Krajowy system ratowniczo-gaśniczy (dalej: KSRG lub System) stanowi integralną część organizacji bezpieczeństwa wewnętrznego państwa. Jego historia sięga 1991 roku, kiedy to na mocy ustawy o ochronie przeciwpożarowej powołano strukturę, której podstawowym celem miało być ratowanie życia, zdrowia, mienia lub środowiska poprzez prognozowanie, rozpoznawanie i zwalczanie pożarów, klęsk żywiołowych lub innych miejscowych zagrożeń.
Fundamenty i organizacja systemu
Szczegółowe zasady działania Systemu określono w 1994 roku w rozporządzeniu w sprawie szczegółowych zasad organizacji KSRG. Nadzór nad jego funkcjonowaniem sprawuje minister właściwy do spraw wewnętrznych. Fundamentem KSRG jest Państwowa Straż Pożarna (PSP), która zapewnia niezbędne zaplecze kadrowe, sprzętowe i logistyczne.
W pierwszym roku funkcjonowania KSRG (1995 r.) do Systemu włączonych zostało 1 664 jednostek OSP. Obecnie potencjał jednostek OSP włączonych do KSRG to ponad 120 tys. strażaków ratowników uprawnionych do udziału w działaniach ratowniczych oraz około 12 tys. pojazdów. Dla porównania, dobowy standard gotowości operacyjnej w jednostkach ratowniczo-gaśniczych PSP wynosi ponad 5 tys. strażaków i ok. 5,4 tys. samochodów ratowniczo-gaśniczych i specjalnych.
Reprezentacja i zadania jednostek OSP
W strukturach Ochotniczych Straży Pożarnych kluczową rolę pełni zarząd. Zgodnie z przyjętymi zasadami, Prezes Zarządu reprezentuje OSP na zewnątrz i kieruje całokształtem prac zarządu. Do podstawowych celów działalności jednostek OSP należą:
- Prowadzenie działalności mającej na celu zapobieganie pożarom oraz współdziałanie w tym zakresie z Państwową Strażą Pożarną, organami samorządowymi i innymi podmiotami.
- Branie udziału w akcjach ratowniczych przeprowadzanych w czasie pożarów, zagrożeń ekologicznych związanych z ochroną środowiska oraz innych klęsk i zdarzeń.
- Informowanie ludności o istniejących zagrożeniach pożarowych, ekologicznych oraz sposobach ochrony przed nimi.
- Rozwijanie wśród członków ochotniczej straży pożarnej kultury fizycznej i sportu oraz prowadzenie działalności kulturalno-oświatowej i rozrywkowej.
Podstawy prawne funkcjonowania
Działalność jednostek ochrony przeciwpożarowej opiera się na szeregu aktów prawnych, w tym:
| Akt prawny | Zakres regulacji |
|---|---|
| Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej | Podstawy funkcjonowania ochrony ppoż. |
| Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej | Organizacja i zadania PSP |
| Rozporządzenie MSWiA z 17 września 2021 r. | Szczegółowa organizacja KSRG |
| Rozporządzenie MSW z 15 września 2014 r. | Włączanie jednostek do KSRG |
Warto zaznaczyć, że uprawnionym do dysponowania oddziałów i pododdziałów Centralnego Odwodu Operacyjnego (COO) jest Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej, dowódca COO lub osoba upoważniona przez Komendanta Głównego PSP.