KGHM Polska Miedź S.A. i jej Fundacja od lat angażują się we wspieranie Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) w całej Polsce, doceniając ich kluczową rolę w systemie bezpieczeństwa kraju. Wsparcie to przybiera różne formy, od bezpośrednich darowizn na zakup specjalistycznego sprzętu i pojazdów, po inicjowanie ogólnopolskich konkursów grantowych. Jednakże, niektóre z tych działań stały się przedmiotem zainteresowania organów ścigania, co wywołało szeroką dyskusję publiczną. W niniejszym artykule przedstawiamy szczegóły konkursu „Fundacja KGHM dla OSP”, konkretne przykłady wsparcia, tło śledztwa ABW oraz przegląd innych dostępnych źródeł finansowania dla jednostek OSP.
Konkurs „Fundacja KGHM dla OSP” - szczegóły i cele
Fundacja KGHM Polska Miedź S.A., mając na względzie dobro i bezpieczeństwo społeczeństwa, ogłosiła konkurs pod nazwą „Fundacja KGHM dla OSP”. Konkurs ten był skierowany do jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) z terenu całego kraju, a jego celem było wsparcie finansowe w formie darowizny na zakup wyposażenia niezbędnego do prowadzenia akcji ratowniczo-gaśniczych.
Nabór wniosków w ramach konkursu trwał do 31 sierpnia 2023 roku. W projekcie przewidziano pulę środków w wysokości 5 milionów złotych, a maksymalna wysokość darowizny dla jednej jednostki OSP mogła wynieść nawet 50 tysięcy złotych.
Głównym celem konkursu było przede wszystkim podniesienie skuteczności akcji ratowniczo-gaśniczych oraz zapewnienie bezpieczeństwa mieszkańcom kraju. Fundacja KGHM wyrażała również troskę o podniesienie efektywności działań jednostek OSP, współpracując z różnymi formacjami. Jednostki OSP, które zgłosiły się do konkursu, mogły przeznaczyć otrzymane darowizny m.in. na zakup sprzętów ratownictwa technicznego, wodnego, medycznego, wysokościowego, poszukiwawczo-ratowniczego czy wyposażenie ochronne dla strażaków, a także samochody ratowniczo-gaśnicze, nożyce hydrauliczne do rozcinania samochodów po wypadku, agregaty prądotwórcze oraz środki ochrony osobistej.
Do konkursu przystąpiło 4087 ochotniczych straży pożarnych z całej Polski. Uroczyste rozstrzygnięcie konkursu „Fundacja KGHM Polska Miedź dla OSP” odbyło się w środę, 11 października 2023 roku, w miejscowości Jawor, województwo dolnośląskie.
Wsparcie KGHM dla KM PSP w Legnicy: przykład zakupu samochodu specjalnego
Dzięki wsparciu finansowemu KGHM Polska Miedź S.A., na podstawie umowy nr 27/F/2025 z dnia 14 marca 2025 r., zrealizowano projekt pn. „Zakup lekkiego specjalnego samochodu do działań ratowniczych” dla Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej (KM PSP) w Legnicy.
Pozyskanie lekkiego samochodu specjalnego zostało poprzedzone postępowaniem przetargowym prowadzonym w trybie podstawowym (nr MT.2370.05.2025 z dnia 19 sierpnia 2025 r.). Postępowanie to zakończyło się podpisaniem umowy nr MT.2372.05.2025 w dniu 3 listopada 2025 r. Odbiór samochodu od producenta nastąpił w dniu 9 grudnia 2025 r.
Śledztwo Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ABW) w sprawie dotacji
O sprawie konkursu „Fundacja KGHM Polska Miedź dla OSP” zrobiło się głośno w kontekście śledztwa prowadzonego przez Delegaturę Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ABW) w Opolu pod nadzorem Prokuratury Okręgowej w Legnicy. Śledztwo dotyczy działań na szkodę Fundacji KGHM Polska Miedź oraz bezprawnego finansowania kampanii wyborczej w 2023 roku.
