Ochotnicza Straż Pożarna we Wronkach: Historia, Rozwój i Rola Stefana Kaszkowiaka

Historia pożarnictwa we Wronkach to opowieść o zaangażowaniu, poświęceniu i ciągłym rozwoju, która sięga głęboko w przeszłość. Miejscowość Wronki, położona 55 km od Poznania, przy północnej krawędzi Wysoczyzny Poznańskiej, w zakolu doliny rzeki Warty, na skraju rozległych borów Puszczy Noteckiej, charakteryzuje się licznymi jeziorami, z których największym jest Jezioro Radziszewskie. To specyficzne uwarunkowania terenowe zawsze stawiały przed lokalnymi strażakami wyjątkowe wyzwania, a ich zaangażowanie kształtowało bezpieczeństwo regionu przez dziesięciolecia.

Początki Ratownictwa Pożarowego we Wronkach

Od początku XIX wieku we Wronkach istniały formy zorganizowanej ochrony przeciwpożarowej. Już z relacji burmistrza Piątkowskiego dowiadujemy się o tzw. „strażach ogniowych”, czyli sześciu ludziach, którzy byli kolejno powoływani do pełnienia straży i gaszenia pożarów. Ich zadania były wspierane przez dwóch stróżów nocnych. Początkowo sprzęt stanowiły sikawki tłoczące, większa i mniejsza, których transport na miejsce zdarzenia odbywał się ręcznie lub za pomocą koni. Magistrat ustalił nawet taryfę opłat za dostarczenie zaprzęgów jedno- i dwukonnych, obowiązującą do 1901 roku.

Wczesne działania ratownicze często napotykały na trudności związane z nieobowiązkowością. Przykładem jest incydent z 23 stycznia 1846 roku, kiedy to trzech mężczyzn za niespełnienie obowiązków straży zostało ukaranych aresztem. Mimo to, sikawki miejskie brały udział w gaszeniu pożarów poza Wronkami, m.in. w Biezdrowie, Nowej Wsi, Chojnie, Obrzycku i Ostrorogu, gdzie w razie potrzeby przesyłano konie do Wronek.

Powstanie Pierwszej Zorganizowanej OSP

Prawdziwy przełom nastąpił w 1857 roku. W skład założycieli miejscowej jednostki OSP weszli m.in.: Wincenty Ziemkiewicz, kupiec Mottek, mistrz kowalski Karol Stróżyński. Po intensywnych pracach nad projektem regulaminu ochrony przeciwpożarowej, w dniu 30 grudnia 1857 roku rozpoczęła się historia pierwszej zorganizowanej Ochotniczej Straży Pożarnej we Wronkach. Oficjalnie, 12 stycznia 1858 roku wybrano i powołano pierwszą zorganizowaną Straż Pożarną. Na pierwszego naczelnika OSP Wronki wybrano Wobschalla, zaś funkcję naczelnika powierzono również Wincentemu Ziemniewiczowi, a drugiego - Adolfowi Głowieckiemu. Następnie, 6 października 1863 roku stanowisko naczelnika objął Karol Stróżyński, a zastępcy - Teodor Rusinowski. Wszyscy członkowie straży pełnili swe funkcje honorowo. W 1858 roku statut określał m.in. podstawy organizacyjne straży, strukturę oddziałową (toporników, dostawy wody, porządkowych) oraz wskazówki dla ludności dotyczące jej obowiązków w czasie pożaru. Studnie publiczne i prywatne musiały być udostępnione, a mieszkańcy obowiązani byli dostarczyć zaprzęgi do sikawek i kuf.

Rozwój i Wyzwania do Końca XIX Wieku

Lata od 1863 do 1890 przyniosły częste zmiany w organizacji i pracy straży. Kontrowersje często wiązały się z osobą naczelnika, co wpływało na sprężystość i wyniki pracy straży. Magistraty wielokrotnie dokonywały reorganizacji, tworząc i rozwiązując oddziały przymusowe, dążąc do jak najsprawniejszego funkcjonowania ochrony przeciwpożarowej. W 1890 roku statut OSP przewidywał nawet karę pieniężną w wysokości 3 marek za nieusprawiedliwioną nieobecność na zebraniach czy ćwiczeniach.

