Marka KrAZ (Kremenczućkyj Awtomobilnyj Zawod) stanowi jeden z filarów ukraińskiego przemysłu motoryzacyjnego. Choć fabryka w Krzemieńczuku kojarzona jest z potężnymi ciężarówkami, jej początki sięgają lat 30. XX wieku, kiedy to na przedmieściach miasta wybudowano fabrykę samolotów. Po II wojnie światowej zakłady przechodziły liczne przebranżowienia: od produkcji przęseł mostowych, przez maszyny rolnicze (kombajny do zbioru kukurydzy), aż po ostateczne ukierunkowanie na pojazdy ciężarowe w 1959 roku.
Początki produkcji ciężarówek w Krzemieńczuku
W 1959 roku, po zakończeniu produkcji w Jarosławiu (fabryka JaMZ), zakłady w Krzemieńczuku przejęły montaż ciężkich pojazdów. Pierwsze z nich, trzyosiowe wywrotki o ładowności 10 ton, otrzymały nazwę Dniepr 222 i zadebiutowały 10 kwietnia 1959 roku. Wśród wczesnych konstrukcji wyróżniał się model KrAZ-219, wyposażony w siedmiolitrowy silnik o mocy 180 KM, który charakteryzował się ładownością 12 ton.
W kolejnych latach fabryka dynamicznie się rozwijała, eksportując swoje wyroby do ponad 40 krajów, w tym do Chin, Indii, Finlandii oraz państw Afryki i Azji. W 1971 roku zakład został odznaczony Orderem Lenina, a w 1984 roku z taśm produkcyjnych zjechał półmilionowy egzemplarz pojazdu.
KrAZ-255 - radziecki „terminator” terenowy
Jednym z najbardziej ikonicznych modeli marki jest KrAZ-255, opracowany w drugiej połowie lat 60. XX wieku jako rozwinięcie modelu 214. Pojazd ten stał się symbolem radzieckiej myśli technicznej w segmencie ciężkich samochodów terenowych o ładowności 7,5 tony.
Kluczowe innowacje modelu 255
- System centralnego pompowania kół: Umożliwiał regulację ciśnienia w ogumieniu z wnętrza kabiny (od 1 do 3,8 atmosfery), co drastycznie poprawiało właściwości terenowe.
- Silnik V8: Czterosuwowy diesel typu JaMZ-238 o pojemności 14,86 l i mocy 240 KM zapewniał znacznie lepszą wydajność niż poprzednie jednostki dwusuwowe.
- Konstrukcja kabiny: Typowa dla epoki, łącząca stalowe poszycie z drewnianą konstrukcją wewnętrzną.
KrAZ-255 był wykorzystywany nie tylko w armiach Układu Warszawskiego (w tym w Wojsku Polskim), ale również w budownictwie, górnictwie oraz leśnictwie. Jego solidność sprawiła, że był używany jako baza dla pojazdów specjalistycznych: ciągników balastowych, cystern, holowników, a nawet wozów strażackich.
Specyfikacja techniczna (na przykładzie modelu z 1979 r.)
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Długość | 8,64 m |
| Szerokość | 2,75 m |
| Masa własna | 11 950 kg |
| Ładowność | 7 500 kg |
| Napęd | 6x6 |
| Prędkość maksymalna | 71 km/h |
Ewolucja marki po rozpadzie ZSRR
Po 1991 roku, w obliczu niepodległości Ukrainy, przedsiębiorstwo stanęło przed wyzwaniem rynkowym. Powstała spółka handlowa KrAZ, a później holding AwtoKrAZ. Mimo trudnych warunków ekonomicznych, firma kontynuowała modernizację, wprowadzając modele takie jak KrAZ-6510, KrAZ-650321 czy nowoczesne ciężarówki serii C20.2. W latach 90. przedsiębiorstwo zdobyło prestiżowe nagrody jakości, m.in. w Paryżu i Madrycie, co potwierdziło jego pozycję na arenie międzynarodowej.