Zapewnienie sprawnego funkcjonowania Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) stanowi istotny element systemu bezpieczeństwa publicznego. System finansowania tych jednostek jest złożony i opiera się na przepisach ustawy o ochronie przeciwpożarowej oraz ustawy o OSP, przy kluczowej roli jednostek samorządu terytorialnego (JST).
Zadania własne gminy w zakresie ochrony przeciwpożarowej
Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 14 ustawy o samorządzie gminnym, sprawy porządku publicznego, bezpieczeństwa obywateli oraz ochrony przeciwpożarowej i przeciwpowodziowej należą do zadań własnych gminy. Zadania te mają na celu zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty gminnej, a katalog spraw wymienionych w ustawie ma charakter przykładowy, co potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych (np. wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 436/19).
Podstawowe obowiązki finansowe gminy
Gmina jest głównym źródłem finansowania działalności OSP. Obowiązki te, uregulowane obecnie w ustawie z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (kontynuującej założenia poprzedniej ustawy o ochronie przeciwpożarowej), obejmują:
- Zapewnienie obiektów, terenów, pojazdów i sprzętu specjalistycznego.
- Zakup środków ochrony indywidualnej, umundurowania oraz środków łączności.
- Utrzymanie wyżej wymienionego wyposażenia.
- Ubezpieczenie strażaków ratowników OSP, kandydatów na strażaków, a także członków młodzieżowych i dziecięcych drużyn pożarniczych.
- Pokrycie kosztów okresowych badań lekarskich.
Wydatki te, związane z zapewnieniem gotowości bojowej, powinny być co do zasady realizowane bezpośrednio z budżetu gminy. Potwierdzają to liczne uchwały Regionalnych Izb Obrachunkowych (RIO), wskazujące, że koszty te nie zawsze powinny przybierać formę dotacji, lecz bezpośredniego finansowania zadań gminy.
Finansowanie działalności wykraczającej poza ustawowy obowiązek
W sytuacjach, gdy potrzeby OSP wykraczają poza sztywne ramy ustawowych obowiązków gminy, jednostki samorządu terytorialnego mogą przekazywać środki w formie dotacji celowych. Podstawę prawną stanowi tu art. 32 ust. 3b ustawy o ochronie przeciwpożarowej oraz przepisy ustawy o finansach publicznych.
| Rodzaj wydatku | Podstawa finansowania |
|---|---|
| Wyposażenie i gotowość bojowa | Bezpośrednie wydatki z budżetu gminy (art. 10 ustawy o OSP) |
| Działania inwestycyjne/niestandardowe | Dotacje celowe (art. 32 ust. 3b ustawy o ochronie przeciwpożarowej) |
Dodatkowe źródła finansowania
Oprócz środków gminnych, OSP mogą korzystać z:
- Budżetu państwa: środki przeznaczone dla jednostek włączonych do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG).
- Instytucji ubezpieczeniowych: 10% wpływów z obowiązkowego ubezpieczenia od ognia trafia do jednostek ochrony przeciwpożarowej.
- Funduszy celowych i darowizn: środki z WFOŚiGW, Funduszu Składkowego Ubezpieczenia Społecznego Rolników czy Fundacji Orlen.
447 622,38 zł dofinansowania na doposażenie jednostek OSP
Warto podkreślić, że w przypadku zakupu sprzętu inwestycyjnego (np. wozów strażackich), kluczową rolę odgrywa dobra współpraca między OSP, komendami powiatowymi Państwowej Straży Pożarnej oraz samorządem gminnym, który bierze na siebie ciężar utrzymania zakupionego mienia.
tags: #koszt #utrzynania #wyposazenia #i #gotowosci #bojowe