Zostanie członkiem Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) wiąże się z konkretną procedurą. Często pojawia się pytanie, czy istnieje ustandaryzowana "karta przystąpienia" do OSP. Chociaż taka uniwersalna karta nie jest z góry określona, proces przystąpienia do OSP jest zawsze regulowany wewnętrznymi dokumentami każdej jednostki.
Podstawy Prawne Funkcjonowania OSP
Ochotnicza Straż Pożarna funkcjonuje na zasadzie stowarzyszenia. Każde OSP powinno mieć zarejestrowany w sądzie (Krajowy Rejestr Sądowy) statut, w którym znajduje się wszystko, co dotyczy funkcjonowania stowarzyszenia, w tym finanse, członkostwo i wybór władz.
Statut to najważniejszy dokument (akt wewnętrzny) jednostki - pisemnie potwierdzona informacja o zasadach działania OSP, swego rodzaju „konstytucja”, którą warto znać i przestrzegać. Wszelkie aktywności podejmowane przez OSP muszą być zgodne ze statutem i nie mogą mu zaprzeczać. W statucie zawarte są informacje o nowych członkach, o władzach, o podziale funkcji, o sposobie podpisywania dokumentów czy też powoływania młodzieżowych lub dziecięcych drużyn pożarniczych.
Co musi zawierać statut OSP?
Wytyczne dotyczące zawartości statutu OSP są zawarte w art. 10 ust. 1 ustawy - Prawo o stowarzyszeniach, w tym:
- Informacje o członkach stowarzyszenia.
- Informacje o władzach.
OSP działają również na podstawie szeregu innych ustaw, takich jak ustawa o ochronie ludności, ustawa o ochronie przeciwpożarowej, a także ustawa o rachunkowości oraz ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.
Struktura Statutu OSP (na podstawie wzorca)
-
Rozdział I: Postanowienia ogólne
Początek statutu to „wizytówka”, w której przedstawia się ochotniczą straż pożarną, podając jej nazwę, siedzibę i teren działania. Zwykle do nazwy dodawana jest informacja o miejscowości, w jakiej znajduje się siedziba OSP, a często także nazwa gminy, by uniknąć pomyłek w przypadku powtarzających się nazw miejscowości. Warto również wyróżnić zapisy o drużynach pożarniczych. Tworzenie dziecięcych i młodzieżowych drużyn pożarniczych jest wpisane jako możliwość w ustawie o OSP. Zasady ich funkcjonowania mogą być doprecyzowane w odrębnym dokumencie, np. regulaminie MDP.
-
Rozdział II: Cele i sposoby ich realizacji
Celem Ochotniczej Straży Pożarnej jest ochrona życia, zdrowia, mienia lub środowiska oraz zadania określone w odpowiednich przepisach. Zapisy dotyczące sposobu realizacji celów są z nimi powiązane. Dodatkowo można określić, czy OSP będzie prowadziło działalność nieodpłatną (co robi zawsze każda jednostka) oraz odpłatną pożytku publicznego. Działalność odpłatna, czyli sprzedaż po kosztach, może być prowadzona przez każde stowarzyszenie (każdą OSP) po spełnieniu warunków ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w tym wpisania takiej możliwości do statutu.
Procedura Przystąpienia do OSP
W statucie muszą znaleźć się zapisy dotyczące tego, jak można zostać członkiem lub członkinią OSP, a także jak taki przywilej można utracić. Przynależność do stowarzyszenia jest dobrowolna. Ważną informacją jest zapis o tym, kto może zostać członkiem OSP i jaka jest procedura przystąpienia, czyli co konkretnie musi taka osoba zrobić.
To zarząd OSP decyduje o tym, jak wygląda deklaracja przystąpienia, i powinien przygotować jej wzór. Warto także określić sposób jej składania (osobiście, skan, z podpisem elektronicznym) i na jaki adres. Te „techniczne” szczegóły porządkują i przyspieszają proces. Nie jest to zapis obowiązkowy, ale warto pamiętać, że ślubowanie może być elementem budowania tożsamości i przynależności do grupy.
W praktyce, zdarza się, że to sami chętni do wstąpienia w szeregi OSP szukają deklaracji, co może świadczyć o braku ustandaryzowanego wewnętrznego dokumentu w danej jednostce. Jeśli dana OSP nie posiada wzoru deklaracji, proponuje się samodzielne przygotowanie takiego dokumentu zawierającego dane osobowe kandydata. Konieczne jest również pisemne oświadczenie o zgodzie na przetwarzanie danych osobowych na potrzeby OSP.
Władze OSP i Ich Funkcje
W OSP, podobnie jak w każdym stowarzyszeniu, obowiązuje trójpodział władzy:
-
Walne Zebranie Członków
To najwyższa władza, obejmująca wszystkich członków. Walne zebranie podejmuje najważniejsze, kluczowe decyzje, w tym także tę o rozwiązaniu jednostki. Zwyczajne walne zebranie członków jest zwoływane przez zarząd, który zawiadamia członków o terminie, miejscu i porządku obrad z odpowiednim wyprzedzeniem (np. 14 dni). Walne zebranie obraduje w trybie zwyczajnym (np. sprawozdawczo-wyborcze) i nadzwyczajnym (zwykle krótszy termin zwołania).
Uchwały wszystkich władz OSP zapadają w głosowaniu jawnym zwykłą większością głosów, przy obecności co najmniej połowy członków uprawnionych do głosowania (kworum), chyba że statut stanowi inaczej. Statut może przewidywać tzw. drugi termin spotkania, co umożliwia podejmowanie decyzji nawet przy mniejszej niż połowa liczby członków.
-
Zarząd
Jako organ wykonawczy, zarząd musi wykonywać uchwały walnego zebrania członków. W praktyce to właśnie zarząd, a w szczególności prezes/prezeska, są osobami najbardziej zapracowanymi. Sposób reprezentacji określa, kto w imieniu zarządu będzie podpisywał dokumenty (np. umowy z dotującymi czy wnioski do KRS). Dobrą praktyką jest wpisanie dwóch osób wymaganych do podpisów.
-
Komisja Rewizyjna
Rolą komisji rewizyjnej jest bycie wewnętrznym "policjantem", czyli sprawdzanie zarządu i wyłapywanie ewentualnych błędów, a także wspieranie zarządu w działaniach. Długość trwania kadencji wybieralnych władz (zarządu i komisji rewizyjnej) zależy od decyzji OSP. W przypadku zmniejszenia składu władz w czasie trwania kadencji, uzupełnienie może nastąpić w drodze kooptacji (przez pozostałych członków organu), jednak dotyczy to nie więcej niż ⅓ składu organu.
Członkowie komisji rewizyjnej nie mogą mieć powiązań z członkami zarządu, nie mogą być zatrudnieni w OSP i nie mogą być osobami skazanymi. Podobnie, członkowie zarządu nie mogą być osobami skazanymi.
Zmiana Statutu oraz Rozwiązanie OSP
Zmiana statutu oraz rozwiązanie OSP zawsze należą do kompetencji najwyższej władzy, czyli walnego zebrania członków. Decyzje te są podejmowane innym trybem niż „zwykła większość”, np. większością ⅔ członków. Zwykle też inny jest termin zwoływania walnego zebrania członków w tych sprawach. Sposób likwidacji OSP jest taki sam jak innych stowarzyszeń: podjęcie decyzji, wybranie likwidatora i przeprowadzenie likwidacji. W statucie pojawia się także zapis o tym, gdzie zostanie przekazany majątek po likwidacji jednostki.
Status Organizacji Pożytku Publicznego (OPP) dla OSP
Ochotnicza Straż Pożarna, jak każda inna organizacja pozarządowa, może starać się o status organizacji pożytku publicznego (OPP). Jeśli OSP starająca się o status OPP ma zamiar prowadzić zarówno nieodpłatną, jak i odpłatną działalność pożytku publicznego, informacja o przedmiotach tej działalności powinna znaleźć się w statucie.
Karta Rodziny Mundurowej a Członkowie OSP
Trwa zbieranie podpisów pod petycją, w której apeluje się do rządzących o objęcie Kartą Rodziny Mundurowej członków Ochotniczych Straży Pożarnych. Autorem petycji jest dr Dariusz P. Kała z Kancelarii Prawnej "LexKała".
Strażacy ochotnicy są najczęściej pierwszymi ratownikami na miejscu pożarów, wypadków komunikacyjnych, klęsk żywiołowych, katastrof budowlanych czy zdarzeń chemicznych. Wykonują zadania porównywalne z formacjami zawodowymi, współpracują z Państwową Strażą Pożarną, policją i innymi służbami, działają w ramach Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego, przechodzą specjalistyczne szkolenia i ponoszą wysokie ryzyko, jednocześnie pełniąc służbę społecznie, kosztem życia rodzinnego i zawodowego.
Autor petycji zwraca uwagę, że strażacy ochotnicy odgrywają coraz większą rolę w kontekście obrony cywilnej i sytuacji kryzysowych, a mimo to, nie otrzymują konkretnych dodatków, jak np. żołnierze Wojsk Obrony Terytorialnej. Karta Rodziny Mundurowej ma dotyczyć osób pełniących służbę w formacjach mundurowych. Obecnie członkowie OSP nie są funkcjonariuszami, a swoje funkcje pełnią społecznie, dlatego objęcie strażaków OSP Kartą Rodziny Mundurowej nie jest planowane.
tags: #karta #przystapienia #do #osp