Karetki w Jednostkach Ochotniczych Straży Pożarnych: Informacje i Perspektywy

Dyskusja wokół wprowadzenia pojazdów medycznych, czyli tzw. karetek, do jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) jest żywa i budzi wiele emocji. Propozycje te mają na celu wzmocnienie systemu ratownictwa medycznego w Polsce, szczególnie w obliczu rosnącej liczby zdarzeń, do których dysponowani są strażacy.

Wprowadzenie Karetek do OSP - Potrzeba i Wyzwania

Postulaty dotyczące rozszerzenia możliwości medycznych OSP koncentrują się na trzech głównych obszarach: kadrach, infrastrukturze i finansowaniu. Autorzy petycji proponują, by każdy strażak w jednostkach systemowych, a nawet każdy policjant pełniący służbę patrolowo-interwencyjną, miał obowiązek ukończenia kształcenia w kierunku ratownika medycznego. Propozycje infrastrukturalne, w tym te dotyczące wprowadzenia karetek do OSP, budzą najwięcej emocji.

Uzasadnienie dla Wprowadzenia Ambulansów

Obecnie, dojazd karetki pogotowia w wielu powiatach niejednokrotnie przekracza 15 minut. W sytuacji, gdy w okolicy znajduje się kilka jednostek OSP, obecność karetki w OSP mogłaby znacząco zwiększyć szanse ofiar wypadków na przeżycie. Jak wskazują strażacy, w każdej jednostce OSP jest zazwyczaj kilka osób po przeszkoleniu z ratownictwa medycznego, co mogłoby ułatwić obsadę takich pojazdów.

Wyzwania Kadrowe i Finansowe

Wprowadzenie karetek do OSP wiąże się z ogromnymi kosztami i wyzwaniami organizacyjnymi. Powszechne kształcenie strażaków i policjantów w zawodzie ratownika medycznego oraz utrzymanie specjalistycznych środków transportu generowałoby znaczne obciążenia finansowe. Kwestią do rozstrzygnięcia pozostaje, czy Związek Ochotniczych Straży Pożarnych (ZOSP), wójt, czy inna instytucja zechciałaby przekazać kwotę uposażeniową na zakup i utrzymanie karetki. Pojawia się również problem chęci i motywacji strażaków do obsadzania karetek. Zdaniem niektórych, konieczne mogłoby być wynagradzanie strażaków po kursie, tak jak kierowców, ponieważ nie każdy strażak, nawet po kursie, ma wystarczająco odwagi, aby nieść pomoc w trudnych sytuacjach. Co więcej, strażak po kursie Kwalifikowanej Pierwszej Pomocy (KPP) posiada jedynie podstawy, co budzi pytania o zakres możliwych działań.

Klub w jednym z powiatów przesłał do Wojewódzkiej Kolumny Transportu Sanitarnego we Wrocławiu pismo z propozycją przekazywania wycofywanych pojazdów na rzecz jednostek Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG). To jeden z możliwych sposobów pozyskiwania pojazdów. W przypadku, gdyby jednostka wchodziła w skład KSRG, dysponowałaby już odpowiednim sprzętem, który mógłby być przewożony w karetkach zamiast w ciężkich czy nawet lekkich wozach.

Oficjalne Stanowiska i Kwestie Prawne

Debata na temat karetek w OSP ujawnia rozbieżności w podejściu różnych resortów i instytucji.

Stanowisko Ministerstwa Zdrowia (MZ)

Ministerstwo Zdrowia stoi na stanowisku, że system ratownictwa medycznego w Polsce nadal powinien opierać się na podmiotach leczniczych będących dysponentami jednostek systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego (PRM). Resort podkreśla, że jednostki Państwowej Straży Pożarnej (PSP) i OSP nie są powołane do udzielania świadczeń zdrowotnych. Ich zadaniem jest m.in. udzielanie kwalifikowanej pierwszej pomocy w ramach jednostek współpracujących z systemem PRM. MZ ostrzega przed tworzeniem na bazie OSP systemu „PRM bis”, wskazując, że mogłoby to doprowadzić do rozbijania systemu PRM na dwie części, które konkurowałyby ze sobą, byłyby droższe w utrzymaniu i niewydolne z powodu niewystarczającej liczby kadry medycznej. Włączenie OSP do systemu PRM nie jest możliwe z wielu przyczyn, z których podstawową jest to, że OSP nie jest podmiotem leczniczym i nie spełnia wszystkich wynikających z tego faktu wymogów.

