Praca strażaka to nie jest zwykłe zajęcie, lecz prawdziwa misja i powołanie. Nierzadko, niosąc pomoc innym ludziom, strażacy narażają własne życie. Mimo to, ratowanie ludzkiego zdrowia i życia daje im dużą radość i spełnienie, a widok ulgi na twarzach uratowanych osób jest źródłem motywacji.
Rola i zadania strażaka
Podstawowym celem pracy strażaka jest wykonywanie czynności ratowniczo-gaśniczych podczas różnego rodzaju zdarzeń wymagających interwencji. Obejmuje to pożary, katastrofy budowlane i chemiczne, wypadki komunikacyjne oraz inne sytuacje niosące zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. Strażak jest funkcjonariuszem państwowym, przeszkolonym do specjalnych zadań, a jego praca polega na gaszeniu pożarów, likwidowaniu zagrożeń drogowych, chemicznych, wodnych i radiologicznych, a także na zapobieganiu ich skutkom.
Do zadań strażaka należy nie tylko gaszenie pożarów, ale także udział w akcjach ratowniczych podczas wypadków drogowych lub katastrof żywiołowych, takich jak powodzie czy huragany. Na początku swojej kariery w Państwowej Straży Pożarnej, strażacy pomagają bardziej doświadczonym kolegom, zajmując się między innymi obsługą pompy wodnej. Po zdobyciu koniecznego doświadczenia, wchodzą razem z kolegami do niebezpiecznych budynków stojących w ogniu, grożących zawaleniem lub skażonych chemicznie.
Cechy i wymagania
Kandydat na strażaka musi spełniać szereg rygorystycznych wymagań. Niezbędny jest świetny stan zdrowia, wysoka sprawność fizyczna, odwaga i determinacja. Strażak musi być odporny na stres, umieć szybko podejmować decyzje i pracować pod presją zagrożenia zdrowia i życia. Ważna jest również odporność na wysokość, dlatego podczas testów przyszli strażacy wchodzą na 30-metrową drabinę. Od momentu usłyszenia alarmu w remizie, strażak musi być w pełnej gotowości, ponieważ w tej pracy trzeba działać szybko - nierzadko to refleks ratuje czyjeś życie. Podczas służby strażak jest przygotowany na każdą ewentualność, a sprawność fizyczna decyduje o tym, czy ktoś odnajdzie się w tym zawodzie.
Ponadto, strażak musi znać procedury bezpieczeństwa i zasady udzielania pierwszej pomocy, co oznacza posiadanie również wiedzy medycznej. Ciągłe szkolenia i ćwiczenia są nieodłącznym elementem tej pracy.
Zagrożenia w zawodzie strażaka
Zawód strażaka jest zawodem o bardzo wysokim ryzyku. Strażacy zazwyczaj pracują w szkodliwych i gwałtownie zmieniających się warunkach, narażeni na różnorodne czynniki ryzyka. Należą do nich zawalające się konstrukcje, spadający gruz, gazy, toksyczne pyły oraz atmosfera uboga w tlen. Narażeni są także na urazy związane z wypadkami komunikacyjnymi, katastrofami przemysłowymi i powodziami.
Wiele czynności strażacy wykonują z dużym wysiłkiem fizycznym, na przykład dźwiganie ciężkich przedmiotów w wysokiej temperaturze otoczenia, a wszystko to przy obciążeniu odzieżą ochronną. Może to być przyczyną wyczerpania organizmu, urazów z przeciążenia oraz chorób układu krążenia.
Strażacy pracują pod ciągłą groźbą niebezpieczeństwa, przez wiele godzin, często w systemie pracy dyżurowej, co stanowi źródło stresu oraz problemów osobistych i rodzinnych. Tragiczne zdarzenia związane z akcjami ratowniczymi mogą wywoływać stres pourazowy.
STRAŻ POŻARNA - Zobacz, jak pracują prawdziwi Bohaterowie! 🚒 | Film Edukacyjny dla Dzieci
Jak zostać strażakiem?
Służba w Państwowej Straży Pożarnej (PSP)
Aby zostać strażakiem w PSP, należy ukończyć jedną ze szkół pożarniczych w Polsce: policealną lub wyższą. Dla osób bez aspiracji oficerskich, możliwa jest służba bezpośrednio w Państwowej Straży Pożarnej. Dla ambitnych ścieżka kariery prowadzi przez Akademię Pożarniczą w Warszawie, która prowadzi studia inżynierskie, a po ich ukończeniu można kontynuować studia magisterskie.
