Właściwości ubrań strażackich wykonanych z tkaniny Kermel

Odzież ochronna dla strażaków to kluczowy element ich wyposażenia, mający na celu zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa podczas akcji ratowniczo-gaśniczych. W Polsce stosuje się kilka typów odzieży, których podział wynika z funkcji i stopnia wymaganej ochrony. O ostatecznej przydatności ubiorów decyduje przede wszystkim konstrukcja, technologia wykonania oraz dobór odpowiedniego zestawu materiałów. Wśród zaawansowanych tkanin wykorzystywanych do produkcji specjalistycznej odzieży strażackiej wyróżnia się między innymi Kermel.

Kermel jako nowoczesny materiał w odzieży strażackiej

Ubranie wykonane z tkaniny „Kermel/Wiskoza” wytrzymuje nawet 36-miesięczny okres użytkowania, co świadczy o jego wysokiej trwałości. Strój strażacki koszarowy składający się z bluzy, spodni i czapki, wykonany z mieszanki tkaniny Kermel/Wiskoza, to produkt zaprojektowany z myślą o potrzebach strażaków Państwowej Straży Pożarnej (PSP). Jest to połączenie innowacyjnych rozwiązań technologicznych z wysoką jakością wykonania.

Skład i charakterystyka tkaniny Kermel/Wiskoza

Mieszanka tkanin Kermel/Wiskoza charakteryzuje się specjalnym składem materiału: 50% włókna aramidowe / 50% włókna wiskozy. Taka kompozycja zapewnia zarówno wysoką wytrzymałość mechaniczną, jak i odporność na rozrywanie i rozdzieranie. Ubranie koszarowe z tkaniny Kermel/Wiskoza jest idealnym wyborem dla strażaków ochotników i profesjonalistów, którzy cenią sobie wygodę i bezpieczeństwo podczas wykonywania codziennych zadań.

Surowce aramidowe, do których zalicza się Kermel, mają właściwości predysponujące je szczególnie do zastosowania w tym typie odzieży. Charakteryzują się one:

• niepalnością,
• odpornością na żar,
• odpornością na wykraplanie,
• stabilizacją wymiarów w wysokiej temperaturze,
• zachowaniem parametrów mechanicznych po długotrwałym starzeniu w wysokiej temperaturze,
• zachowaniem stabilności wymiarów i właściwości po wielokrotnym praniu.

Często odzież ochronna dla strażaków uszyta jest właśnie z tkaniny KERMEL. Uważa się, że Kermel ma zbliżone parametry do Nomexu, co czyni go skuteczną alternatywą w walce z wysokimi temperaturami.

Rodzaje odzieży ochronnej i ich ewolucja

Przez wiele lat straż pożarna w Polsce jako ubrań ochronnych-specjalnych do działań ratowniczo-gaśniczych używała ubrań typu „moro”. Ubiory te nie posiadały żadnych walorów ochronnych, tj. zabezpieczeń przed szkodliwymi warunkami panującymi podczas gaszenia pożarów (odporność na ogień, temperaturę i wodę). Wynikało to głównie z konstrukcji zastosowanych tkanin. Już samo założenie, że ubrania te miały mieć charakter uniwersalny (służyć zarówno podczas przebywania w strażnicy, jak i podczas działań ratowniczo-gaśniczych) było nie do pogodzenia. Ubrania te były wykonane z najgorszej jakości bawełny i nie różniły się zastosowaną tkaniną od innych ubrań roboczych stosowanych w przemyśle.

Z myślą o bezpieczeństwie strażaków zaprojektowano i wykonano odzież ochronną do akcji przeciwpożarowej - ubranie specjalne. Ubranie specjalne dla straży pożarnej przeznaczone jest do ochrony ciała strażaka przed oddziaływaniem promieniowania cieplnego, płomieni, pary wodnej i wody. Ochrona ta nie obejmuje głowy, rąk i stóp.

Kluczowe materiały w odzieży specjalnej

Materiał zewnętrzny ma zapewnić ochronę przed zapaleniem się ubrania podczas bezpośredniego kontaktu z ogniem. Ochronę termiczną ubrania stanowi zestaw wielowarstwowych części składających się z materiałów odpornych na działanie wysokiej temperatury. Do takich materiałów zalicza się uodporniona bawełna (np. PYROWATEX, PROBAN) oraz włókna aramidowe, takie jak: CONNEX, AELI, NOMEX, KYNOL i KERMEL.

Wśród najczęściej stosowanych i najbardziej zaawansowanych rozwiązań wymienia się ubrania oparte na technologiach NOMEX i GORE-TEX FIREWEAR.

Nomex i Kevlar: Synergia dla maksymalnej ochrony

NOMEX to znak zarejestrowany przez firmę DU PONT. Na budowę materiału NOMEX składa się włókno aramidowe, odporne na wysokie temperatury, oraz wysokowytrzymałe włókno KEVLAR. Firma DU PONT rozwinęła wachlarz mieszanek włókien, których zadaniem jest stworzenie kombinacji skutecznej ochrony i doskonałej estetyki włókienniczej.