W ramach postępowania funkcjonariusze ABW wzięli pod lupę szereg dotacji przyznanych różnym fundacjom i spółkom, w tym wspomniany konkurs „Fundacja KGHM Polska Miedź dla OSP”. Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego rozesłała pisma do jednostek OSP w różnych miejscach Polski, prosząc o złożenie wyjaśnień w sprawie otrzymanych od Fundacji KGHM Polska Miedź dotacji. ABW oczekuje, aby Ochotnicze Straże Pożarne wyjaśniły, w jaki sposób przyznano dotacje (darowizny), czy faktycznie je otrzymały, jaka była ich kwota, na co zostały przeznaczone środki oraz czy odbyło się oficjalne przekazanie środków lub decyzji.
Z treści pisma skierowanego przez opolską delegaturę ABW wynika, że Agencja pyta o następujące kwestie:
- Kiedy, w jakiej formie i na jaki cel jednostka OSP złożyła wniosek o przyznanie darowizny.
- Czy i kiedy darowizna została przyznana.
- Jaka była wysokość kwoty przyznanej darowizny.
- Na co otrzymana kwota darowizny została przez OSP wykorzystana.
- Czy w związku z przyznaniem darowizny odbyło się oficjalne przekazanie środków/decyzji, a jeżeli tak, to przez kogo i w jakich okolicznościach.
Reakcje na działania ABW
Działania ABW spotkały się z krytyką. Były wiceszef MSWiA, a obecnie europoseł PiS Maciej Wąsik, alarmował na platformie X: „Policyjne państwo z dykty! ABW, powołane do ochrony bezpieczeństwa państwa, ochrony jego interesów ekonomicznych, zapobiegania i ścigania najcięższych przestępstw, za ministra Tomasza Siemoniaka zajmuje się ściganiem OSP za... zakup sprzętu ratowniczego. Taką korespondencję otrzymało dzisiaj wiele jednostek!".
Filozofia wsparcia KGHM i wcześniejsze inicjatywy Fundacji
KGHM Polska Miedź od lat wspiera Ochotnicze Straże Pożarne w całym kraju, doceniając ich rolę jako niezwykle ważnego składnika systemu bezpieczeństwa. Specyfika pracy w KGHM sprawia, że w sposób szczególny doceniane jest znaczenie wszystkich instytucji stojących na straży bezpieczeństwa i podejmujących interwencje w sytuacji zagrożenia. Stąd z jednej strony stale rozwijana jest Jednostka Ratownictwa Górniczo-Hutniczego KGHM, która należy do najlepszych na świecie, a z drugiej, od lat firma angażuje się we wspieranie, między innymi, Ochotniczych Straży Pożarnych.
Fundacja KGHM Polska Miedź wielokrotnie angażowała się w pomoc różnym organizacjom i inicjatywom, mając na względzie dobro i bezpieczeństwo. Środki przeznaczane są w większości na zakup nowoczesnego sprzętu ratowniczo-gaśniczego oraz pojazdów specjalistycznych dla placówek interwencyjno-ratunkowych, m.in. jednostek straży pożarnej i policji.
Wśród wcześniejszych działań Fundacji można wymienić:
- Konkurs „Laboratoria XXI wieku” dla szkół podstawowych.
- Wsparcie finansowe dla organizacji zapewniających wypoczynek letni dla dzieci.
- Przekazywanie 1% podatku na rzecz osób potrzebujących pomocy w zakresie ratowania życia i zdrowia.
- Udzielanie wsparcia finansowego na zakup nowoczesnego sprzętu i aparatury medycznej dla placówek zdrowia.
- Realizację projektów edukacyjnych, takich jak „Miedziana Szkoła Matematyczna” oraz „Twoje Pięć Minut” (nauka pierwszej pomocy przedmedycznej).