W 1890 roku spotkania OSP odbywały się w restauracji Szrankiewicza przy dzisiejszym Placu Wolności, a w 1891 roku przeniesiono je do Krzyżankiewicza przy ul. Sierakowskiej. Od 9 lipca 1890 roku do 1916 roku funkcję naczelnika pełnił Aronheim. W 1896 roku zainstalowano urządzenia do czerpania wody do sikawek bezpośrednio z Warty, co było znacznym ułatwieniem. Zmiany w architekturze Wronek na początku XX wieku, związane z powstaniem domów kilkupiętrowych, wymusiły potrzebę posiadania drabiny mechanicznej. W 1904 roku zakupiono drabinę o długości 14m za 960 marek, a w 1909 roku nowy beczkowóz do wody o pojemności 1200 litrów za 3214 marek.

OSP Wronki w Okresie Międzywojennym i Czasach Wojny

I wojna światowa (1914-1918) przerwała normalną działalność straży, wielu strażaków zostało powołanych do armii niemieckiej. Gaszeniem pożarów zajmowali się wówczas młodzi mieszkańcy Wronek. Odzyskanie niepodległości przez Polskę wpłynęło w decydujący sposób na skład narodowościowy straży.

Formalna Polonizacja i Rozbudowa Jednostki

W 1921 roku, z OSP związał się Józef Badyna, pełniący od 1921 roku funkcję prezesa straży. Pod jego kierownictwem jednostka bardzo szybko zyskała opinię jednej z najlepszych w okolicy. Dnia 13 lipca 1923 roku odbyło się zebranie reorganizacyjne OSP, podczas którego przyjęto polski statut OSP we Wronkach, oparty na wzorcowym statucie dla OSP województwa poznańskiego. Naczelnikiem został Józef Badyna, zastępcą Andrzej Miężał. Rok 1926 przyniósł świetny rozwój jednostki, która wykazywała doskonałe umiejętności i gotowość niesienia pomocy współobywatelom. W 1926 roku planowano budowę odpowiednio urządzonej strażnicy. Mimo że jednostka nie posiadała wspinalni, obchody jubileuszowe w 1932 roku odbyły się z uznaniem dla jej zasług.

W 1935 roku OSP zainicjowała budowę własnej świetlicy przy ul. Kościuszki, z powodu braku odpowiedniego lokalu na zebrania, szkolenia i życie kulturalne. W świetlicy umieszczono radioodbiornik, bilard oraz inne gry, a plac wokół budynku uporządkowano.

Działalność podczas II Wojny Światowej

Wybuch drugiej wojny światowej przerwał działalność polskiej OSP we Wronkach. We wrześniu 1939 roku wkroczyły do miasta wojska hitlerowskie, wprowadzając rygorystyczne przepisy. Polacy zostali podzieleni na 6 grup w ramach przymusowej straży pożarnej ("Fenerwehr"), na czele których stali grupowi, m.in. Jacek Kaszkowiak. Jednym z bohaterskich czynów tego okresu było ukrycie sztandaru OSP przez druha Bronisława Kaczkowskiego, który przechowywał go owiniętego w papier między bielizną w szafie, a później na strychu. Było to działanie ryzykowne, gdyż narażało druha na utratę życia.

Powojenny Zryw i Odbudowa

Po wyzwoleniu Wronek w styczniu 1945 roku, strażacy natychmiast zaangażowali się w uporządkowanie miasta, naprawę mostów oraz remontowanie sprzętu. Pojawiła się pilna potrzeba zorganizowania OSP. Pierwsze zebranie organizacyjne odbyło się 3 kwietnia 1945 roku w sali Kaczorowskiego, na którym stawiło się 53 członków. Prezydium zebrania stanowili m.in. Stanisław Bajerski, Antoni Białek i Władysław Bierka. W sierpniu 1945 roku skompletowano zarząd, Prezesem wybrano przybyłego z wygnania Józefa Badynę.

OSP Wronki po II Wojnie Światowej: Reorganizacja i Działalność Społeczna

W 1946 roku zorganizowano żeńską sekcję OSP, której druhny udzielały pierwszej pomocy poszkodowanym strażakom i ludności cywilnej. Jednostka miała również członków wspierających, których lista z 1945 roku jest zachowana.

Reaktywacja i Nowe Struktury

W 1951 roku jednostka OSP Wronki liczyła 36 członków czynnych i 66 wspierających. Dnia 21 maja 1951 roku, w związku z ogólnokrajową reorganizacją straży pożarnych, OSP we Wronkach przyjęła nowy statut. Zastępcą ds. gospodarczych został Zygfryd Ławniczak. Reaktywowanie Związku OSP we Wronkach nastąpiło w 1958 roku, kiedy to jednostka przyjęła nowy statut i dokonała wyboru Zarządu.

Rola Strażnicy jako Centrum Lokalnej Społeczności

W latach 1958-1991 strażnica OSP Wronki mieściła się w odbudowanym budynku przy ul. Kościuszki. Była ona wszechstronnie wykorzystywana - dawniej mieściła się tu niemiecka szkoła dla polskich dzieci, później poczekalnia pierwszego Ośrodka Zdrowia, a także klub „Rolnik” z Zakładu Ziemniaczanego. Budynek służył również jako sala gimnastyczna dla Szkoły Podstawowej Nr 1, miejsce prób chóru „Dzwon” i innych organizacji społecznych, oczywiście będąc przede wszystkim miejscem organizowanych zajęć dla strażaków. Członkowie OSP dbali o estetyczny wygląd placu ćwiczeń przy strażnicy, sadząc kwietniki i organizując pokazy sprzętu. Jednostka brała udział w uroczystościach państwowych i lokalnych, pełniąc funkcje porządkowych.

Ewolucja Szkoleń i Zawodów

Obowiązek prowadzenia profilaktyki przeciwpożarowej i uczenia młodzieży nawyków w zakresie przestrzegania przepisów przeciwpożarowych był kluczowy. Po reaktywowaniu związku w 1958 roku, nacisk kładziono na intensywne szkolenia, w tym kursy przysposobienia obronnego w latach sześćdziesiątych, kursy dla dowódców sekcji i radiooperatorów. Strażacy zdobywali wiedzę teoretyczną i praktyczną, uczestnicząc w ćwiczeniach bojowych na konkretnych obiektach w zakładach pracy oraz podczas akcji gaśniczych i przeciwpowodziowych.

Od początku swojego istnienia OSP Wronki aktywnie uczestniczyła w zawodach sportowo-pożarniczych. W 1947 roku, z okazji rocznicy założenia, obchody połączono z zawodami powiatowymi. Kolejne rocznice, np. w 1952 roku i stulecie OSP w 1957 roku, również były okazją do uroczystości i rywalizacji. We wronieckiej jednostce działał wówczas druh Stefan Cypel. W zawodach drużyna OSP Wronki otrzymała nagrody, takie jak radio Stolica i biblioteka świetlicowa. W 1957 roku na liście członków honorowych OSP znajdowało się 19 druhów, m.in. J. Badyna (60 lat pracy), Sz. Kłos (50 lat) i Wł. Tomaszewski (45 lat).

Ochotnicza Straż Pożarna Amica Wronki: Rozwój i Nowoczesność

Równolegle z OSP Wronki, w gminie rozwijała się również Ochotnicza Straż Pożarna przy Zakładach Sprzętu Grzejnego „Wromet”, później znana jako OSP Amica Wronki. Jednostka ta została zarejestrowana w Związku Ochotniczych Straży Pożarnych w 1953 roku, a strażacy brali udział w akcjach gaśniczych również poza terenem swojego zakładu.

Doposażenie w Wozy Bojowe i Sprzęt

OSP Amica Wronki sukcesywnie doposażała się w sprzęt bojowy:

• 1975 - Zjednoczenie Przemysłu Wyrobów Metalowych w Krakowie nieodpłatnie przekazało wóz bojowy Star 25 GBM.
• 1977 - zakład zakupił ciężki samochód gaśniczy GCBA 6/32 Jelcz 315.
• 1979 - wyposażenie uzupełnił samochód Warszawa, przekazany przez Dyrekcję Zakładu.
• 1999 - zarząd zakładu przekazał samochód marki Fiat Tipo, przystosowany jako pojazd operacyjny.
• 22 grudnia 1999 - zakład Amica Wronki zakupił samochód Ratownictwa Technicznego Lublin 3 wraz z pełnym wyposażeniem.
• Maj 2000 - jednostka zakupiła motopompę marki TOHATSU.
• 2006 - zakupiono pilarkę do drzewa STIHL MS 361 i torbę medyczną PSP R1.
• 2007 - zakupiono terminal DTG-53 do powiadamiania strażaków za pomocą SMS-ów, 11 kompletów mundurów wyjściowych dla kobiet, 4 czujniki bezruchu.
• 2008 - zakupiono przenośne centrum pianowe, 2 wytwornice Blizard, 1 prądownicę Rambojet.

W styczniu 2000 roku jednostka przekazała do OSP Wronki samochód GCBA 6/32 Jelcz 315.

Intensywne Szkolenia i Rozwój Specjalistyczny (Lata 90.)

Rok 1998 był rokiem intensywnych szkoleń dla strażaków OSP Amica:

1. Szkolenie w zakresie ratownictwa chemiczno-ekologicznego: 18 strażaków przeszkolono w Szkole Aspirantów PSP w Poznaniu (40 godz. teorii, 20 godz. praktyki).
2. Szkolenie doskonalące z zakresu działań operacyjnych: 18 strażaków przeszkolono na terenie Amica, zapoznając się z zagrożeniami w poszczególnych wydziałach (20 godz. teorii, 20 godz. praktyki).
3. Szkolenie w zakresie obsługi i użytkowania aparatów ochrony dróg oddechowych: 18 strażaków przeszkolono w Jednostce Ratowniczo-Gaśniczej w Poznaniu-Krzesinach (20 godz. teorii, 20 godz. praktyki).
4. Szkolenie w zakresie obsługi sprzętu ratownictwa technicznego: 18 strażaków przeszkolono (12 godz. teorii, 12 godz. praktyki).
5. Szkolenia z zakresu udzielania pomocy przedlekarskiej: 18 strażaków przeszkolono w Szkole Aspirantów PSP w Poznaniu (6 godz. teorii, 6 godz. praktyki).

Te działania zapoczątkowały okres sukcesywnego doposażania jednostki w nowoczesny sprzęt bojowy i pełne umundurowanie.

Działania Operacyjne i Sukcesy w Zawodach

W 1999 roku strażacy OSP Amica zajęli 1 miejsce w zawodach sportowo-pożarniczych w Wartosławiu. W 2000 roku, zakupiony w grudniu ubiegłego roku samochód Lublin 3 po raz pierwszy uczestniczył w wypadku drogowym w Samołężu. W maju 2002 roku jednostka zorganizowała pokaz sprzętu strażackiego z okazji 10-lecia klubu sportowego Amica oraz wycieczkę do Muzeum Pożarnictwa w Rakoniewicach. Przeszkolono także 8 osób z zakresu obsługi pilarek do drewna. W zawodach sportowo-pożarniczych w Ćmachowie strażacy zajęli 8 miejsce, a w 2005 roku w Chojnie - 5 miejsce. Jednostka OSP Amica Wronki od 1995 roku wchodzi w skład Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG).

W 2007 roku, 4 maja, w zawodach sportowo-pożarniczych MiG Wronki w Rzecinie strażacy OSP Amica zajęli 1 miejsce, a w zawodach powiatowych w Dusznikach - 4 miejsce. W październiku 2007 roku pracownicy Amica Wronki S.A., jednocześnie członkowie OSP Amica, wzięli udział w II Mistrzostwach Ratownictwa Medycznego „Bezpieczna Firma” w Józefowie, zajmując bardzo dobre 9 miejsce spośród 38 drużyn, za co otrzymali torbę medyczną PSP R1.

Kształtowanie Kadry Medycznej i Technicznej

W dniach 3-17 marca 2006 roku przeprowadzono kurs dla ratowników medycznych jednostek OSP Wronki, OSP Amica, OSP Chojno i OSP Kłodzisko. Kurs zakończył się egzaminem 18 marca 2006 roku, który przeprowadziła komisja egzaminacyjna pod przewodnictwem Koordynatora Ratownictwa Medycznego Szkoły Aspirantów PSP w Poznaniu, st. kpt. Grażyny Gugały. Kursanci, którzy zdali egzamin, otrzymali zestawy do ratownictwa medycznego od Zarządu Oddziału Wojewódzkiego ZOSP RP w Poznaniu. W 2008 roku Komenda Powiatowa PSP w Szamotułach przeprowadziła szkolenie z zakresu ratownictwa technicznego dla dowódców sekcji OSP z terenu powiatu szamotulskiego, w którym wzięło udział 70 strażaków. Od 1 lutego do 15 maja 2008 roku odbyło się także szkolenie na strażaka podstawowego, w którym uczestniczyło 19 strażaków, w tym 10 kobiet z OSP Amica.

Walne zebrania sprawozdawcze OSP Amica były regularnymi wydarzeniami, podczas których podsumowywano działalność, wręczano odznaczenia za wysługę lat, medale za zasługi dla pożarnictwa oraz legitymacje nowym członkom. Wśród gości często pojawiali się przedstawiciele władz Amica Wronki S.A. (Jacek Rutkowski, Andrzej Kadziński), władz powiatowych (Starosta Paweł Kowzan) i miejskich (Burmistrz Mirosław Wieczór), a także Komendanci PSP (mł. bryg. Andrzej Ranuszkiewicz, mł. bryg. Albert Kłaczkiewicz). Prezesem OSP Amica w latach 2006-2011 był druh Tadeusz Pędzich.

Stefan Kaszkowiak i OSP Wronki w Nowej Erze

Działalność Ochotniczej Straży Pożarnej we Wronkach i w jednostkach z nią związanych, takich jak OSP Amica, odzwierciedla głębokie zaangażowanie lokalnej społeczności. Istotną rolę w strukturach pożarniczych regionu odgrywał dh Stefan Kaszkowiak.

Rola dh Stefana Kaszkowiaka w Lokalnym Pożarnictwie

Dh Stefan Kaszkowiak był aktywnym uczestnikiem i liderem w strukturach Związku Ochotniczych Straży Pożarnych we Wronkach. Pełnił funkcję Komendanta Miejsko-Gminnego ZOSP RP we Wronkach, co świadczy o jego dużym wpływie na rozwój i koordynację działań pożarniczych w całym regionie. W 2011 roku został wybrany Przewodniczącym Zjazdu Oddziału Miejsko-Gminnego ZOSP RP we Wronkach. Jego wieloletnie doświadczenie i zaangażowanie doprowadziły go do objęcia najwyższych funkcji w OSP Wronki.

Działalność OSP Wronki w 2020 Roku: Statystyki i Wyzwania

Jak podkreśla prezes OSP Wronki, dh Stefan Kaszkowiak, ze względu na liczne jeziora wokół Wronek, w jednostce prężnie działa grupa trzynastu ratowników wodnych, dysponująca specjalistycznym sprzętem. W 2020 roku OSP Wronki wyjeżdżała do akcji 262 razy, co pozwoliło jednostce uplasować się na piątym miejscu wśród najczęściej wyjeżdżających jednostek w województwie wielkopolskim. W działaniach tych wzięło udział 1226 strażaków i 326 zastępów, łącznie spędzając 2636,15 godzin. Samochody bojowe przejechały 12801 km, zużywając 3152,10 litrów paliwa. Epidemia COVID-19 również znacząco wpłynęła na funkcjonowanie jednostki, z taką samą liczbą wyjazdów do zdarzeń związanych z pandemią, co do wypadków drogowych (po 32 razy). W minionym roku jednostka otrzymała nowy, średni wóz gaśniczy marki MAN TGM 13.290.

Zmiany w Zarządzie OSP Wronki i Objęcie Funkcji Prezesa przez Stefana Kaszkowiaka

Walne zebranie druhów z OSP Wronki w 2020 roku było wyjątkowe. Odbyło się ono w formie wideokonferencji, jednak mimo to udało się dochować wszystkich elementów wymaganych, aby spotkanie było prawomocne. Na tym zebraniu, po 20 latach i 4 kadencjach, z funkcji naczelnika OSP Wronki zrezygnował dh Stefan Kaszkowiak, który w tym czasie znacząco przyczynił się do modernizacji floty wozów bojowych i całego wyposażenia druhów we Wronkach, nadając jednostce bardziej profesjonalny charakter. Równocześnie, po 15 latach, z funkcji prezesa zrezygnował dh Andrzej Liszkowski. Walne zebranie dokonało wówczas kluczowych zmian w zarządzie: nowym prezesem OSP Wronki został dh Stefan Kaszkowiak, a naczelnikiem - dh Bartosz Hodrych. Wybrano również nową komisję rewizyjną w składzie: Justyna Cembrowicz, Anita Szymszon, Patrycja Wilińska, Agnieszka Zając i Marek Bilon.

tags: #kaszkowiak #wronki #osp