Właściwości włókien NOMEX wpływające na wysoką odporność odzieży ochronnej wynikają z jego zachowania: NOMEX nie pali się, nie topi ani nie skrapla, zaczyna się zwęglać w temperaturach powyżej 370 stopni Celsjusza. Inaczej niż bawełna i inne włókna naturalne, sprawność ochronna włókna NOMEX nie zależy od obróbki powierzchniowej i pozostaje skuteczna bez względu na liczbę prań.

Wszystkie mieszanki z włóknem NOMEX, zalecane do stosowania, zawierają KEVLAR (temperatura zwęglenia wynosi 480 stopni Celsjusza). Mieszanka włókien NOMEX i KEVLAR otrzymała nazwę handlową NOMEX III, którego skład to często 93% Nomex, 5% Kevlar i 2% Carbon (związek antystatyczny). KEVLAR pomaga nie tylko zmniejszyć kurczliwość materiału w czasie ekspozycji na działanie wysokich temperatur, ale również zapobiega jego pękaniu. Dzięki temu dobrze opracowane tkaniny z NOMEX III stanowią termiczną barierę ochronną nawet wtedy, gdy są poważnie spalone. Wysoka odporność na ścieranie i rozdarcia przyczynia się do zwiększenia odporności na zużycie odzieży, co w konsekwencji gwarantuje dłuższy czasokres jej użytkowania.

Ubrania wykonane z tkaniny NOMEX III można łatwo prać i czyścić chemicznie, bez konieczności ponownego nakładania wykończenia. Wiele spośród mieszanek NOMEX/KEVLAR zawiera niewielki procent (2%) antystatycznego włókna P140 firmy DU PONT. Zastosowanie włókien P140 pozwala na kontrolowanie wyładowań elektrostatycznych, które w środowisku gazowym mogą osiągnąć rozmiary wystarczające do spowodowania wybuchu. To ulepszone ubranie otrzymało nazwę NOMEX DELTA T. Oprócz tego, że KEVLAR jest stosowany do budowy ubrań chroniących strażaka przed działaniem wysokich temperatur, jest też wykorzystywany w wielowarstwowych izolacjach cieplnych dla celów kriotechnicznych (np. przy kontakcie z ciekłym azotem).

Membrana Gore-Tex Firewear w ubraniach strażackich

Wraz z ognioodpornym materiałem wierzchnim, takim jak NOMEX (lub Kermel), ubranie strażackie GORE-TEX FIREWEAR dostarcza ochrony przed poparzeniem. Nawet w mocno narażonym na działanie ognia ubraniu bojowym membrana GORE-TEX nie może się zapalić, nie topi się i nie skrapla. Przy oddziaływaniu buchających płomieni membrana GORE-TEX tworzy szczelną warstwę ochronną.

Ubranie strażackie GORE-TEX FIREWEAR dostarcza optymalnej ochrony także przy najsilniejszym wietrze i podczas wielogodzinnych akcji w opadach deszczu czy śniegu, zapewniając strażakowi suchość. Nawet w częściach ubrania wystawionych na największe obciążenia mechaniczne (kolana, stawy łokciowe, okolice ramion) występują odpowiednie zabezpieczenia gwarantujące nienasiąkliwość.

Dzięki wysokiej aktywności membrany GORE-TEX wilgotność wytwarzana przez ciało człowieka może być wydalana na zewnątrz. To zapobiega przegrzaniu się przy wysiłku i wychłodzeniu podczas odpoczynku, utrzymując tętno w normie i wysoką sprawność strażaka. Nawet przy temperaturach poniżej -5 stopni Celsjusza, gdzie poliester i poliuretan stają się łamliwe i przepuszczalne, membrana GORE-TEX pozostaje sprężysta i wodoszczelna.

Systemowa konstrukcja ubrania strażackiego GORE-TEX FIREWEAR dostarcza ochronnej warstwy izolacyjnej, chroniącej przed przenikaniem niebezpiecznej dla życia gorącej pary. Ciało jest chronione przed poparzeniem. Membrana GORE-TEX to w 100% wysokowartościowy surowiec politetrafluoroetylen (PTFE), tworzywo sztuczne znane również pod rynkową nazwą TEFLON. Około 1,3 miliarda porów na cm² zapewnia specyficzne właściwości GORE-TEX - kropla wody jest 20 000 razy większa od jednego pora, co uniemożliwia przenikanie wody, ale jednocześnie cząsteczki pary wodnej (ok. 700 razy mniejsze od średnicy por) swobodnie wydostają się na zewnątrz.

Oprócz wodoszczelności i paroprzepuszczalności, struktura mini por w membranie GORE-TEX jest nieprzenikliwa dla wiatru, chroniąc użytkownika przed silnymi podmuchami i wychłodzeniem organizmu. Wszystkie te właściwości (nieprzemakalność, paroprzepuszczalność, wiatrochronność oraz niski współczynnik przenikania ciepła) zapewniają organizmowi ratownika optymalne warunki funkcjonowania.

