Historia powstania i początki działalności
Idea powstania Ochotniczej Straży Pożarnej w Rząsce zrodziła się w 1866 r. Wtedy to, po wielkim pożarze, który wybuchł w czerwcu trawiąc ponad 20 domostw nie licząc stodół, komórek, piwnic i innych zabudowań gospodarskich, Rada Gminy wraz z Wójtem Józefem Wieczorkiem wyznaczyła dziesięciu mężczyzn.
Polecono im o każdej porze być gotowym do ratowania dobytku. Pożarnicy, bo tak ich nazywano, dysponowali do gaszenia pożaru lnianymi płachtami, wiadrami, konewkami, hakami i siekierami.
Pierwsze wyposażenie i rozwój
W 1873 r. za zebrane pieniądze sprowadzono do wsi ręczną sikawkę. Wprawdzie sprzęt był niedoskonały, o czym świadczył zapis w kronice pisanej przez nauczycielkę Olgę Fiszerową: „Dnia 1 września 1873 r. o godz. 3.30 po południu wybuchł w gminie straszny pożar”. Następne lata to już w miarę możliwości rozwój zarówno pod względem wyposażenia, jak i lokalowym.
Budowa remizy i unowocześnienie sprzętu
W 1936 r. w czynie społecznym wybudowano murowaną Remizę Strażacką na terenie gminnym. Uchwałą Rady Gminy przekazano ją strażakom w wieczyste użytkowanie za ich duży wkład w budowę. W tym czasie na swoim wyposażeniu OSP posiadała już: sikawkę ręczną kompletną, wóz konny, beczkowóz, drabinę Szczerbowskiego oraz szereg drobnego sprzętu strażackiego.
Przy zbiórce materiału pomagali druhowie Pułka i Kaszuba, a w budowie Sośnicki, Krawczyk i Podolski. Do pomocy włączyli się również mieszkańcy i Wapienniki, dając bezpośrednio wapno na budowę. Źródłem tych informacji jest kronika dziadka Józefa Żarów, sołtysa wsi Rząska.
Rozwój i modernizacja po wojnie
Zmiany organizacyjne i sprzętowe w drugiej połowie XX wieku
W 1957 r. Ochotnicy Straży Pożarnej podziękowali długoletniemu prezesowi organizacji, Janowi Woszczyna, za wkład pracy w rozwój organizacji. Ustalono również plan pracy na następne lata, który przewidywał zorganizowanie młodzieży - drużyny OSP, szkolenia i odczyty.
W 1960 r. zatwierdzono wniosek o dofinansowanie organizacji społecznych. W setną rocznicę powstania OSP, 15 lipca 1973 r., jednostka obchodziła jubileusz. W 1978 r. Instytut Fizyki Jądrowej w Krakowie przekazał OSP w Rząsce samochód marki Nysa, który po wyremontowaniu, przemalowaniu i nadaniu numerów taktycznych służył jednostce do 1999 r.
Uznanie zasług i rozwój liczebności
W 1998 r., w uznaniu zasług, jakie tutejsza Jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej położyła w dziedzinie ochrony przeciwpożarowej środowiska i na terenie swojego operacyjnego działania, jak również w aktywnym życiu społecznym przez cały swój 125-letni okres istnienia, Zarząd Główny Związku Ochotniczych Straży Pożarnych w Warszawie przyznał jednostce medal imienia Bolesława Chomicza - inicjatora i założyciela Związku Ochotniczych Straży Pożarnych.
Przez okres 135-letniej działalności w Ochotniczej Straży Pożarnej w Rząsce przewinęło się bardzo wielu strażaków, których długo trzeba by wymieniać. Przeciętnie Ochotnicza Straż Pożarna w Rząsce liczyła 17-20 członków, którzy zawsze czynnie uczestniczyli w ratowaniu życia i mienia społecznego, jak również w życiu społecznym wsi, niezależnie od sytuacji politycznej i gospodarczej panującej w kraju.
Największą liczebność OSP w Rząsce posiadała w latach siedemdziesiątych, kiedy to oprócz podstawowych członków istniały dwie drużyny młodzieżowe: żeńska i męska. Jednak pod koniec lat siedemdziesiątych, w wyniku przemian społecznych oraz reformy szkolnictwa (utworzeniu szkół gminnych), drużyny te uległy rozwiązaniu.
Nowoczesne pojazdy i sprzęt ratowniczy
5 maja 2006 r. jednostka otrzymała z powiatu monachijskiego (za pośrednictwem starosty krakowskiego pani Elżbiety Burtan) samochód Mercedes Benz 1113B z zabudową firmy Ziegler. 4 czerwca 2006 r. nastąpiło uroczyste poświęcenie Mercedesa przez proboszcza parafii św. Antoniego w Rząsce.
