W trosce o bezpieczeństwo mieszkańców, Krajowa Izba Kominiarzy, pod honorowym patronatem Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej, prowadzi akcję społeczną **"ZAPROŚ KOMINIARZA! Zadbaj o swoje bezpieczeństwo"**. Celem kampanii, propagowanej również przez samorządy, jest uświadamianie społeczeństwa o konieczności regularnych przeglądów i czyszczenia przewodów kominowych, co jest kluczowe dla zapobiegania tragediom.
Zagrożenia płynące z zaniedbanych kominów
Niestety, pomimo wcześniejszych apeli straży pożarnej, wielu mieszkańców wykazuje skłonność do zaniedbania stanu urządzeń grzewczych oraz przewodów kominowych. Bardziej zaradni dokonali kontroli i przeglądów jeszcze przed sezonem grzewczym, jednak jest też grupa osób, która woli dzwonić w chwili zagrożenia do straży pożarnej.
Pożar sadzy w przewodzie kominowym
Ewidentnie większość pożarów sadzy w przewodzie kominowym to efekt wspomnianego zaniedbania, braku kontroli oraz wykorzystywania nieodpowiedniego materiału opałowego. Komin, choć zajmuje niewielką powierzchnię, jest bardzo istotnym elementem budynku i może być niezwykle groźny. Szczególnie w przypadku pożaru sadzy w nieczyszczonym, źle eksploatowanym kominie, temperatura palącej się sadzy może przekraczać nawet **1000 stopni Celsjusza**.
Zapaleniu się sadzy w kominie towarzyszy bardzo głośny szum, spowodowany gwałtowną reakcją spalania. Paląca się sadza może spowodować pęknięcia i nieszczelności w przewodzie kominowym, a wysoka temperatura lub ogień wydobywający się ze szczelin może doprowadzić do zapalenia się materiałów otaczających przewód kominowy, a nawet do pożaru dachu lub poddasza.
Zatrucie tlenkiem węgla (czadem)
Oprócz pożarów, nieprawidłowa eksploatacja przewodów kominowych grozi także zatruciem tlenkiem węgla, popularnie zwanym **czadem**. Tlenku węgla (czadu) nie usłyszysz ani nie zobaczysz, co czyni go szczególnie niebezpiecznym. Źródłem zatruć jest często brak doprowadzenia powietrza zewnętrznego do pomieszczeń z piecykami gazowymi, brak konserwacji urządzeń oraz niedrożne przewody spalinowe i wentylacyjne.
Państwowa Straż Pożarna rekomenduje instalowanie czujek dymu i tlenku węgla oraz podkreśla obowiązek właściwego utrzymania ich stanu technicznego, w tym regularnej wymiany baterii. Krajowa Izba Kominiarzy popiera kampanię edukacyjno-informacyjną „CZUJKA NA STRAŻY TWOJEGO BEZPIECZEŃSTWA!” oraz „Czad i ogień - obudź czujność” prowadzoną przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji i Państwową Straż Pożarną.
Statystyki zagrożeń: Wskazania Państwowej Straży Pożarnej
Dane statystyczne Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej są zatrważające i jasno pokazują skalę problemu:
- W 2017 roku w województwie podlaskim, z powodu złego użytkowania instalacji na paliwo stałe, doszło do 785 pożarów, w których ranne zostały 42 osoby, a 4 zginęły.
- W roku 2018 odnotowano:
- 15 882 pożary od urządzeń ogrzewczych na paliwa stałe,
- 257 pożarów od urządzeń na paliwa ciekłe,
- 546 pożarów od urządzeń na paliwa gazowe.
- W sezonie ogrzewczym 2018/2019 Państwowa Straż Pożarna odnotowała 3842 zdarzenia związane z tlenkiem węgla, w tym 2024 osoby poszkodowane i 52 ofiary śmiertelne.
- W sezonie ogrzewczym od 1 września 2015 r. do 31 marca 2016 r. Państwowa Straż Pożarna odnotowała 4685 zdarzeń związanych z tlenkiem węgla, 2903 osoby poszkodowane i 61 ofiar śmiertelnych.
Te dane podkreślają, że nieprawidłowa eksploatacja przewodów kominowych oraz brak świadomości użytkowników stanowią poważne zagrożenie dla życia i zdrowia.
Obowiązki i rola kominiarza: Klucz do prewencji
Profesjonalna kontrola kominiarska to nie tylko formalność, lecz główna zasada bezpieczeństwa, która zapobiega zaczadzeniom i pożarom, a także spełnia jeden z podstawowych warunków ubezpieczenia domu.
Prawne wymogi regularnych przeglądów
Zgodnie z art. 62 ust. 1 pkt 1 c ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1186), właściciel lub zarządca budynku jest zobowiązany co najmniej raz w roku zlecić przeprowadzenie okresowej kontroli stanu technicznego przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych) osobie posiadającej odpowiednie uprawnienia - mistrza kominiarskiego.
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. 2010 nr 109 poz. 719) określa częstotliwość czyszczenia kominów:
- Cztery razy w roku w domach opalanych paliwem stałym (węgiel, drewno itp.).
- Dwa razy w roku w domach opalanych gazem, olejem lub innym paliwem ciekłym.
- Raz do roku należy czyścić przewody wentylacyjne, jeżeli większa częstotliwość nie wynika z warunków użytkowych.
W 2010 roku zliberalizowano przepisy, umożliwiając właścicielowi budynku jednorodzinnego samodzielne dokonywanie tych czyszczeń, jednak profesjonalne wsparcie jest zawsze zalecane.
