Historia Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) w Zalesiu Śląskim to opowieść o zaangażowaniu lokalnej społeczności w ochronę życia i mienia. Pierwsze wzmianki o straży pożarnej na tych terenach pochodzą z roku 1896. Wówczas mieszkańcy wioski, nękani sporą ilością pożarów, utworzyli tzw. „Samoobronę Pożarową”, którą nazywano także „Freiwilige Feuerwehr”.
Początki i rozwój (1896-1950)
Pierwszą strażnicą była drewniana szopa, w której przechowywano sprzęt. Dopiero po jakimś czasie została ona murowana i stała przy posesji P. Rochnia przy ulicy Kościuszki. Wieś doświadczyła wielkich pożarów w latach 1902, 1907, 1909 i 1913, które niszczyły dobytek wielu gospodarzy.
W okresie międzywojennym do zasłużonych członków straży zaliczali się m.in. Biskup, Ciupka, Duda, Dziaćko, Jońca, Krawiec, Majnusz, Niemiec i Tiszbierek. W latach 1921-1923 w Zalesiu działała również grupa podpalaczy, którą nazwano „Wohlkomando”.
Okres powojenny i reorganizacja
Pierwszy zarząd po II wojnie światowej
Po II wojnie światowej powstał pierwszy zarząd OSP w Zalesiu, w którego składzie znaleźli się: prezes - Jan Szopa, a naczelnik - Władysław Wilkowski. Członkami byli Maksymilian Chroszcz, Norbert Duda, Franciszek Koppa, Bonifacy Krawiec i Majnusz.
Na wyposażeniu strażaków nadal znajdowała się przedwojenna sikawka, przechowywana w szkolnej stodole. Niestety, dyrektor szkoły Julian Krupa nakazał jej usunięcie, twierdząc, że jest to budynek szkoły.
Zmiany w latach 50.
W latach 50-siątych skład zarządu OSP uległ zmianie. Prezesem został Wiktor Kaczmarczyk, a funkcję naczelnika sprawował Władysław Wilkowski. Członkami byli Roman Biskup, Maksymilian Chroszcz, Norbert Duda i Jerzy Szulc. Pomimo braku własnej strażnicy, strażacy pozostawali konsekwentni i szkolili się zarówno teoretycznie, jak i praktycznie.
Z protokołu z 17 lutego 1952 roku dowiadujemy się, że nowy zarząd w składzie: komendant - Wilkowski Władysław, w-ce komendant - Milczanowski Mieczysław oraz członkowie: Szulc Jan, Wieczorek Jan, Bisukup Roman, Kaczmarczyk Wiktor, Wieczorek Józef i inni, odzyskali dawne miejsce składowania narzędzi pożarniczych - szkolną stodołę, która później przez dłuższy czas pełniła rolę strażnicy.
W skład wyposażenia weszła już motopompa M-200, dla której druh Kaleta Franciszek wykonał podwozie. Niestety, w roku 1957 po akcji gaśniczej w Zalesiu motopompa uległa awarii.
Nowa remiza i sztandar
W roku 1958 OSP Zalesie Śl. liczyła 36 członków czynnych i 24 wspierających. Podjęto wówczas decyzję o wybudowaniu nowej remizy oraz zajęto się przystosowaniem stawu na terenie PGR-owskim do celów pożarniczych. Udało się jednak zrealizować jedynie część planów, a dalszą ich realizacją zajął się nowy skład zarządu. Prezesem został Józef Stróżyna, naczelnikiem - Władysław Wilkowski, a wiceprezesem - Zbigniew Korczyński.
Uroczyste otwarcie nowej remizy oraz przekazanie nowego sztandaru odbyło się 20 września 1959 roku. W tym samym roku obchodzono także 50-lecie istnienia straży pożarnej w Zalesiu. Podczas uroczystości przyznano brązowe medale „Za zasługi w pożarnictwie” oraz dyplomy uznania osobom takim jak prezes - Józef Strużna, naczelnik - Władysław Wilkowski, wiceprezes - Zbigniew Korczyński, przewodniczący Gromadzkiej Rady Narodowej - Józef Kostoń oraz członek wspierający - Józef Szydło.
Ewolucja sprzętu i udział w akcjach
W roku 1959 szeregi straży pożarnej liczyły 67 członków, którzy otrzymali samochód bojowy marki „Star 20”, ufundowany przez Gromadzką Radę Narodową. Jednostka zdobyła również I miejsce w zawodach rejonowych, których organizatorem była Komenda Powiatowa Straży Pożarnej. Dzięki takiemu wyposażeniu oraz dużemu doświadczeniu strażacy brali udział w gaszeniu pożarów także w pobliskich miejscowościach.
Lata 70-siąte przyniosły jednostce nowy samochód bojowy marki „Star 25”, który służył strażakom przez czternaście lat. W roku 1991, po oddaniu wysłużonego już pojazdu bojowego na złom, jednostka pozostała bez możliwości wyjeżdżania do pożarów przez rok. Dopiero przyjaciele OSP ufundowali samochód marki „Opel Blitz”.
Jak Młody i Biedny Inżynier Odkrył Świat Motoryzacji - (Karl Benz)
Rozwój i osiągnięcia (1990-2000)
Skład i struktura OSP
W 1996 roku straż pożarna w Zalesiu Śląskim liczyła już 30 członków czynnych, 20 członków wspierających, 12 dziewcząt Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej i 15 harcerzy. W tym roku, 25 sierpnia, obchodzone było 100-lecie istnienia i funkcjonowania OSP w Zalesiu.
W 1997 roku ze składek członkowskich zakupiona została figurka patrona strażaków. W roku 1999 skład zarządu OSP w Zalesiu wyglądał następująco: prezes - Ryszard Golly, naczelnik - Krzysztof Koloch, skarbnik - Teresa Tiszbierek, gospodarz - Bronisław Szura. Jednostka liczyła wówczas 55 członków czynnych (w tym 45 mężczyzn i 10 kobiet), 24 członków wspierających, 1 członka honorowego, 14 członków MDP (w tym 2 dziewczyny) oraz 46 harcerzy.
Uznanie i wyróżnienia
W 2000 roku remiza OSP Zalesie Śląskie zajęła I miejsce w przeglądzie operacyjno-technicznym jednostek OSP powiatu strzeleckiego. Jednostka otrzymała także nowy sztandar. Pod koniec roku ustanowiony został nowy skład zarządu OSP w Zalesiu.
Przyszłość i pamięć
Ochotnicza Straż Pożarna w Zalesiu Śląskim wyraźnie wpisała się w historię tej miejscowości. Wielu mieszkańców wsi brało czynny i bezinteresowny udział w akcjach gaśniczych. Wielu z tych, którzy przyczynili się do powstania i sprawnego funkcjonowania jednostki w Zalesiu, jest już w wieczności, ale pozostały wspomnienia i zapiski w kronikach jako dowód ich działalności. Istnieje nadzieja, że dokonania tych, którym możemy być dziś wdzięczni, zostaną docenione przez nowe pokolenia.