Kalisz, będąc znaczącym ośrodkiem kulturalnym w Wielkopolsce, regularnie gości liczne wydarzenia muzyczne, w tym przeglądy i festiwale orkiestr dętych Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP). Te spotkania są ważnym elementem lokalnego życia kulturalnego, gromadząc setki muzyków i mażoretek oraz prezentując bogactwo tradycji i pasji muzykowania orkiestr dętych.
Wojewódzki Przegląd Orkiestr Dętych OSP w Kaliszu (2014)
W niedzielę 11 maja 2014 roku w Kaliszu odbył się Wojewódzki Przegląd Orkiestr Dętych OSP. Wydarzenie zgromadziło blisko 700 muzyków oraz około 100 mażoretek, którzy wspólnie celebrowali tradycje muzyki dętej. Uroczystego otwarcia przeglądu na Rynku Głównym dokonali prominentni przedstawiciele władz: Wicemarszałek Województwa Wielkopolskiego Krzysztof Grabowski, poseł do Parlamentu Europejskiego Andrzej Grzyb, poseł na Sejm RP Piotr Walkowski, starosta kaliski Krzysztof Nosal oraz prezydent Kalisza Janusz Pęcherz.

Przebieg i Konkurencje
Niedzielne muzykowanie rozpoczęło się od wspólnego wykonania Hymnu Związku OSP „Rycerze Floriana”, w którym udział wzięło niemal 700 muzyków pod batutą kapelmistrza Henryka Siudy. Prawdziwa rywalizacja muzyczna rozpoczęła się już podczas przemarszu orkiestr przed Basztę „Dorotka”. W konkursie udział wzięło 18 orkiestr Ochotniczych Straży Pożarnych z regionu. Każdy z zespołów zobowiązany był wystąpić w dwóch obowiązkowych konkurencjach: przemarszu oraz koncercie scenicznym. Wyjątkowo, jedynym zespołem, który wystąpił również w dodatkowej konkurencji parady marszowej, była Gminna Orkiestra Dęta przy OSP w Czajkowie, prowadzona przez kapelmistrza Krzysztofa Sowę. Dla muzyków z Czajkowa był to pierwszy oceniany przegląd orkiestr dętych organizowany przez struktury ZOSP, w którym wystąpili pod dyrygenturą swojego ówczesnego kapelmistrza.
Wyniki Konkursu
Jury, któremu przewodniczył Marian Chmielewski, członek komisji do spraw kultury i oświaty ZG ZOSP RP, ogłosiło następujący werdykt. Puchary za osiem pierwszych miejsc otrzymały orkiestry:
- Orkiestra Quantum OSP Rychwał
- Młodzieżowa Orkiestra Dęta OSP Pruszków
- Orkiestra Dęta OSP Tykadłów
- Orkiestra Dęta OSP Środa Wielkopolska
- Orkiestra Dęta OSP Czajków
- Młodzieżowa Orkiestra Dęta OSP Mycielin
- Orkiestra Dęta OSP Lisków
- Orkiestra Dęta OSP Chełmce
Statuetki i dyplomy za udział w przeglądzie otrzymały następujące orkiestry:
- Orkiestra Dęta OSP Blizanów
- Orkiestra Dęta OSP Iwanowice
- Orkiestra Dęta OSP Dobrzec-Kalisz
- Orkiestra Dęta OSP Kamień
- Orkiestra Dęta OSP Kościelna Wieś
- Gminno-Strażacka Orkiestra Dęta OSP Koźminek
- Młodzieżowa Orkiestra Dęta OSP Rajsko
- Orkiestra Dęta OSP Rychnów
- Miejsko-Gminna Orkiestra Dęta OSP Skalmierzyce
- Orkiestra Dęta OSP Wieruszów
Warto podkreślić, że orkiestry, które zajęły miejsca w pierwszej ósemce, uzyskały awans do kolejnego etapu muzycznych zmagań - przeglądów regionalnych. Dla orkiestry z Czajkowa zajęcie piątego miejsca było ogromnym wyróżnieniem, stanowiącym rezultat 4-letniej pracy kapelmistrza Krzysztofa Sowy i wyjątkowego zaangażowania muzyków.
"Roztrąbiony Kalisz" i Letnia Akademia Instrumentów Dętych Blaszanych+
„Roztrąbiony Kalisz” to wyjątkowe święto muzyki dętej, które od lat przyciąga uwagę mieszkańców Kalisza i okolic. W ramach festiwalu miasto rozbrzmiewa dźwiękami orkiestr, big-bandów i solistów, prezentując talenty od młodych adeptów po uznanych mistrzów. Jest to festiwal łączący edukację z rozrywką.
KAMILA KAŹMIERCZAK Trzemeszno FESTIWAL PIOSENKI i TAŃCA PIANO SONG Kalisz'26 The Winner Take It All
Letnia Akademia Instrumentów Dętych Blaszanych+ (Przykładowo, edycja 2025)
Z dużą ekscytacją ogłaszane są co roku zapisy na Letnią Akademię Instrumentów Dętych Blaszanych+. Przykładowo, XVII edycja tego muzycznego święta odbędzie się w dniach 17-22 sierpnia 2025 w Kaliszu. Organizatorzy zapowiadają rekordową liczbę wykładowców z Polski i zagranicy - mistrzów trąbki, puzonu, saksofonu, fletu, klarnetu, perkusji i wielu innych instrumentów. Zapisy na Akademię cieszą się ogromnym zainteresowaniem, czego dowodem jest szybkie wyczerpanie wszystkich dostępnych miejsc, co świadczy o zaufaniu i chęci uczestnictwa w tym wyjątkowym wydarzeniu. Przedstawiany jest dokładny harmonogram Akademii, obiecujący codzienną dawkę muzycznych emocji, intensywne zajęcia z wybitnymi pedagogami, próby, koncerty i mnóstwo pozytywnej energii.
Rejestracja uczestników odbywa się w Państwowej Szkole Muzycznej I i II st., gdzie zapewnione jest zakwaterowanie, wyżywienie oraz szczegółowy harmonogram zajęć. Nuty na zespół lub orkiestrę uczestnicy otrzymują podczas pierwszej próby. Ważne jest, aby uczestnicy oznaczyli swój instrument i pulpit.
Warsztaty dla Orkiestr
W ramach wydarzeń „Roztrąbiony Kalisz” często zaprasza orkiestry do udziału w bezpłatnych warsztatach orkiestrowych. Dostępne są zazwyczaj dwie formy uczestnictwa:
- Warsztaty jednodniowe: Kapelmistrz prowadzący przyjeżdża do sali prób danej orkiestry na 3 godziny intensywnej pracy. Termin takich warsztatów ustalany jest indywidualnie. Udział jest bezpłatny, a liczba miejsc dla orkiestr zazwyczaj jest ograniczona.
Program Festiwalu "Roztrąbiony Kalisz" (Przykładowy z 2024 roku)
Podsumowując minione edycje, takie jak XVI Letnia Akademia Instrumentów Dętych Blaszanych+ oraz festiwal "Roztrąbiony Kalisz", warto wspomnieć o niezapomnianych muzycznych cudach, które miały miejsce w Kaliszu. Jednym z nich była oficjalna polska premiera trąbki Yamaha YTR 8335RC, która odbyła się podczas XVI Letniej Akademii, we wtorek 20 sierpnia, w Sali Koncertowej Państwowej Szkoły Muzycznej I i II st. im. H. Melcera w Kaliszu.
