Standaryzacja i płynące z niej korzyści są widoczne w wielu dziedzinach życia, a Państwowa Straż Pożarna nie jest tu wyjątkiem. Unifikacja sposobów działania zajmuje bardzo ważne miejsce w jej funkcjonowaniu. Przykładami takiej unifikacji są procedury ratownictwa medycznego i dysponowania sił i środków do zdarzenia, programy szkolenia Komendanta Głównego PSP czy ogólnopolskie dane radiowe.
Nowoczesne Komory Dymowe w Województwie Warmińsko-Mazurskim
Komora Dymowa w Ełku: Baza Szkoleniowa dla Regionu
Ełcka jednostka straży pożarnej wzbogaciła się o treningową komorę dymową, która będzie służyła strażakom zawodowym oraz ochotnikom jako baza szkoleniowa. Inwestycja pochłonęła 966 tysięcy złotych, a na potrzeby nowego obiektu zaadaptowano nieużywane pomieszczenia magazynowe znajdujące się obok strażnicy przy ul. Suwalskiej. Marek Markowski, komendant KPPSP w Ełku, zaznaczył, że zaproponowano ciekawe rozwiązanie, dzięki któremu komora została doposażona w bogatszy sprzęt.
Komora dymowa przeznaczona jest do prowadzenia ćwiczeń w sprzęcie ochrony dróg oddechowych, w warunkach imitujących realne zagrożenie. Odwzorowuje ona zadymienie, wysoką temperaturę, wąskie przejścia pomiędzy pomieszczeniami objętego ogniem budynku czy instalacji. Dodatkowo wewnątrz panują ciemności, słychać ludzkie krzyki, a także włączane są dwukolorowe, migające światła.
Proces szkoleniowy w Ełku jest szczegółowo zaplanowany:
- Strażak na początku musi przejść test sprawnościowy, czyli pokonać odpowiednią ilość metrów na tzw. drabince „bez końca”, zaliczyć bieżnię, rower i młot podciągowy.
- Po przejściu próby wytrzymałościowej wchodzi do strefy termicznej, gdzie temperatura może sięgać nawet 60 stopni.
- Następnie, rurą o średnicy 60 cm, przechodzi do strefy zadymionej i tam, przy praktycznie zerowej widzialności, musi pokonać labirynt z torem przeszkód.
W komorze zagospodarowano również kilkadziesiąt metrów kwadratowych na stworzenie symulacji domu, aby podczas codziennych treningów strażacy mogli uczyć się ewakuacji osób poszkodowanych. Istnieje możliwość zmiany rozmieszczenia drzwi czy korytarzy, co pozwala na przygotowanie strażaków na różne scenariusze. Oficjalne otwarcie treningowej komory dymowej nastąpiło 26 lutego.
Trening w komorze, jak zapewnia komendant Markowski, przeprowadzany jest z zachowaniem najwyższych standardów bezpieczeństwa, a podczas testu monitorowane są funkcje życiowe osoby testowanej. „Cieszę się, że Ełk, który zawsze był wymieniany wśród tych trzech największych miast w województwie, na które powinno się zwracać uwagę, stał się bazą szkoleniową dla 8 powiatów” - dodał Marek Markowski.
Przeniesiona Komora Dymowa w Pasłęku (dawniej Elbląg)
24 listopada na terenie jednostki ratowniczo-gaśniczej Państwowej Straży Pożarnej w Pasłęku odbyła się uroczysta zbiórka, której głównym punktem było oficjalne otwarcie przeniesionej ze starej lokalizacji (byłej siedziby Komendy Miejskiej PSP w Elblągu) komory dymowej wraz z modernizacją placu wewnętrznego w JRG Pasłęk. Komora dymowa, funkcjonująca przy Komendzie Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w Elblągu od 2015 roku, jest jedną z trzech działających na terenie województwa warmińsko-mazurskiego.
Odgrywa ona kluczową rolę w doskonaleniu technik poruszania się ratowników w ciasnych, zadymionych pomieszczeniach w warunkach zbliżonych do rzeczywistych. Obiekt został zaprojektowany tak, aby umożliwiać prowadzenie ćwiczeń w zadymieniu, podwyższonej temperaturze, ograniczonej widoczności oraz przy dodatkowych bodźcach obciążających organizm strażaka. Z tej komory regularnie korzystają strażacy PSP i OSP z powiatów elbląskiego, braniewskiego, iławskiego, ostródzkiego oraz nowomiejskiego.
