Kwestie zatrudniania personelu technicznego oraz finansowania szkoleń i zezwoleń dla członków Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) przez samorządy gminne budzą liczne dyskusje. Poniższy artykuł przedstawia kompleksowe informacje dotyczące podstaw prawnych, ról oraz obowiązków związanych z funkcjonowaniem kierowców i konserwatorów w jednostkach OSP, a także procedury uzyskiwania i finansowania zezwoleń na kierowanie pojazdami uprzywilejowanymi.
Podstawy Prawne Zatrudniania Kierowców i Konserwatorów w OSP przez Gminy
Gminy mają prawo zatrudniać na umowę o pracę lub umowę zlecenia kierowców ochotniczych straży pożarnych w celu ich udziału w działaniach ratowniczych i innych, a także konserwatorów ochotniczych straży pożarnych w celu konserwacji sprzętu przeciwpożarowego w ochotniczych strażach pożarnych. Takie stanowisko wydało Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (pismo Departamentu Ochrony Ludności i Zarządzania Kryzysowego MSWiA z 15 marca 2021 r. - nr DOLiZK-OL-051-10/2021).
Uzasadnienie Prawne MSWiA
Resort spraw wewnętrznych i administracji w uzasadnieniu stanowiska stwierdził, że dopuszczalność zatrudniania przez gminy kierowców i konserwatorów wynika z kilku regulacji prawnych:
- Sprawy dotyczące ochrony przeciwpożarowej należą do zadań własnych gminy, o czym stanowi art. 7 ust. 1 pkt 14 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
- Koszty m.in. wyposażenia, utrzymania, wyszkolenia i zapewnienia gotowości bojowej OSP ponosi gmina, w myśl art. 32 ust. 2 ustawy z 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej.
- W celu wykonywania swoich zadań gmina może zawierać umowy z innymi podmiotami (także osobami fizycznymi), w tym z organizacjami pozarządowymi, co wynika z art. 9 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.
- Gmina może skorzystać z zasady swobody umów określonej w art. 3531 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
- MSWiA uznało także, że OSP jako stowarzyszenie niewątpliwie może być stroną stosunków cywilnoprawnych oraz stosunków pracy - stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy o stowarzyszeniach.
Stanowisko Wiceministra i RIO
W świetle ustawy o ochronie przeciwpożarowej, nie ma przeszkód prawnych, aby gmina mogła zatrudnić kierowcę (kierowcę-konserwatora) OSP - podkreślił wiceminister spraw wewnętrznych i administracji Maciej Wąsik. Ma to związek z głośną uchwałą Regionalnej Izby Obrachunkowej (RIO) w Gdańsku. Wąsik zaznaczył również, że minister SWiA sprawuje nadzór nad działalnością regionalnych izb obrachunkowych jedynie na podstawie kryterium zgodności z prawem.
MSWiA wskazało, że kwestia zatrudnienia kierowcy (kierowcy-konserwatora) OSP i forma prawna umowy zastosowana w danej gminie jest decyzją autonomiczną władz gminy i jest uwarunkowana jej sytuacją i możliwościami finansowymi. Wiceminister zaznaczył, że z punktu widzenia zapewnienia gotowości bojowej jednostek OSP, kierowca pojazdu jednostki ochotniczej straży pożarnej pełni istotną rolę. Wątpliwości Izby wzbudzało to, że przepisy prawa nie regulują bezpośrednio zatrudnienia konserwatorów/kierowców-konserwatorów pojazdów samochodowych OSP. Niemniej jednak, biorąc pod uwagę treść uregulowań prawnych dotyczących ochrony przeciwpożarowej oraz najnowsze stanowisko MSWiA, gmina może zatrudnić takie osoby. Należy jednak wskazać, że Izba nie ma uprawnień do dokonywania powszechnie obowiązującej wykładni przepisów prawa.
Rola Kierowcy i Konserwatora w OSP
Rola kierowców i konserwatorów w Ochotniczych Strażach Pożarnych jest kluczowa dla utrzymania gotowości bojowej jednostek. Kierowca pojazdu jednostki OSP pełni istotną rolę w zapewnieniu szybkiego i bezpiecznego dotarcia na miejsce zdarzenia, natomiast konserwator dba o sprawność techniczną sprzętu.
Zadania Gospodarza OSP / Konserwatora
Do zadań osoby pełniącej funkcję Gospodarza OSP (która często łączy role kierowcy i konserwatora) należy:
- Opalanie obiektu remizy w okresie jesienno-zimowym.