Poniżej przedstawiono przykładowe punkty programu z poprzednich edycji, które ilustrują bogactwo i różnorodność festiwalu:
CZWARTEK 22.08.2024
- Godz. 14.15 - Narodowe Sanktuarium Św. Józefa: Spotkania z muzyką u św. Józefa
- Godz. 16.00 - Polana przy Domku Parkowego: Estrada Młodych
- Godz. 19.00 - Rynek Główny Miasta Kalisza: Vivat na Rynku: Orkiestra z Sierakowa
- Godz. 20.00 - Polana przy Domku Parkowego: Koncert Finałowy ROZTRĄBIONY KALISZ z udziałem KRYSTYNY PROŃKO i Big Bandu Powiatu Ostrowskiego pod dyr.
Inne Przykłady Koncertów i Wykonawców:
- Godz. 17.00 - Polana przy Domku Parkowego: Brzmienia Orkiestr: Okna Koncertowe (Młodzieżowa Orkiestra Dęta OSP Kamieńsk pod dyr. Włodzimierza Smolarka)
- Godz. 17.00 - Bulwary nad Prosną: Brzmienia Orkiestr: Okna Koncertowe (Orkiestra Dęta OSP w Tykadłowie pod dyr. Jarosława Kopcia)
- Godz. 20.00 - Polana przy Domku Parkowego: PRZEBOJE POLSKIEJ PIOSENKI (dooKoła Orkiestra pod dyr.)
- Godz. 14.15 - Narodowe Sanktuarium Św. Józefa: Spotkania z muzyką u św. Józefa
- Godz. 17.00 - Polana przy Domku Parkowego: Brzmienia Orkiestr: Okna Koncertowe (Orkiestra Dęta ZHP-OSP w Uniejowie pod dyr. Jakuba Pięgota)
- Godz. 17.00 - Bulwary nad Prosną: Brzmienia Orkiestr: Okna Koncertowe (Młodzieżowa Orkiestra Dęta OSP w Mycielinie i Orkiestra Dęta w Liskowie pod dyr. Mariusza Trzcińskiego)
Wybrane Orkiestry Dęte OSP Regionu Kaliskiego i Ich Udział w Wydarzeniach
Wiele orkiestr dętych Ochotniczych Straży Pożarnych z regionu Kaliskiego i okolic odgrywa kluczową rolę w życiu kulturalnym, regularnie uczestnicząc w przeglądach, festiwalach i uroczystościach. Poniżej przedstawiono profile wybranych zespołów, z których wiele brało udział w kaliskich wydarzeniach muzycznych.

Orkiestra Dęta OSP Blizanów
Orkiestra Dęta OSP Blizanów powstała w 1903 roku. Według kroniki, pierwszym kapelmistrzem nowo powstałej orkiestry był Pan Reszke. W 2000 roku nastąpił dynamiczny rozwój orkiestry, w skład której weszła duża grupa młodzieży. W 2001 roku utworzono grupę taneczną ISKIERKI, której instruktorem jest p. Ewa Nowak. Od 2005 roku kapelmistrzem orkiestry jest Pan Marek Kubera. Orkiestra występuje podczas wszystkich świąt państwowych, kościelnych, festynów i innych uroczystości obchodzonych w gminie i powiecie. Uczestniczyła m.in. w Wojewódzkim Przeglądzie Orkiestr Dętych OSP w Kaliszu w 2014 roku, gdzie otrzymała statuetkę i dyplom za udział.
Orkiestra Dęta OSP w Brzezinach
Orkiestra powstała w 1985 roku z inicjatywy Proboszcza parafii pw. św. Krzyża w Brzezinach - ks. Stanisława Solińskiego, i do 1995 roku istniała przy parafii jako orkiestra kościelna. Pierwszym kapelmistrzem został Józef Walczyński. W roku 1995 Orkiestrę przejął GOKSiR, a prowadzenie powierzono Eugeniuszowi Białeckiemu. W 1997 roku orkiestra przeszła pod opiekę Ochotniczej Straży Pożarnej, a kapelmistrzem został Krzysztof Sowa, który sprawuje swą funkcję do dnia dzisiejszego. Obecnie orkiestra składa się z 40 członków oraz 16-osobowego zespołu tanecznego. Orkiestra występowała na różnych przeglądach i koncertach m.in. w Wadowicach, Warszawie i Krakowie. Z inicjatywy kapelmistrza Krzysztofa Sowy od 5 lat w Brzezinach odbywają się Brzezińskie Spotkania Orkiestr Dętych.