Ogólnopolski Program Standaryzacji Szkoleń z Gaszenia Pożarów Wewnętrznych
Kluczowa Rola Ośrodka Szkolenia KW PSP w Olsztynie
W marcu 2014 roku wcześniejsze inicjatywy, stanowiące elementy kompleksowego podejścia do zagadnienia szkoleń z gaszenia pożarów wewnętrznych, zostały zebrane w całość. Brakowało jednak istotnego komponentu, o którym środowisko dydaktyczne dyskutowało od lat: starannie zaprojektowanych i jednolitych stanowisk do ćwiczeń. Szansa na realizację zamówienia w ramach projektu DAR („Zwiększenie skuteczności prowadzenia długotrwałych akcji ratowniczych - DAR”) została należycie wykorzystana, co zaowocowało powstawaniem w kraju nowych, jednolitych stanowisk do ćwiczeń z zakresu gaszenia pożarów wewnętrznych i taktyki prowadzenia działań w obiektach.
Ośrodek Szkolenia KW PSP w Olsztynie od kilku już lat aktywnie zajmuje się szkoleniami z zakresu gaszenia pożarów wewnętrznych. W 2014 roku odbyły się tu Międzynarodowe Warsztaty Instruktorów Pożarniczych (IFIW 2014), na które przybyli specjaliści i pasjonaci pożarnictwa aż z 17 krajów na czterech kontynentach. Rok wcześniej na warsztatach z gaszenia pożarów wewnętrznych gościli instruktorzy i wykładowcy ze wszystkich szkół pożarniczych i niektórych ośrodków szkolenia PSP. Kadrą instruktorską tych warsztatów byli goście zaproszeni z Australii, instruktorzy CFBT (Compartment Fire Behaviour Training), współautorzy jednej z najbardziej rozpowszechnionych na świecie publikacji dotyczących tematyki pożarów wewnętrznych - „3D Firefighting”.
Nie było więc zaskoczeniem, że zadanie zorganizowania przetargu na stanowiska do ćwiczeń otrzymała Komenda Wojewódzka PSP w Olsztynie, a Biuro Szkolenia Komendy Głównej PSP zwróciło się właśnie do olsztyńskiego ośrodka z propozycją poprowadzenia prac zespołu tworzącego założenia do budowy stanowiska.
Modułowe Wielofunkcyjne Trenażery Pożarowe: Koncepcja i Wdrożenie
Równolegle zlecono opracowanie nowego programu szkolenia strażaków z zakresu gaszenia pożarów wewnętrznych oraz przeprowadzenie szkoleń instruktorskich dla wybranych wykładowców ze wszystkich placówek, do których miały trafić nowe modułowe wielofunkcyjne trenażery pożarowe. Projekt przewidywał dostarczenie trenażerów do 16 ośrodków szkolenia przy komendach wojewódzkich, pięciu szkół pożarniczych oraz dodatkowy trenażer dla Warszawy.
W porozumieniu z Biurem Szkolenia KG PSP ustalono minimalną liczbę instruktorów niezbędnych do przeprowadzania szkoleń w nowych stanowiskach do ćwiczeń. Aby zajęcia zapewniały odpowiedni poziom merytoryczny i były bezpieczne dla prowadzących i uczestników, potrzebnych było minimum trzech instruktorów w każdym ośrodku. Ponadto zaproponowano, aby w dwóch największych aglomeracjach, skupiających największą liczbę jednostek ratowniczo-gaśniczych, czyli w Warszawie i w okręgu śląskim, zwiększyć liczbę instruktorów do sześciu. Wyszkolenie 72 instruktorów, którzy mieli realizować nowy program doskonalenia w swoich rodzimych ośrodkach, było dużym wyzwaniem.
Do współpracy zaproszono wykładowców i instruktorów oraz dowódców operacyjnych ze szkół i komend PSP, na co dzień zajmujących się tematyką gaszenia pożarów wewnętrznych i prowadzących ćwiczenia ogniowe w kontenerach rozgorzeniowych lub innych obiektach. Tak powstał ośmioosobowy zespół liderów, który jeszcze wiosną rozpoczął pracę nad nowym programem nauczania z zakresu gaszenia pożarów wewnętrznych.
W pierwszych dniach lipca zespół liderów spotkał się w Ośrodku Szkolenia KW PSP w Olsztynie na warsztatach zgrywających, które były ostatnią próbą przed rozpoczęciem cyklu szkoleń przygotowujących kadrę instruktorską do prowadzenia zajęć z gaszenia pożarów wewnętrznych w nowo powstających trenażerach. Jednocześnie ustalono, że szkolenia instruktorskie odbędą się w trzech placówkach: OSz KW PSP w Olsztynie, SA PSP w Krakowie i SA PSP w Poznaniu, każda z nich miała przeprowadzić dwa pięciodniowe szkolenia.
Cele dydaktyczne, odzwierciedlające najnowszą wiedzę naukową i techniki gaszenia pożarów, stały za całością działań w tym wielowątkowym przedsięwzięciu. Definiując na wstępie oczekiwania i przypisując im kryteria ewaluacyjne, udało się zbudować spójny i przemyślany system kształcenia.