Kandydaci rozpoczynają naukę od szkoleń prowadzonych w warunkach poligonowych. Ten trening stanowi przygotowanie do udziału w akcjach ratowniczo-gaśniczych oraz do pełnienia służby w PSP. Po jego ukończeniu kandydaci składają ślubowanie i stają się podchorążymi Akademii Pożarniczej. W czasie odbywania studiów słuchacze mogą być włączani do akcji ratowniczych na terenie całej Polski.
Strażak z tytułem inżyniera, kończący Szkołę Główną Służby Pożarniczej (SGSP), posiada szeroką wiedzę z zakresu organizacji systemu ochrony przeciwpożarowej, Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego oraz ochrony ludności. Umie analizować zagrożenia pożarowe obiektów przemysłowych i użyteczności publicznej, obszarów leśnych, wsi, miast i osiedli, a także innych miejscowych zagrożeń. Posiada również umiejętność oceny projektów budowlanych, urządzeń i procesów technologicznych pod kątem zagrożenia pożarowego i wybuchowego, oceny skali zagrożenia oraz sposobów ich zmniejszania. Zna zasady funkcjonowania i doboru systemów zabezpieczeń, projektowania i kontroli tych systemów, a wreszcie ma umiejętność prowadzenia szkoleń z zakresu ochrony przeciwpożarowej.
Służba w Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP)
Wiele osób zaciąga się również w charakterze ochotników do Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP). W takim przypadku należy mieć ukończone 18 lat, złożyć deklarację wstąpienia w lokalnej jednostce OSP oraz zapoznać się ze specyfiką tej konkretnej jednostki, jej wyposażeniem oraz obsługą i konserwacją sprzętu pożarniczego, odbywając okres kandydacki. Następnie trzeba uzyskać pozytywną opinię członków zarządu jednostki OSP, złożyć ślubowanie i przejść szkolenie pożarnicze.
Miejsce pracy i rozwój kariery
Miejscem pracy dla strażaka jest jednostka straży pożarnej. Kandydat przyjmowany jest zazwyczaj na najniższe stanowisko. Po zdobyciu uprawnień i doświadczenia, jest kierowany na kursy podoficerskie, gdzie dalej się kształci. Każdy pracownik przychodzący do straży musi przejść okres służby przygotowawczej, w czasie którego należy ukończyć z pozytywnym wynikiem szkolenie strażaka podstawowego. Jest to czas na sprawdzenie, czy kandydat nadaje się do tego zawodu i czy odpowiada mu ta praca.
Zarobki strażaka
Wynagrodzenia strażaków są uzależnione od kilku czynników. Po pierwsze, zależą od rodzaju stanowiska - najniższe są dla stanowisk szeregowych, a odpowiednio wzrastają przy stanowiskach podoficerskich, aspiranckich i oficerskich. Po drugie, pensje są sumą kilku składowych: wynagrodzenia zasadniczego, dodatku służbowego, dodatku motywacyjnego oraz dodatku uzasadnionego szczególnymi właściwościami, kwalifikacjami, warunkami czy miejscem pełnienia służby.
Średnie miesięczne wynagrodzenie brutto strażaka Państwowej Straży Pożarnej wynosi około 5 900 - 7 380 zł, co oznacza średnie wynagrodzenie netto (na rękę) w przedziale około 4 366 - 5 442 zł.
Strażacy ochotnicy, działający w OSP, otrzymują ekwiwalent zależny od trwania akcji i szkolenia pożarniczego. Trudno tu mówić o zarobkach pozwalających na utrzymanie się, gdyż jest to opcja dla osób z misją, które często traktują aktywność w OSP jako pasję, będąc zatrudnionymi na innych etatach.
Status społeczny strażaka
Strażacy cieszą się niesłabnącym szacunkiem w społeczeństwie, ponieważ są tymi, którzy ratują ludzi, zwierzęta i mienie materialne. Marzenia o pracy w straży są coraz trudniejsze do spełnienia, gdyż niewielki procent zgłaszających się kandydatów spełnia rygorystyczne wymogi formalne, związane ze stanem zdrowia i sprawnością fizyczną.