Zakres pracy kominiarza
Podstawowa praca kominiarzy polega na czyszczeniu przewodów kominowych, dymowych, spalinowych, ale też wentylacyjnych. Wbrew temu, co można by sądzić, zawód kominiarza nie jest zagrożony wyginięciem, a wręcz przeciwnie - to zawód przyszłości. W budownictwie jednorodzinnym i wielorodzinnym dominują rozwiązania oparte na wentylacji grawitacyjnej, gdzie kominiarze odpowiadają za drożność przewodów wentylacyjnych, ich szczelność i wymogi przeciwpożarowe.
Kominiarze wykrywają ewentualne nieszczelności w przewodach wentylacyjnych, które w razie pożaru mogą być przyczyną niekontrolowanego rozprzestrzenienia się dymu lub zarzewia ognia do innych mieszkań. Poprzez uczulanie klientów na potencjalne zagrożenia, kominiarze działają w obszarze prewencji społecznej.
Niestety, uchybienia zdarzają się znacznie częściej w budynkach jednorodzinnych, gdzie nadzór budowlany bywa iluzoryczny. Kominiarze są często ostatnim ogniwem pomiędzy wykonawcami a użytkownikiem budynku, identyfikując poważne wady, takie jak elementy więźby dachowej w kominie.
Wybór kominiarza i odpowiedzialność
W przypadku niezadowolenia z usług kominiarskich (nierzetelność, uszkodzenie mienia), rekomenduje się korzystanie z usług kominiarzy zrzeszonych w Krajowej Izbie Kominiarzy lub innym stowarzyszeniu o zasięgu ogólnokrajowym. Instytucje te mobilizują swoich członków do przestrzegania wyższych standardów pracy poprzez obowiązkowe szkolenia i regulaminy, oferując także możliwość złożenia skargi.
Każdy kominiarz prowadzący działalność gospodarczą powinien posiadać ubezpieczenie OC, które pokryje szkody powstałe nawet podczas prozaicznych czynności, jak wymiatanie sadzy.
Rola strażaka: Interwencja i ratunek
Mimo iż wezwanie kominiarza mogłoby niejednokrotnie zapobiec tragedii, w razie pożaru nikt nie waha się wezwać na ratunek straży pożarnej. Strażacy interweniują w momencie realnego zagrożenia, gdy prewencja zawiodła.
Postępowanie w przypadku pożaru sadzy
Gdy już dojdzie do zapalenia się sadzy w przewodzie kominowym, w pierwszej kolejności należy **zaalarmować straż pożarną** (dzwoniąc pod numer alarmowy 998 lub 112) oraz wygasić palenisko. Ważne jest, aby **nigdy nie gasić pożaru sadzy wodą!** Z jednego litra wody powstaje aż 1700 litrów pary, co może doprowadzić do popękania, a nawet rozerwania przewodu kominowego, skutkując w najgorszym wypadku pożarem całego domu.
Pamiętajmy o zamknięciu dopływu powietrza do pieca, zarówno od dołu, jak i od góry. Dozorujmy na całej długości przewód kominowy, sprawdzając, czy nie występują pęknięcia. Gdy dostęp powietrza do komina będzie zamknięty, płonące sadze stopniowo będą się wygaszać. Należy jednak pamiętać, że ograniczenie dostępu powietrza do komina może zwiększyć produkcję tlenku węgla (czadu) w palenisku.
Po zakończeniu działań przez straż pożarną, należy postępować zgodnie z zaleceniami Kierującego Działaniem Ratowniczym. Ponowne rozpalenie ognia w piecu bez zastosowania się do tych zaleceń i ewentualne kolejne sprowadzenie zagrożenia, może wiązać się z konsekwencjami karnymi (art. 160 § 1 Kodeksu Karnego).
Po pożarze sadzy w kominie, przed ponownym rozpaleniem, **konieczne jest wezwanie kominiarza**, aby dokonał wyczyszczenia przewodów i ocenił ich stan techniczny.
Pożar sadzy - czym jest i jak powstaje?
Wspólny cel: Bezpieczeństwo
Zarówno kominiarze, jak i strażacy, mają wspólnego patrona - św. Floriana - i dążą do jednego celu: bezpieczeństwa obywateli. Państwowa Straż Pożarna każdego roku odnotowuje kilkanaście tysięcy pożarów spowodowanych wadami lub nieprawidłową eksploatacją urządzeń ogrzewczych. Marcin Ziombski, Prezes Krajowej Izby Kominiarzy, wystosował komunikat przypominający o obowiązkach związanych z bezpiecznym użytkowaniem przewodów kominowych w związku z rozpoczęciem sezonu ogrzewczego.
Krajowa Izba Kominiarzy monitoruje zmiany prawne, w tym prace nad kodeksem urbanistyczno-budowlanym, optując za utrzymaniem obecnych standardów obowiązkowych przeglądów, które są kluczowe dla bezpieczeństwa. Regularne usuwanie zanieczyszczeń z kominów jest traktowane jako profilaktyka emisji pyłów do atmosfery, a także element podnoszenia standardu energetycznego domów.
Koszty poniesionych szkód w wyniku zaniedbań mogą być ogromne, a ubezpieczyciel może odmówić ich pokrycia, jeśli brak jest dowodu na wykonanie obowiązkowych przeglądów kominiarskich. Koszt przeglądu kominiarskiego to zazwyczaj około 150 zł, podczas gdy koszt naprawy przewodu dymowego po pożarze może sięgać kilku tysięcy złotych.
W Polsce weszła w życie nowa norma PN-B-02870:2017 "Badania ogniowe. Kominy do urządzeń grzewczych o mocy cieplnej do 150 kW", oceniana pozytywnie, ponieważ jest zgodna z wymogami UE i powinna zwiększyć bezpieczeństwo, szczególnie w kontekście wymagań dla niepalności materiałów, z których wykonane są kominy.