Orkiestra Dęta OSP Godziesze Wielkie
Orkiestra Dęta OSP Godziesze Wielkie powstała w 1919 roku (inne źródła wskazują na 1922 rok z inicjatywy proboszcza ks. E. Lidke). Grywała na uroczystościach kościelnych oraz świeckich do czasu II wojny światowej. Po wojnie orkiestra wznowiła swoją działalność, powiększając repertuar muzyczny i skład osobowy. Pierwszym kapelmistrzem był J. Bękowski. Obecnie funkcję dyrygenta pełni Ryszard Krzemiński, a opiekunem orkiestry jest Pan Józef Krążyński. Orkiestra liczy 32 członków i szkoli 10 młodych uczniów. Zespół czynnie uczestniczy w życiu kulturalnym gminy i powiatu, bierze udział w okolicznościowych imprezach na terenie Gminy Godziesze Wielkie, uroczystościach kościelnych i strażackich oraz imprezach powiatowych. Do jej największych sukcesów należą trzykrotne zajęcie I miejsca na przeglądach województwa kaliskiego oraz nagrody w przeglądach międzywojewódzkich w Ostrowie Wlkp.
Orkiestra Dęta OSP Iwanowice
Orkiestra Dęta OSP Iwanowice powstała w 1900 roku, licząc wówczas 10 muzyków. Pierwszym kapelmistrzem był Iwan Dworzak. Orkiestra dwukrotnie była reaktywowana: po wojnie w 1945 roku oraz wiosną w 1998 roku. W 1998 roku z jej inicjatywy w Iwanowicach zorganizowano po raz pierwszy Powiatowy Przegląd Orkiestr Dętych OSP. Aktualny skład zespołu to 40 muzyków i 12 dziewcząt tworzących grupę taneczną. Obecny kapelmistrz Jerzy Płóciennik jest ósmym kapelmistrzem w ponad 100-letniej historii orkiestry. W 2002 roku zespół odznaczony został Złotą Odznaką Honorową III stopnia Polskiego Związku Chórów i Orkiestr. Z sukcesem uczestniczy w regionalnych i wojewódzkich prezentacjach orkiestr, w tym w Wojewódzkim Przeglądzie Orkiestr Dętych OSP w Kaliszu w 2014 roku, gdzie otrzymała statuetkę i dyplom za udział.
Orkiestra Dęta OSP w Kamieniu
Orkiestra Dęta OSP w Kamieniu została założona w 1921 roku z inicjatywy Józefa Bryły. Pierwszym kapelmistrzem był Zygmunt Cepelin, wykładowca Wyższej Szkoły Muzycznej w Wilnie. Największe sukcesy orkiestra zaczęła osiągać w latach dziewięćdziesiątych, gdy kapelmistrzem został Henryk Siuda, który prowadzi Orkiestrę do dziś. W latach 1996 i 1998 Orkiestra zajęła I miejsce na przeglądach wojewódzkich w Połczynie Zdroju, zdobywając nagrody Ministra Kultury i Sztuki. Bierze udział w ogólnopolskich Festiwalach Orkiestr OSP w Bielsku-Białej w 1997 i Koninie w 1999 roku, zajmując czołowe miejsca. Podobne sukcesy odnosiła na przeglądach wojewódzkich w Rydzynie, Kępnie i Grodzisku Wlkp. Od 2000 roku orkiestra regularnie koncertuje za granicą: w Szwajcarii, Czechach i Niemczech. Obecnie orkiestra liczy 50 muzyków, w większości młodzież szkolną. Uczestniczyła również w Wojewódzkim Przeglądzie Orkiestr Dętych OSP w Kaliszu w 2014 roku, gdzie otrzymała statuetkę i dyplom za udział.
Gminno-Strażacka Orkiestra Dęta OSP Koźminek
Orkiestra Dęta z Koźminka istnieje od czasów przedwojennych. Początkowo działała pod egidą Straży Pożarnej, następnie przeszła pod opiekę kościoła, pod którą pozostała aż do roku 2001. Od tego roku Orkiestra ponownie wróciła pod opiekę OSP. Pierwszym dyrygentem był Władysław Marzuchowski. W latach 2001-2002 Orkiestrą dyrygował Józef Czerniak. Następnie, do końca 2003 roku, zespół prowadził Mariusz Trzciński. Od początku 2004 roku Orkiestra działa pod opieką Domu Kultury w Koźminku, a dyrygentem jest Henryk Siuda. Muzykom towarzyszy zespół taneczny "Hexy", kierowany przez Wandę Pietrzykowską. Orkiestra bierze udział w uroczystościach świeckich i kościelnych, wykonując muzykę kościelną, rozrywkową i marszową. Była uczestnikiem Wojewódzkiego Przeglądu Orkiestr Dętych OSP w Kaliszu w 2014 roku, gdzie otrzymała statuetkę i dyplom za udział.
Orkiestra Dęta OSP Lisków
Orkiestra Dęta OSP Lisków istnieje od 1900 roku. Jej założycielem był ks. Wacław Bliziński. Po II wojnie światowej orkiestrę reaktywował kapelmistrz Franciszek Walasz. Od 1955 roku przez 44 lata funkcję tę pełnił Czesław Bruź. Obecny skład to 50 muzyków w wieku od 12 do 60 lat, któremu towarzyszy grupa taneczna. Kapelmistrzem od 1999 roku jest Mariusz Trzciński. Do ważniejszych osiągnięć Orkiestry zaliczyć należy występy na przeglądach w Kępnie, Kaliszu i Koźminku, które uzyskały uznanie publiczności. W 2002 roku brała udział w otwarciu MTP POLAGRA FARM w Poznaniu. W 2014 roku zajęła 7. miejsce na Wojewódzkim Przeglądzie Orkiestr Dętych OSP w Kaliszu, a także występowała w ramach festiwalu „Roztrąbiony Kalisz” (np. w 2024 roku).
Młodzieżowa Orkiestra Dęta OSP Mycielin
We wrześniu 2008 roku z inicjatywy prezesa OSP Dariusza Korczyńskiego powstała Młodzieżowa Orkiestra Dęta OSP, skupiająca w swych szeregach 26 członków, którą prowadzi kapelmistrz Mariusz Trzciński. Orkiestra zaprezentowała już swoje umiejętności podczas Gminnych Zawodów Sportowo-Pożarniczych, spotkania opłatkowego w strażnicy OSP Mycielin, gimnazjalnych jasełek oraz na Powiatowym Przeglądzie Orkiestr Dętych w Słuszkowie w 2009 roku, gdzie zajęła I miejsce. W 2014 roku zajęła 6. miejsce na Wojewódzkim Przeglądzie Orkiestr Dętych OSP w Kaliszu, a także wystąpiła w programie „Brzmienia Orkiestr” festiwalu „Roztrąbiony Kalisz” (np. w 2024 roku).
Młodzieżowa Orkiestra Dęta OSP Rajsko
W lipcu 1987 roku Seweryn Gałka, Lucjan Wszędobył oraz Ryszard Anyszewski zainicjowali powstanie orkiestry dętej przy miejscowej jednostce straży pożarnej. Z własnych funduszy zakupiono wówczas instrumenty muzyczne. Orkiestra Rajsko uczestniczyła w Wojewódzkim Przeglądzie Orkiestr Dętych OSP w Kaliszu w 2014 roku, gdzie otrzymała statuetkę i dyplom za udział.