Stanowisko Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA)

MSWiA uspokaja, że projekt ustawy o ochronie ludności oraz o stanie klęski żywiołowej nie przewiduje tworzenia w PSP alternatywnego czy też konkurencyjnego wobec PRM systemu ratownictwa medycznego. Resort wyjaśnia, że projektowane rozwiązania mają na celu uzupełnienie i wzmocnienie systemu PRM, pozwalając na niezakłóconą realizację zadań w sytuacjach nadzwyczajnych (stan nadzwyczajny, sytuacja kryzysowa, konflikt zbrojny) oraz w warunkach, w których pomoc może być utrudniona lub niemożliwa (np. obszary trudno dostępne). Podkreślono, że podmioty KSRG, którego trzon stanowią jednostki PSP, już obecnie współdziałają z systemem PRM, uzupełniając dostępność zespołów w przypadku braku zasobów.

Rzecznik Praw Obywatelskich (RPO) i Komisja Ekspertów

Rzecznik Praw Obywatelskich, po posiedzeniu Komisji Ekspertów ds. Zdrowia, przedstawił uwagi do projektu ustawy o ochronie ludności. Eksperci byli zgodni co do tego, że obecnie działający system PRM funkcjonuje sprawnie. Obawiają się oni, że projekt procedowany przez MSWiA zakłada utworzenie odrębnego systemu ratownictwa w ramach straży pożarnej, co mogłoby oznaczać faktyczny powrót medycyny ratunkowej do udzielania pierwszej pomocy, a tym samym naruszenie praw obywatelskich. Komisja Ekspertów zwróciła również uwagę, że ratownicy medyczni z PSP i OSP powinni mieć możliwość podawania produktów leczniczych, jednak obecnie nie pozwalają na to przepisy. Zastępca RPO Valeri Vachev, mając na uwadze konieczność zapewnienia ochrony prawa do zdrowia i życia, skierował pisma do ministrów zdrowia i spraw wewnętrznych i administracji.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 marca 2019 r., ratownicy medyczni działający w ramach zadań Policji, Służby Ochrony Państwa, Straży Granicznej oraz Państwowej Straży Pożarnej mogą wykorzystywać leki wymienione w tym rozporządzeniu. Jednakże kwestia pełnego uregulowania podawania leków przez ratowników medycznych w OSP, szczególnie w kontekście planowanego rozwoju, nadal pozostaje przedmiotem dyskusji.

Program "Karetka w każdej gminie" - Założenia i Cele

Zapowiedziany przez szefa MSWiA Mariusza Kamińskiego program „Karetka w każdej gminie” ma być sfinansowany z powstającego Funduszu Ochrony Ludności. Planuje się zakup około 2,8 tys. ambulansów, aby każda gmina miała odpowiednio wyposażoną karetkę.

Uzupełnienie, nie konkurencja

MSWiA podkreśla, że program „Karetka w każdej gminie” nie spowoduje konkurencji pomiędzy zespołami ratownictwa medycznego a strażą pożarną. Strażacy mają być jedynie uzupełnieniem systemu ratownictwa. Projektowane rozwiązania mają na celu stworzenie korpusu ratowników medycznych w oparciu o zasoby Ochotniczych Straży Pożarnych, aby wspomóc system PRM w sytuacjach nadzwyczajnych i w trudno dostępnych obszarach. Według generała brygadiera Andrzeja Bartkowiaka, Komendanta Głównego PSP, oraz nadbrygadiera Adama Koniecznego, zastępcy Komendanta Głównego PSP, system PRM bywa niewydolny, a strażacy chcą być pomocni i przygotowani na potrzeby ludzi, nie stanowiąc utrudnienia, lecz rozwiązując część problemów.

Potrzeby Kadrowe i Szkoleniowe

Projekt zakłada, że obsadę karetek będą stanowić ratownicy medyczni oraz ratownicy szkoleni w placówkach służby zdrowia MSWiA. Celem jest zwiększenie liczby ratowników medycznych z najwyższymi kwalifikacjami (po studiach), ale także wprowadzenie pośrednich kwalifikacji (między ratownikiem KPP a ratownikiem medycznym), określaną roboczo jako „KPP II stopnia”. Koncepcja przewiduje, aby kwalifikacje te zdobyli wszyscy kadeci, aspiranci i podchorążowie. W SGSP trwają prace nad przygotowaniem nowego kierunku studiów z zakresu ratownictwa medycznego, co ma zapewnić odpowiednią liczbę wykwalifikowanych ratowników w długoterminowej perspektywie, odpowiadającej okresowi zakupu ambulansów.

Dzięki ustawie modernizacyjnej, w ciągu najbliższych trzech lat, do PSP trafi 200 nowych etatów, co ma pomóc w osiągnięciu poziomu ośmiu ratowników na zmianie. Strażacy podkreślają, że OSP są partnerami, którzy przyjeżdżają do każdej akcji i pomagają, co umożliwia zabezpieczenie ratowników medycznych w ramach docelowych stanów osobowych.