Jak pozyskać środki na rozwój jednostek OSP - programy i fundusze
Pozyskiwanie środków na rozwój jednostek OSP jest tematem priorytetowym dla polskich strażaków, ponieważ finanse decydują o możliwości zakupu nowych wozów, sprzętu, budowie czy remontów remiz. Wszystko zaczyna się od napisania różnego rodzaju wniosku. Poniżej przedstawiono instytucje oraz programy, dzięki którym udaje się pozyskać niezbędne środki (informacje aktualne na 08.02.2023).
Programy ogólnopolskie i regionalne
- Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚiGW): Prowadzą coroczny program wsparcia jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych, obejmujący tereny województwa, na którym działa dany oddział. Program ten nazywany jest potocznie „Małym Strażakiem”. Skupia się on na zakupie sprzętu i wyposażenia pojazdów pożarniczych, a także wspiera zakup pojazdów pożarniczych i specjalnych.
- ORLEN dla Strażaków: Coroczny program wsparcia strażaków z terenu całej Polski.
- Fundusz Społeczny Ubezpieczenia Rolników (FSUSR): Od wielu lat wspiera jednostki OSP z terenów wiejskich corocznymi edycjami programu wsparcia.
Fundusze lokalne i budżety obywatelskie
- Fundusz Sołecki: Pieniądze pochodzące z budżetu gminy, przeznaczone dla sołectw. Służą wykonaniu przedsięwzięć, których celem jest poprawa warunków życia mieszkańców. Jednostki OSP mogą zwrócić się do Sołectwa o wsparcie finansowe na założony przez siebie cel lub inwestycję.
- Budżet Obywatelski (partycypacyjny): Demokratyczny proces, w ramach którego mieszkańcy współdecydują o wydatkach publicznych w danym mieście/gminie w perspektywie kolejnego roku budżetowego. Mieszkańcy i organizacje mogą zgłaszać propozycje zadań do budżetu, które po weryfikacji są poddawane głosowaniu. Projekty z najlepszymi wynikami są przeznaczane do realizacji. W kontekście OSP, można tworzyć projekty na temat zakupu pojazdów, sprzętu czy remontu lub budowy remizy oraz infrastruktury. Historia zna wiele przykładów jednostek, które pisały projekty do budżetu obywatelskiego na nowy samochód czy umundurowanie i odnosiły w tych sprawach sukcesy.
Dotacje państwowe i fundacyjne
- Dotacja z budżetu państwa na KSRG: Dotacja na zapewnienie gotowości bojowej jednostek ochrony przeciwpożarowej działających w ramach Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG). Dofinansowania obejmują między innymi remont i wyposażenie budynków oraz zakup sprzętu i umundurowania.
- Dotacja z budżetu państwa dla OSP spoza KSRG: Dotacja na zapewnienie gotowości bojowej jednostek ochrony przeciwpożarowej działających spoza Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego. Dofinansowania obejmują między innymi remont i wyposażenie budynków oraz zakup sprzętu i umundurowania.
- Programy wsparcia dla Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych (MDP): Celem programu jest wyrównanie szans młodych ludzi na dobry start w dorosłe życie. W kontekście OSP mowa tutaj przede wszystkim o MDP.
- Agencja Mienia Wojskowego (AMW): Kolejna szansa na pozyskanie sprzętu.
- Fundacja PZU: Wspiera projekty służące profilaktyce zdrowotnej i promujące zdrowy tryb życia, w tym aktywność fizyczną i zdrową dietę. Mające praktyczny wymiar, jak budowa plenerowych siłowni i ścieżek zdrowia, a także charakter edukacyjny obejmujący warsztaty i szkolenia.
- Program „WzMOCnij swoje otoczenie” (Polskie Sieci Elektroenergetyczne - PSE): Samorządy i ich jednostki organizacyjne - np. przedszkola, szkoły, biblioteki czy ośrodki pomocy społecznej - oraz organizacje pozarządowe mogą zgłaszać swoje wnioski w III edycji ogólnopolskiego programu grantowego. Na liście beneficjentów tej fundacji co roku znajduje się kilka jednostek OSP, w większości z terenu działania Fundacji.