W 2008 r. z jednej z krakowskich JRG udało się pozyskać bezpłatnie lekką przyczepę pożarniczą, która po generalnym remoncie wykonanym przez druhów służyła (do marca 2012 r.) do przewozu sprzętu nie mieszczącego się w posiadanym wozie pożarniczym (np. motopomp PO 5), sprzętu dodatkowego lub zapasowego, a także w celach gospodarczych.
W lutym 2012 r. z Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w Krakowie pozyskano również bezpłatnie lekki samochód kwatermistrzowski marki Lublin, wycofany z podziału JRG 3 w Krakowie. Po zaadoptowaniu przez specjalistyczną firmę na sześcioosobowy, druhowie własnoręcznie zabudowali przedział sprzętowy, bagażnik oraz doposażyli w sprzęt bojowy. Pojazd został wprowadzony do podziału jako lekki ratowniczo-rozpoznawczy (SLRR), nr. rej. KRA77620, nr. oper. 328K43.
Samochód wyposażony był w sprzęt typowo gaśniczy (możliwość podania wody z hydrantu lub zbiornika wodnego, np. jeziora, rzeki lub za pomocą hydronetki z 60-litrowej beczki), a ponadto radiotelefon przewoźny, statyw oświetleniowy, sprzęt do pracy na wysokości, podręczny sprzęt burzący, sprzęt do zabezpieczenia miejsca zdarzenia, gaśnice pianowe, pilarkę do drewna, zestaw ratownictwa medycznego R1 z deską ortopedyczną i szynami Kramera, sorbent (do usuwania plam olejów lub paliwa z jezdni, placów itp.).
Ponadto w razie konieczności mógł zabrać motopompę szlamową lub PO5 wraz z wężami ssawnymi, lekki zestaw do ratownictwa technicznego, przecinarkę do betonu i stali, agregat prądotwórczy ze statywem oświetleniowym, aparaty ochrony dróg oddechowych, a także inny sprzęt nie będący jego stałym wyposażeniem. Pojazd był wykorzystywany w sytuacjach braku możliwości użycia pojazdu GBA lub wsparcia jego działań, a także w wyjazdach służbowych lub gospodarczych. 24 maja 2016 r. został wycofany z podziału i sprzedany.
Powitanie nowego lekkiego samochodu ratowniczo gaśniczego w OSP Gródczanki
Pierwszy nowy samochód ratowniczo-gaśniczy
Od końca 2014 r. trwały intensywne starania o pozyskanie nowego samochodu, mającego zastąpić wysłużone i wiekowe już GBA Mercedes. Pomimo składania licznych wniosków do konkursów o różnego rodzaju dotacje, próby te nie zakończyły się sukcesem, a zaostrzone przepisy nie pozwoliły na zakup używanego tego rodzaju pojazdu. Wobec powyższego, jednostka dysponując jedynie środkami pochodzącymi z budżetu gminy postanowiła zakupić fabrycznie nowy pojazd lekki.
Takim to sposobem 21 maja 2016 r. pojawił się w jednostce, pierwszy w jej historii, fabrycznie nowy samochód ratowniczo-gaśniczy. Wprowadzony do podziału jako GLBARt 0,25/0,1, z numerami operacyjnymi przejętymi po SLRR Lublin 328K43, posiada na swoim wyposażeniu:
- wysokociśnieniowy agregat wodno-pianowy wraz ze zbiornikiem o poj. 250l. i linią szybkiego natarcia o długości 60m,
- wyciągarkę elektryczną o uciągu 5,5t,
- maszt oświetleniowy.
Ponadto w skład wyposażenia wchodzi sprzęt typowo gaśniczy, drabina przystawna, radiotelefon przewoźny, statyw oświetleniowy, sprzęt do pracy na wysokości, podręczny sprzęt burzący, sprzęt do zabezpieczenia miejsca zdarzenia, gaśnice pianowe, hydronetki plecakowe, pilarka do drewna, przecinarka do betonu i stali, zestaw ratownictwa medycznego R1 z deską ortopedyczną i szynami Kramera, defibrylator AED, sorbent (do usuwania plam olejów lub paliwa z jezdni, placów itp.). Ponadto w razie konieczności może zabrać motopompę szlamową, pływającą lub PO5 wraz z wężami ssawnymi lub agregat prądotwórczy, a także aparaty ochrony dróg oddechowych (na specjalnie przygotowanym w tym celu stelażu), jak również inny sprzęt nie będący jego stałym wyposażeniem.
Współczesne wyzwania i zakres działań
Rozszerzone zadania straży pożarnej
W miarę upływu lat oraz szybko postępującego rozwoju cywilizacyjnego, na straż pożarną zostały nakładane coraz to nowe zadania. Obecnie straż pożarna zajmuje się nie tylko zwalczaniem pożarów, ale także różnych miejscowych zagrożeń, klęsk żywiołowych, poszukiwaniem osób zaginionych, udzielaniem kwalifikowanej pierwszej pomocy.