W zakresie wyposażenia ambulansów w OSP, zakłada się, że znajdą się w nich podstawowe rzeczy, potrzebne do ustabilizowania poszkodowanego do momentu jak najszybszego przekazania go do szpitalnego oddziału ratunkowego. Poziom wyposażenia jest przedmiotem badań i wizyt zagranicznych.

Międzynarodowe Doświadczenia

Polska czerpie inspiracje z rozwiązań stosowanych w innych krajach, takich jak Stany Zjednoczone i Rumunia, gdzie ambulanse w strukturach straży pożarnej są powszechne.

System w Stanach Zjednoczonych

W Stanach Zjednoczonych, szczególnie na poziomie miast, ambulanse w przeważającej liczbie funkcjonują w strażach pożarnych, a tylko niewielka część należy do sektora prywatnego. Komendant Główny PSP Andrzej Bartkowiak i jego zastępca Adam Konieczny odwiedzili Chicago, aby zapoznać się z tamtejszym systemem organizacji bezpieczeństwa. Ich uwagę zwrócił poziom integracji, powszechność systemu oraz zaawansowanie w zarządzaniu informacją i dysponowaniem służb. W amerykańskich centrach obsługujących numer 112, obsadę tworzą lekarze, ratownicy medyczni, strażacy i policjanci, którzy decydują o tym, jaki ambulans jedzie do zgłoszenia. W październiku polscy ratownicy medyczni odbędą pięciodniowe praktyki w Chicago, obserwując pracę tamtejszych kolegów.

Model Rumuński

Wizyta w Rumunii potwierdziła kierunek zmian. Kraj ten, borykając się z podobnymi problemami w zakresie ratownictwa medycznego, wprowadził reformę, która pozwoliła osiągnąć wysoki poziom. W rumuńskiej straży pożarnej funkcjonuje rozwinięte ratownictwo medyczne, współdziałające z odpowiednikiem PRM. Na przykład, w bukaresztańskich jednostkach ratowniczo-gaśniczych w dyspozycji pozostaje 50 ambulansów. Wydatki na działalność rumuńskiej straży pożarnej stanowią 0,67% PKB, a system działa sprawnie dzięki pełnemu zrozumieniu potrzeb i współdziałaniu resortów.

Perspektywy i Wyzwania Przyszłości

Planowane zmiany w ratownictwie medycznym w PSP i OSP są odpowiedzią na globalną sytuację polityczną, doświadczenia związane z pandemią oraz inne zagrożenia, które wymuszają wprowadzenie nowych rozwiązań w obszarze obrony cywilnej i funkcjonowania w czasie stanów nadzwyczajnych.

Integracja i Rozwój Ratownictwa Medycznego w KSRG

Ustawa o ochronie ludności oraz o stanie klęski żywiołowej ma doprecyzować funkcjonowanie ratownictwa medycznego w KSRG, wprowadzając je na wyższy poziom i rozszerzając możliwości działania w terenie. Adam Konieczny podkreśla, że chodzi o dobro poszkodowanych, wykorzystanie ogromnego potencjału osobowego i unikalnego rozmieszczenia jednostek ochrony przeciwpożarowej, które z ograniczeniami sprzętowymi nie mogą skutecznie pomóc w ekstremalnych przypadkach.

Program „Karetka w każdej gminie” jest planowany na dekadę, z rozpoczęciem w 2023 r. i zakończeniem w 2032 r., choć istnieje nadzieja na wcześniejsze wdrożenie. Priorytetem są jednostki PSP, a sukcesywnie będą dołączane jednostki OSP. Inwestycja ta ma zagwarantowane środki finansowe w ocenie skutków regulacji do ustawy, zatwierdzone przez Komitet Stały Rady Ministrów.

Przykład OSP Rymanów

W Rymanowie Gmina finansuje remont pomieszczeń w ośrodku zdrowia, zajmowanych przez Pogotowie Ratunkowe. Prezes jednostki OSP Rymanów, dh Łukasz Buczek, informuje o wstępnym planie rozbudowy istniejącego budynku, który miałby stworzyć Centrum Ratownicze. Nowa część przewiduje garaże dla nowoczesnego sprzętu wszystkich służb, w tym dodatkowy garaż dla OSP oraz garaż dla karetki pogotowia. Powstałyby również pomieszczenia dla podstacji SPPR (pokoje socjalne, magazyn leków, pomieszczenia do dezynfekcji). OSP Rymanów, jedna z najczęściej interweniujących jednostek w powiecie krośnieńskim, posiadająca na stanie cztery pojazdy ratownicze i dwa motocykle, jest przykładem jednostki aktywnie działającej na rzecz wzmocnienia lokalnego systemu ratownictwa.

tags: #karetki #w #jednostkach #osp