Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Żaganiu jest kluczową jednostką odpowiedzialną za bezpieczeństwo przeciwpożarowe i ratownictwo na terenie powiatu żagańskiego. Pod jej jurysdykcją znajdują się dwie Jednostki Ratowniczo-Gaśnicze: jedna w Żaganiu i druga w Szprotawie. Dodatkowo Komenda Powiatowa wspiera sieć Ochotniczych Straży Pożarnych oraz Wojskowych Straży Pożarnych w regionie.
Charakterystyka Powiatu Żagańskiego i Działalność PSP
Powiat żagański, zamieszkiwany przez 85 525 osób, jest położony na południowym krańcu województwa lubuskiego i rozciąga się na powierzchni około 1130 km². Przed 1999 rokiem obszar ten wchodził w skład województwa zielonogórskiego. Cechuje go wysoka lesistość, wynosząca 44%, głównie za sprawą Borów Dolnośląskich.
Miasto Żagań, liczące 26 tysięcy mieszkańców, od połowy XIX wieku jest ważnym ośrodkiem garnizonowym. W jego ponad stuletniej historii stacjonowały tu wojska pruskie, Reichswehra, Wehrmacht, Armia Czerwona/Radziecka, Ludowe Wojsko Polskie i Wojsko Polskie. W czasach PRL-u żagański garnizon wchodził w skład silnie "zmilitaryzowanego" rejonu, określanego niekiedy "Trójkątem Bermudzkim" (Żary-Żagań-Świętoszów). W samym Żaganiu ulokowano lotnisko sowieckiego 42. pułku lotnictwa bombowego wraz z jednostkami zabezpieczenia technicznego i obrony przeciwlotniczej. W niedalekiej okolicy znajdowały się również inne miejsca stacjonowania wojsk radzieckich, takie jak Szprotawa (lotnisko 149. dywizji lotnictwa bombowego), Świętoszów (wojska pancerne), Krzywa (lotnisko) i Pstrąże (wojska pancerne), a także Legnica, nazywana "Małą Moskwą". Obecnie w miejscowym garnizonie stacjonuje 11. Lubuska Dywizja Kawalerii Pancernej.
Rejon operacyjny Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej w Żaganiu obejmuje zachód i południe powiatu (683 km²), w tym gminy Żagań (miejską i wiejską), Wymiarki, Iłową, Brzeźnicę oraz Gozdnicę. Na terenie całego powiatu działa 26 Ochotniczych Straży Pożarnych, z czego 11 jest włączonych do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG). W rejonie działania JRG Żagań znajduje się odpowiednio 12 jednostek OSP, z czego 6 włączonych do KSRG. Oprócz "cywilnych" straży ochotniczych, na terenie działalności Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Żaganiu mają swoje siedziby dwie jednostki Wojskowej Straży Pożarnej (WSP): w Żaganiu oraz Dobrem nad Kwisą (gmina wiejska Żagań).
Jednostka Ratowniczo-Gaśnicza w Szprotawie - Nowoczesna Strażnica
Ważnym elementem infrastruktury ratowniczej powiatu jest nowoczesna strażnica Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej Państwowej Straży Pożarnej w Szprotawie, oddana do użytku przez spółkę Moris Polska. Inwestorem tej budowy była Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Żaganiu, która dzięki zastosowanym rozwiązaniom technicznym może częściowo zarządzać obiektem zdalnie. Obiekt, zajmujący działkę o powierzchni około 9 tys. mkw., z powierzchnią zabudowy wynoszącą 1594 mkw., składa się z dwóch budynków: dwukondygnacyjnego biurowo-socjalno-magazynowego oraz jednokondygnacyjnej hali garażowej, mogącej pomieścić 12 wozów.
Wyzwania i Plany: Nowa Siedziba KP PSP w Żaganiu
Obecna siedziba żagańskich strażaków, mieszcząca się w budynku powstałym w XVIII wieku, od lat wymaga pilnej modernizacji lub przeniesienia. Aktualna lokalizacja Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej wraz z Jednostką Ratowniczo-Gaśniczą, przy ulicy Libelta, jest problematyczna zarówno dla strażaków, którzy muszą operować samochodami ratowniczymi w wąskich garażach, jak i dla mieszkańców, dla których bliskość remizy wiąże się z hałasem syren i wyjeżdżających pojazdów.
Od co najmniej trzech lat prowadzone są rozmowy na temat budowy nowej komendy. Początkowo planowano wspólny budynek z żagańską policją przy ulicy Nowogródzkiej, jednak z przyczyn finansowych i proceduralnych policja zakończyła już budowę swojej nowoczesnej siedziby, a straż dopiero rozpocznie ten proces. Komendant żagańskich strażaków, Jan Zdunek, poinformował o formalnym przekazaniu terenu pod budowę, co oficjalnie rozpoczęło pierwszy etap prac. Tego samego dnia w starostwie podpisano umowę na wykonanie tego etapu, który ma polegać na postawieniu budynku w stanie surowym.
Głównym wyzwaniem pozostaje finansowanie inwestycji. Rzecznik żagańskich strażaków, Waldemar Kasperowicz, przypomniał, że zgodnie z ustawą z 2007 roku o modernizacji jednostek policji i straży pożarnej, na budowę nowej komendy otrzymano 6,5 miliona złotych. Całkowity koszt budowy nowoczesnej siedziby szacowany jest jednak na około 16 milionów złotych. Złożono już wniosek o pozyskanie 4 milionów złotych z Lubuskiego Regionalnego Programu Operacyjnego, z czego 1,3 miliona złotych stanowi wkład własny. Dodatkowo 600 tys. zł ma przeznaczyć na ten cel starostwo powiatowe w Żaganiu, pod warunkiem akceptacji przez radnych powiatowych. Pozostała kwota, około 6 milionów złotych, ma zostać pozyskana dzięki wsparciu komendanta wojewódzkiego i władz województwa lubuskiego.
Projekt nowej komendy jest bardzo ambitny i przewiduje m.in. siedem obszernych garaży, 40 miejsc parkingowych przed budynkiem, dwutorową bieżnię o długości 50 metrów, boisko wielofunkcyjne, salę szkoleniową oraz nowoczesne Centrum Powiadamiania Ratunkowego. Całość ma stanąć na działce o powierzchni 13 tys. m².
Ważne Wydarzenia i Wsparcie dla OSP
Żagańscy strażacy regularnie uczestniczą w skomplikowanych akcjach ratowniczych. Przykładem jest pożar sklepu budowlanego w Żaganiu, który rozpoczął się 13 lipca 2024 roku i trwał od soboty do poniedziałku. Pierwszy samochód gaśniczy dotarł na miejsce po niespełna 5 minutach, zastając w pełni rozwinięty pożar wewnątrz hali sprzedażowej. Ogień błyskawicznie rozprzestrzeniał się, a ze względu na zagrożenie przeniesienia się pożaru na sąsiedni budynek mieszkalny, ewakuowano 6 mieszkańców. Działania gaśnicze prowadzono zarówno wewnątrz kompleksu, jak i ze stanowisk zewnętrznych. Pożar został opanowany o godzinie 12:24, a cała akcja ratownicza zakończyła się 15 lipca o godzinie 10:34.
Komenda Powiatowa PSP w Żaganiu aktywnie wspiera również jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej. 24 maja, podczas uroczystego apelu, który miał miejsce przy remizie OSP Zimna Brzeźnica, Wojewoda Lubuski Władysław Dajczak oraz Lubuski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej st. bryg. Patryk Maruszak wręczyli promesy na zakup 8 średnich samochodów ratowniczo-gaśniczych. Pojazdy te trafią do lubuskich jednostek Ochotniczej Straży Pożarnej, wzmacniając ich zdolności operacyjne w regionie.