Pierwsze szkolenia instruktorskie odbyły się w dniach 17-21 i 24-28 sierpnia w Ośrodku Szkolenia KW PSP w Olsztynie. Było to możliwe tak wcześnie, ponieważ istniejący dotąd w Olsztynie trenażer funkcjonalnie w dużej części przypomina nowe modułowe rozwiązanie. Niestety, w szkole w Poznaniu szkolenia instruktorskie mogły ruszyć dopiero po dostarczeniu nowych trenażerów przez producenta. W Olsztynie przeszkolono trzyosobowe zespoły z następujących jednostek: CS PSP w Częstochowie, SP PSP w Bydgoszczy, SGSP w Warszawie, WOSz w Łapach, WOSz w Pionkach, WOSz w Olsztynie, WOSz w Toruniu oraz trzech funkcjonariuszy reprezentujących jednostki ratowniczo-gaśnicze z Warszawy.
Dodatkowym atutem szkolenia był udział w nim cenionego międzynarodowego instruktora gaszenia pożarów wewnętrznych, George’a Bogkiasa z Grecji. Służył on pomocą i wielkim doświadczeniem podczas ćwiczeń ogniowych, doskonale kreując warunki pożarowe w kontenerze ogniowym. Potrafił również przyciągnąć uwagę zmęczonych po całodniowych ćwiczeniach kursantów na sali wykładowej, gdzie analizował wybrane akcje gaśnicze, udzielał wskazówek, jak czytać dym i rozpoznawać sytuację pożarową po innych widocznych symptomach, demonstrując jednocześnie cechy mentora i wzoru do naśladowania.
Metodyka Szkoleń i Innowacyjne Podejścia
Każdy dzień szkolenia rozpoczynał się na sali wykładowej, gdzie przyszli instruktorzy poznawali wizję systemową procesu szkolenia oraz założenia pozwalające na osiągnięcie unifikacji na poziomie krajowym. Jest to duże wyzwanie, a jednocześnie coś, co wyróżnia polskie rozwiązania na świecie. Analizowano zagadnienia teoretyczne i ustalano obszary wymagające korekty merytorycznej w krajowym spojrzeniu na taktykę zwalczania pożarów.
Po wprowadzeniu teoretycznym kursanci odbywali zajęcia praktyczne na placu treningowym, gdzie wcielali się w rolę instruktorów i pod okiem prowadzących szkolenie realizowali elementy programu. Odbywały się również pokazy i demonstracje wykorzystujące liczne modele, np. pokaz pirolizy drewna, porównanie skuteczności różnych prądów gaśniczych czy dynamiki rozwoju pożaru w zależności od umiejscowienia jego źródła w pomieszczeniu.
Sami kursanci, pod okiem kadry, mogli poprowadzić zajęcia na większych modelach ogniowych, tzw. „domkach dla lalek”. Mały domek (jednopomieszczeniowy) umożliwiał obserwację różnych niebezpiecznych zjawisk pożarowych, m.in. rozgorzenia, wstecznego ciągu płomienia i zapłonu gazów pożarowych. Pokaz z użyciem domku z daszkiem przybliżył zaś zagadnienia związane z dymem i gorącymi gazami pożarowymi, a prezentacja dużego domku (z czterema pomieszczeniami) miała zwrócić uwagę na tory wymiany gazowej w pożarze w budynku mieszkalnym oraz wpływ wentylacji na zachowanie pożaru.
Podczas lipcowych warsztatów zgrywających kadrę liderów nagrano filmy prezentujące większość z omówionych demonstracji, a także ćwiczenia z prądami gaśniczymi. Materiały te są dostępne w internecie i zostały rozpowszechnione w jednostkach organizacyjnych PSP, stanowiąc doskonałą pomoc dydaktyczną dla przyszłych instruktorów i umożliwiając kursantom zapoznanie się z nimi przed przystąpieniem do szkolenia programowego.
Jak trenować na trenażerze, żeby poprawić formę na rowerze zimą | Prawie.PRO
Przyszli instruktorzy intensywnie ćwiczyli na placu treningowym i w kontenerowym trenażerze pożarowym. Podczas ćwiczeń dużo uwagi poświęcono:
- technikom operowania prądami gaśniczymi,
- współpracy w rocie,
- zachowaniu przy drzwiach,
- natarciu i wycofaniu z aktywnym zabezpieczeniem,
- różnym technikom i metodom aplikacji wody w celach gaśniczych,
- technikom przeszukiwania pomieszczeń zadymionych.