Młodzieżowa Orkiestra Dęta OSP Pruszków
Orkiestra Dęta OSP w Pruszkowie powstała w 1913 roku. W 2000 roku Orkiestrę przekształcono w Młodzieżową Orkiestrę Dętą. Orkiestrze towarzyszy Grupa Taneczna pod kierunkiem Pani Małgorzaty Janiak. Kapelmistrzem-tamburmajorem orkiestry jest Pan Marian Sikorski. Obecnymi opiekunami orkiestry są: Mirosław Wojcieszak, Marzena Kubiak, Włodzimierz Szurmiński oraz Stanisław Bultrowicz. Z okazji 90-lecia istnienia Orkiestry została wydana płyta CD. Orkiestra uczestniczy w imprezach gminnych, powiatowych, wojewódzkich i krajowych, biorąc udział w przeglądach orkiestr dętych na różnych szczeblach. W 2001 roku na Przeglądzie w Szamocinie zajęła II miejsce. W 2002 roku zajęła 2. miejsce na Przeglądzie Orkiestr w Kępnie, a w 2004 roku była pierwsza. W tym samym roku w Połczynie Zdroju zdobyła nagrodę Ministra Kultury, a kapelmistrz - złotą buławę. Ponadto zdobyła Złoty Róg w Grodzisku Wielkopolskim i Złote Pasmo wraz z kryształową buławą w Lesznie. W czerwcu 2005 oraz w 2009 roku również odnosiła sukcesy. W 2014 roku zajęła 2. miejsce na Wojewódzkim Przeglądzie Orkiestr Dętych OSP w Kaliszu.
Orkiestra Quantum OSP Rychwał
Orkiestra powstała w 1909 roku. Została reaktywowana 1 lutego 1993 roku z inicjatywy Mariana Wąsiewicza, przy współudziale Krzysztofa Chenczke i Andrzeja Michalaka, jako Młodzieżowa Orkiestra Dęta OSP. Orkiestra współpracuje z niemiecką orkiestrą dętą Fanfarenorchester z miasta Erfurt; współpraca artystyczna obu orkiestr trwa od 1995 roku. Młodzieżowa Orkiestra utrzymuje również przyjacielskie kontakty z Gminą Adaž w Łotwie. Efektem tej współpracy są między innymi wyjazdy do Rygi i Gminy Adaž na Festiwal Młodości w 1995 roku oraz Festiwal Pieśni i Tańca w latach 2001 i 2005. Dyrygentem Orkiestry jest Henryk Siuda. W 2014 roku zajęła 1. miejsce na Wojewódzkim Przeglądzie Orkiestr Dętych OSP w Kaliszu.
Orkiestra Dęta OSP w Stawiszynie
Orkiestra dęta w Stawiszynie została utworzona w czerwcu 1908 roku z inicjatywy straży ogniowej, której muzykami byli strażacy ochotnicy. Instrumenty zakupiono ze środków straży na kwotę 247 rubli. Orkiestra uczestniczyła w wielu uroczystościach odbywających się na terenie miasta, aż do roku 1914, kiedy wybuch pierwszej wojny światowej uniemożliwił jej dalszą działalność.
Orkiestra Dęta OSP w Tłokini Wielkiej
Orkiestra dęta Ochotniczej Straży Pożarnej w Tłokini Wielkiej powstała w 1923 roku. Jej członkami są mieszkańcy miejscowości. Obecnie zespół liczy 23 członków, kapelmistrzem orkiestry jest Józef Czerniak, a opiekunem Bartosz Ciesielski. Próby orkiestry odbywają się raz w tygodniu, w zależności od potrzeb częściej. Orkiestra bierze udział w przeglądach regionalnych i rejonowych. Obsługuje wiele uroczystości gminnych i powiatowych, takich jak wiosenne Targi rolniczo-ogrodnicze i działkowe w Opatówku, a także Letni Festiwal Orkiestr Dętych Południowej Wielkopolski w Kaliszu. Uczestniczy również w uroczystościach kościelnych (Pasterka, rezurekcja, Boże Ciało, odpusty i inne).