W okresie zimowym wskazane jest stosowanie przypinanego na zamek błyskawiczny ocieplacza wykonanego z włókniny aramidowej lub dzianiny wełnianej w wykonaniu trudnopalnym.

Właściwości i bezpieczeństwo: Kwestia warstw pod ubraniem specjalnym

Pojawia się wiele dyskusji na temat tego, co powinno się zakładać pod ubranie specjalne, takie jak to wykonane z Kermelu czy Nomexu. Brak oficjalnych regulacji lub ich niejasność prowadzą do rozbieżności w interpretacjach i praktykach.

Debata o warstwie powietrznej i izolacji

Jedna z teorii głosi, że między warstwą ubrania koszarowego a „nomexem” (ubraniem specjalnym) tworzy się dodatkowa warstwa powietrza, która działa jak bariera ochronna, ograniczająca przepływ gorącego powietrza - podobnie jak w termosie. Nawet milimetrowe warstwy powietrza mogą zmniejszyć temperaturę docierającą do skóry. Z tego punktu widzenia, konfiguracja „skóra-koszarówka-nomex” miałaby być bezpieczniejsza niż „skóra-nomex” w przypadku pożaru.

Z drugiej strony, przeciwnicy tej teorii argumentują, że powietrze zgromadzone między warstwami, jeśli jest gorące, będzie utrzymywać ciepło, a nawet może wzrastać w wysokich temperaturach, stanowiąc dodatkowe zagrożenie dla strażaka. Przykładem był przypadek strażaka, który podczas zjawiska back draft, mając na sobie koszarówkę i ubranie specjalne, doznał poparzeń. W sytuacji gwałtownego, chwilowego wzrostu temperatury, strażak z wieloma warstwami odzieży może być bardziej narażony na poparzenia.

Ryzyka związane z materiałami koszarowymi

Ubrania koszarowe wykonane z materiałów takich jak poliamid, poliester lub bawełna impregnowana trudnopalnie mogą działać negatywnie na ciało strażaka. Tkaniny te często nie oddychają, utrudniając prawidłową wymianę ciepła organizmu z otoczeniem, co prowadzi do szybszego zmęczenia, zmniejszenia reakcji, duszności, a w skrajnych przypadkach nawet do śmierci z powodu przegrzania.

Co więcej, materiały te łatwo ulegają topieniu, zwłaszcza przy gwałtownym wzroście temperatury. Obrażenia ciała są wówczas znacznie wyższe, gdyż stopiony materiał może przylepić się do skóry. Zgodnie z normami PN-EN 469 oraz PN-EN 533 (obecnie nowsza norma), żadna z warstw odzieży nie może się palić, topić, ani skraplać. Problem pojawia się, gdy wewnętrzne warstwy odzieży specjalnej (np. laminowane poliuretanem FR) mają bezpośredni kontakt z ciałem, a są badane pod kątem topienia i kurczliwości jedynie w temperaturze 180 stopni Celsjusza. Znany jest przypadek, gdy podczas gaszenia pożaru zbiorników z benzyną, te elementy przylepiły się do ciała strażaka, pomimo spełniania wymogów norm.

Zalecenia i przyszłe rozwiązania

Zdrowy rozsądek sugeruje dodatkową izolację koszarówkami jedynie w przypadkach wyjazdu do pożaru. W innych sytuacjach jest to niepotrzebne „duszenie” ciała. Niemniej jednak, aby odzież koszarowa stanowiła warstwę ochronną, musi spełniać odpowiednie właściwości, w przeciwnym razie jest niebezpieczna dla użytkownika.

Wiele osób wskazuje, że pod oryginalny „Nomex” (rozumiany jako zaawansowana odzież aramidowa) wystarczy bawełniana bielizna, która dobrze wsysa pot, ponieważ sam „Nomex” w sobie chroni przy pożarze. Komfort pracy jest wtedy znacznie lepszy niż w przypadku wielu warstw.

Pojawiają się sugestie, że w przyszłości pod ubranie specjalne powinna być stosowana bielizna termoaktywna. Decydenci powinni rozważyć wprowadzenie takich zapisów w regulacjach prawnych, aby uniknąć stosowania niskiej jakości materiałów. W krajach takich jak Czechy, od 2009 roku wszyscy zawodowi strażacy (a ochotnicy w zależności od dostępnych środków) muszą mieć odzież koszarową wykonaną wyłącznie z Nomexu, co świadczy o możliwości stosowania lepszych rozwiązań.

Certyfikacja i elementy bezpieczeństwa

Bojowe ubrania strażackie posiadają atest CNBOP z Józefowa, co potwierdza ich zgodność z rygorystycznymi normami bezpieczeństwa. Wszystkie ubrania posiadają elementy odblaskowe, które w porze nocnej są 300 razy lepiej widoczne od białego ubrania, zwiększając widoczność strażaków w trudnych warunkach.

tags: #kermel #ubranie #strazackie