Zunifikowane ćwiczenia gorące nastawione były na osiąganie celów dydaktycznych zawartych w programie i skupiały się m.in. na obserwacji zjawisk pożarowych, natarciu na pożar i wycofaniu, przeszukaniu podczas natarcia oraz na wentylacji taktycznej. Program realizowany na kursie instruktorskim rozbudowany był o nowe taktyki walki z pożarami wewnętrznymi. Kursanci mogli poznać i przećwiczyć takie elementy, jak natarcie zewnętrzne poprzedzające działania wewnętrzne (transitional attack), wentylację sekwencyjną połączoną z izolacją pożaru, zarządzanie przepływem gazów w środowisku pożarowym i natarcie na pożar z wykorzystaniem czynnej wentylacji. Należy zaznaczyć, że temat wentylacji taktycznej jest zbyt szerokim pojęciem, by można go było w pełni zrealizować na takim szkoleniu, dlatego jako dodatkowy kurs stanowiłby świetne uzupełnienie szkolenia z taktyki gaszenia pożarów wewnętrznych.
Szkolenie ogniowe to nie tylko nowy program nauczania, techniki i taktyki, lecz także możliwość zaprezentowania nowych rozwiązań sprzętowych. Przyszli instruktorzy mieli okazję zapoznać się z kurtyną dymową (smoke blocker) i poznać zalety jej wykorzystania, zwłaszcza w zabezpieczaniu pomieszczeń przed zadymieniem oraz izolowaniu miejsca pożaru. Podczas pracy z prądami wody kursanci mogli porównać kilka prądownic stosowanych w PSP i OSP. Prądownica to najważniejszy sprzęt pracy strażaka przy pożarach wewnętrznych, który ma umożliwić ratownikowi efektywne schłodzenie gazów pożarowych i ugaszenie pożaru, będąc jednocześnie elementem ochrony życia i zdrowia strażaka. Poza prądownicami zaprezentowano również przebijającą lancę mgłową, która może służyć do gaszenia trudno dostępnych przestrzeni bez konieczności wprowadzania tam ratowników.
Instruktorzy kładli bardzo duży nacisk na stosowanie należytej ochrony osobistej ratowników. Rękawiczki nitrylowe bądź lateksowe pod rękawicami specjalnymi oraz maseczki przeciwpyłowe na twarzy mają chronić organizm przed szkodliwymi substancjami, z którymi strażacy mają kontakt podczas i po zakończeniu działań gaśniczych. Substancje te strażak będzie przenosił na swoim ubraniu bojowym, aż do czasu jego należytego wyczyszczenia.
Wpływ na Szkolenia PSP i OSP oraz Perspektywy Rozwoju
Zagadnienia związane z gaszeniem pożarów wewnętrznych cieszą się dziś dużym zainteresowaniem nie tylko wśród funkcjonariuszy PSP, lecz także w szeregach OSP. Przez ostatni rok we wszystkich jednostkach ratowniczo-gaśniczych województwa warmińsko-mazurskiego odbyły się szkolenia prowadzone przez mł. bryg. Szymona Kokota-Górę, współautora nowego programu szkolenia i zarazem inicjatora projektu modułowych wielofunkcyjnych trenażerów ratowniczych. Ponadto instruktorzy zajmujący się na co dzień tematyką pożarów wewnętrznych przeprowadzili na prośbę niektórych komend PSP i jednostek ochotniczych serię szkoleń pod hasłem „Mieszkaniówka” m.in. w województwach pomorskim, mazowieckim, wielkopolskim, kujawsko-pomorskim i małopolskim. Działalność ta stała się też impulsem do stworzenia przez podchorążych SGSP Koła Naukowego Działań Gaśniczych.
Zainteresowanie podobnymi szkoleniami rośnie lawinowo, dlatego tak ważne jest wypracowanie jednolitego programu nauczania i stworzenie baz szkoleniowych z prawdziwego zdarzenia. Decyzja kierownictwa PSP o podjęciu tego wyzwania może zaprowadzić naszą formację daleko i sprawić, że świat spojrzy na nas z podziwem, chcąc naśladować to śmiałe przedsięwzięcie - takie głosy płyną już z międzynarodowego środowiska instruktorów CFBT. We wdrażaniu systemu potrzebna jest jednak determinacja i dyscyplina, a głównym wyzwaniem unifikacji jest konieczność mówienia jednym językiem.
Unifikacja to przede wszystkim korzyści, takie jak łatwość wymiany doświadczeń, powszechne zrozumienie zasad prowadzenia działań oraz możliwość kontroli jakości szkoleń i działań. St. kpt. Rafał Antosik, zastępca dowódcy zmiany w JRG SGSP, oraz mł. bryg. Szymon Kokot-Góra, starszy wykładowca w OS KW PSP w Olsztynie, są współautorami programu szkolenia z zakresu gaszenia pożarów wewnętrznych, a ten drugi również organizatorem konferencji na ten temat.