- Prawidłowa eksploatacja urządzeń znajdujących się na terenie obiektu i kontrola tych urządzeń.
- Bieżąca konserwacja urządzeń i sprzętu będącego na terenie remizy.
- Utrzymanie budynku i terenu do niego przyległego w należytej czystości pod względem sanitarnym i porządkowym.
- Bieżąca kontrola hydrantów na terenie całej gminy we współpracy z zarządem sieci wodociągowej.
- Wykonywanie cięć sanitarnych drzew na polecenie Burmistrza.
- Usuwanie przecieków instalacji wodociągowej i centralnego ogrzewania.
- Inne zadania związane z charakterem pracy wydawane przez przełożonego.
Procedura i Finansowanie Zezwoleń na Kierowanie Pojazdami Uprzywilejowanymi OSP
Kierowanie pojazdami uprzywilejowanymi w Ochotniczej Straży Pożarnej wymaga specjalnego zezwolenia, a jego uzyskanie i finansowanie jest precyzyjnie uregulowane prawnie.
Podstawa Prawna i Wymagania
Podstawą prawną wydawania zezwoleń jest art. 106 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Kierujący pojazdami uprzywilejowanymi OSP musi być strażakiem ratownikiem OSP, a więc spełniać wymagania, o których mowa w art. 8 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych.
Proces Ubiegania się o Zezwolenie
- Jeżeli członek OSP ubiegający się o zezwolenie na kierowanie pojazdem uprzywilejowanym spełnia określone warunki, powinien złożyć wniosek we właściwej, z punktu widzenia siedziby OSP, gminie o wydanie zaświadczenia potwierdzającego, iż ma być kierującym pojazdem OSP. Pomoc organizacyjną w tym zakresie będą udzielały władze macierzystych OSP.
- Organem, który wydaje zezwolenie na kierowanie pojazdami uprzywilejowanymi OSP, jest Starosta.
- Starosta - w myśl przepisu art. 109 ustawy o kierujących pojazdami - wydaje zezwolenie na kierowanie pojazdem uprzywilejowanym OSP, w drodze decyzji administracyjnej, za opłatą oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, osobie, która spełnia wymagania określone w art. 106 ust. ustawy o kierujących pojazdami.
Finansowanie Kosztów
Koszty związane z uzyskaniem zezwolenia są finansowane z budżetu gminy:
- Badanie lekarskie osoby ubiegającej się o wydanie zezwolenia na kierowanie pojazdem uprzywilejowanym ochotniczej straży pożarnej jest finansowane z budżetu gminy (art. 76 ust. ustawy o ochotniczych strażach pożarnych).
- Badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu osoby ubiegającej się o wydanie zezwolenia na kierowanie pojazdem uprzywilejowanym ochotniczej straży pożarnej jest finansowane z budżetu gminy (art. 83 ust. ustawy o ochotniczych strażach pożarnych).
- Koszty zezwoleń na kierowanie pojazdami uprzywilejowanymi ochotniczych straży pożarnych są finansowane z budżetu gminy (art. 109 ust. ustawy o kierujących pojazdami).
Dokumentacja i Obowiązki Eksploatacyjne Pojazdów OSP
Prawidłowa eksploatacja i dokumentacja pojazdów OSP jest niezbędna dla bezpieczeństwa i efektywności działań ratowniczych.
Wymagana Dokumentacja i Obowiązki
W kontekście eksploatacji pojazdów OSP wymagane są następujące dokumenty i działania:
- Należycie wypełniona karta drogowa.
- Dokumentacja dotycząca delegacji służbowej (jeśli dotyczy).
- Zezwolenie na prowadzenie pojazdów mechanicznych / prawo jazdy.
- Dowód rejestracyjny pojazdu.
- Aktualne ubezpieczenie pojazdu.
Ponadto do obowiązków należy:
- Prowadzenie dokumentacji eksploatacyjnej pojazdów (karty drogowej) w sposób przejrzysty i zgodny ze stanem faktycznym.
- Podsumowanie wyników eksploatacyjnych poszczególnych pojazdów po zakończeniu czasu pracy, przebiegu kilometrów, ilości zużytego i pobieranego paliwa itp. oraz zdanie karty drogowej osobie rozliczającej karty drogowe.
- Przestrzeganie obowiązku garażowania pojazdu przystosowanego do przewozu osób niepełnosprawnych wyłącznie w obiektach Urzędu Miasta, natomiast pojazdów OSP - w remizie Ochotniczej Straży Pożarnej.
tags: #kiwrowca #konserwator #osp #urzad #gminy #naleznosci