycie rur optotelekomunikacyjnych, np. 32/2,9, które zapewniają odpowiednią ochronę. Zamiast standardowego kabla HDGs, zaleca się użycie kabli NHXH, które można spokojnie układać w rurze opto w ziemi.
W przypadku rozwiązania z kablem YKY problemem może być miejsce zamontowania puszek. Należy rozważyć sytuacje, gdy kabel wychodzi z ziemi bezpośrednio przy ścianie i biegnie po niej na wysokość 1 m, a dopiero potem wchodzi do budynku. Ważnym aspektem jest zapewnienie odpowiedniej ochrony kabla na całej długości, w tym w miejscach przejść i zakończeń.
Dobór i instalacja w wymagających warunkach
Dobór odpowiedniego przewodu - np. przewodu pożarowego do zasilania centrali lub sygnalizatorów - powinien uwzględniać nie tylko parametry prądowe, ale i sposób prowadzenia oraz możliwości montażowe. Kable do instalacji przeciwpożarowych są projektowane z myślą o ekstremalnych warunkach, jakie mogą wystąpić w trakcie pożaru. Nawet najlepszy przewód ppoż nie spełni swojej funkcji, jeśli zostanie zamocowany zbyt rzadko, nieprawidłowo osłonięty lub poprowadzony przez materiały o niskiej odporności ogniowej. Warto pamiętać, że rodzaje kabli ppoż nie ograniczają się tylko do jednego typu - zależnie od funkcji i strefy stosuje się różne rozwiązania. Przewody i kable przeciwpożarowe stanowią bardzo ważny element infrastruktury budynków, w których wymagane jest zapewnienie maksymalnego poziomu bezpieczeństwa.
Podsumowanie i wybór odpowiedniego kabla
Kluczowe aspekty wyboru
Kabel bezhalogenowy powinien być dostosowany do właściwości instalacji elektrycznej, w której będzie wykorzystywany. Wybór odpowiednich materiałów do systemów bezpieczeństwa pożarowego wymaga nie tylko znajomości przepisów, ale i zrozumienia specyfiki technicznej komponentów. Jednym z najważniejszych aspektów każdej instalacji jest dobór właściwych kabli i przewodów. Prawidłowo wykonana instalacja ppoż uwzględnia układ zasilania, transmisji danych i połączeń między urządzeniami - np. czujkami, centralami czy głośnikami systemu DSO. Wszystkie te elementy muszą być połączone z użyciem przewodów o odpowiedniej odporności ogniowej. W instalacjach najczęściej stosuje się kable ognioodporne, które spełniają wymogi norm EN 50575 oraz EN 13501-6. Znajdują one zastosowanie zarówno w obiektach biurowych, jak i przemysłowych. Odpowiedź na pytanie jaki przewód do ppoż wymaga analizy ryzyka, przepisów i zaleceń producenta. Na przykład, jaki kabel do wyłącznika ppoż? Będzie to przewód odporny na wysoką temperaturę, zgodny z klasą E90.
Znaczenie prawidłowej instalacji
W kontekście coraz bardziej restrykcyjnych norm budowlanych oraz wzrostu świadomości dotyczącej zagrożeń związanych z pożarami kable do instalacji przeciwpożarowych są w zasadzie nieodzownym komponentem nowoczesnych instalacji elektrycznych. Ważnym aspektem projektowania i realizacji jest również to, kto może wykonać instalację ppoż. Prawo budowlane i rozporządzenia MSWiA wymagają, by wykonawca posiadał stosowne uprawnienia oraz stosował się do zasad określonych w normach i rozporządzeniach (np. CPR, EN 50575). Dokumentacja projektowa musi zawierać kompletne dane dotyczące rodzaju kabli przeciwpożarowych, ich rozmieszczenia, tras kablowych oraz sposobu zabezpieczenia przepustów. Dodatkowo, parametry izolacji i indukcyjności sprawiają, że przewód ten jest niezwykle niezawodny w długoterminowej eksploatacji.
tags: #kabel #przeciwpozarowy #ziemny