Jednostka OSP Rząska, oprócz sprzętu używanego podczas zwalczania pożarów, posiada również sprzęt przydatny podczas usuwania skutków wypadków drogowych, podtopień, wiatrołomów, niebezpiecznych owadów, sprzęt do udzielania pierwszej pomocy, sprzęt do pracy na wysokości. Posiadane wyposażenie pozwala również na podjęcie działań pomocniczych podczas katastrof budowlanych czy wielu innych zdarzeń.
Dnia 1 kwietnia 2016 r. jednostka została wpisana do rejestru jednostek współpracujących z Państwowym Ratownictwem Medycznym, co oznacza, że może być dysponowana do zdarzeń typowo medycznych, jak np. zatrzymanie krążenia.
Inwestycje w sprzęt i infrastrukturę (2006-2023)
Aby sprostać tym wszystkim wymaganiom, w ostatnich kilkunastu latach (2006-2020) zakupiono nowoczesny, specjalistyczny sprzęt oraz wyremontowano budynek remizy. Pozyskane środki z Urzędu Gminy, Rady sołeckiej, Powiatu Krakowskiego, Związku OSP, Fundacji Orlen, Lotniska Kraków Airport, od prywatnych sponsorów oraz z corocznych zbiórek wolnych datków za kalendarze pozwoliły na zakup:
- specjalistycznej odzieży ochronnej dla druhów biorących udział w akcjach,
- aparatów ochrony dróg oddechowych,
- lekkiego i średniego zestawu hydraulicznego,
- zestawu wysokociśnieniowych poduszek podnoszących,
- pompy szlamowej i pływającej,
- 2 agregatów prądotwórczych z zestawami oświetleniowymi,
- przecinarki do betonu i stali,
- 2 zestawów ratownictwa medycznego R1,
- defibrylatora AED,
- 2 pilarek do drewna,
- radiotelefonów nasobnych,
- detektora prądu i gazowego,
- oraz rozmaitego drobniejszego, ale równie niezbędnego sprzętu.
Zakupiono również sprzęt świetlicowy, multimedialny, manekiny i sprzęt treningowy, a także poczyniono uzupełnienia w umundurowaniu galowym. W 2022 r. z najważniejszego sprzętu zakupiono spalinowy wentylator oddymiający, a w 2023 r. kamerę termowizyjną oraz łańcuchy do rozpieracza.
Przebudowa remizy
W październiku 2023 r. podpisana została umowa z generalnym wykonawcą na wyburzenie starej i budowę nowej remizy, a w grudniu ruszyły prace wyburzeniowe. Na czas wyburzenia starej i budowy nowej remizy odzież specjalna i pozostały sprzęt zostały przeniesione do garażu ośrodka zdrowia, a samochody do garażu tymczasowego postawionego obok, dzięki czemu jednostka cały czas zachowała gotowość bojową.
Działalność społeczna, sportowa i edukacyjna
Jednak działalność Ochotniczych Straży Pożarnych nie ogranicza się wyłącznie do działań ratowniczo-gaśniczych. Podobnie sytuacja wygląda w OSP Rząska. Oprócz zdobywania wiedzy pożarniczej oraz doskonalenia swoich umiejętności w tym zakresie, poprzez udział w interwencjach, zawodach, czy ćwiczeniach i szkoleniach, druhowie starają się również rozwijać działalność sportową.
Na rozwój działalności sportowej, a co za tym idzie, poprawę kondycji fizycznej, ma wpływ nawiązanie współpracy ze Szkołą w Rząsce, gdzie druhowie mogą nieodpłatnie korzystać z hali sportowej oraz zakup do remizy stołu tenisowego i sprzętu do ćwiczeń siłowych.
Powitanie nowego lekkiego samochodu ratowniczo gaśniczego w OSP Gródczanki
Aktywność społeczna i praca z młodzieżą
Dodatkowo OSP Rząska stara się również udzielać w życiu społecznym oraz kulturalnym, zarówno na terenie Rząski, jak i całej gminy, poprzez czynny udział we wszelkiego rodzaju imprezach, zawodach, pokazach, piknikach, rajdach organizowanych przez różnego rodzaju instytucje (Urząd Gminy, sołectwo, Jurajska Izba Gospodarcza i inne).
Ponadto członkowie OSP mają nieograniczony dostęp do świetlicy, gdzie można zagrać w tenisa stołowego, skorzystać ze sprzętu do ćwiczeń siłowych, oglądnąć filmy czy czasopisma szkoleniowe, skorzystać z internetu czy po prostu przyjść i posiedzieć w gronie znajomych. W działalności kładziony jest również nacisk na pracę z młodzieżą, ponieważ to oni kiedyś zajmą miejsce obecnych członków w kontynuowaniu tradycji niesienia bezinteresownej pomocy innym. W tym celu została założona Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza.