Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) dąży do podniesienia standardów dla jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP), które działają w ramach Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG) lub planują do niego przystąpić. Zmiany mają na celu zwiększenie dyspozycyjności jednostek oraz ich gotowości do natychmiastowego działania, co jest kluczowe w kontekście rozbudowy systemu ochrony ludności i obrony cywilnej.
Charakterystyka systemu KSRG
Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy (KSRG) to unikalne w skali Europy rozwiązanie, funkcjonujące od 1995 roku. System opiera się na ścisłej integracji Państwowej Straży Pożarnej (PSP), wybranych jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) oraz innych służb reagujących na pożary, klęski żywiołowe i zagrożenia miejscowe. Działa on na trzech poziomach:
- Powiatowym - poziom podstawowy.
- Wojewódzkim - poziom koordynacji działań.
- Krajowym - poziom nadrzędny, za który odpowiada Komendant Główny PSP pod nadzorem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Według danych MSWiA, w skład systemu wchodzi obecnie 5217 jednostek ochrony przeciwpożarowej, podczas gdy poza nim pozostaje 10 936 innych jednostek.
Nowe regulacje prawne
Po blisko dekadzie obowiązywania dotychczasowych przepisów, przygotowano projekt rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, który ma zastąpić regulacje z 15 września 2014 roku. Nowe przepisy określają zakres, szczegółowe warunki i tryb włączania jednostek ochrony przeciwpożarowej do systemu, zgodnie z ustawą z 24 sierpnia 1991 roku. Nowela doprecyzowuje również zasady współpracy jednostek włączonych do KSRG z tymi, które pozostają poza nim.
Projekt zakłada wprowadzenie bardziej rygorystycznych kryteriów dotyczących:
- Minimalnego wyposażenia jednostek.
- Gotowości operacyjnej.
- Wyszkolenia ratowników.
Co istotne, wyższe standardy dotyczyć będą nie tylko nowych jednostek, ale także tych, które już funkcjonują w ramach systemu. Planowana data wejścia w życie przepisów to 1 lipca 2026 roku.
Analiza gotowości operacyjnej jednostek
Wprowadzenie wyższych wymagań podyktowane jest potrzebą poprawy jakości działań ratowniczych. Według danych Komendy Głównej PSP na dzień 31 grudnia 2025 roku, stan realizacji wymogów w jednostkach przedstawia się następująco:
| Zakres wymagań | Stopień realizacji (%) |
|---|---|
| Kierujący działaniem na poziomie interwencyjnym | ponad 98% |
| Kierowcy pojazdów uprzywilejowanych | ponad 83% |
| Posiadanie urządzenia AED | ponad 80% |
| Ratownicy KPP (Kwalifikowana Pierwsza Pomoc) | ponad 66% |
Wyzwania i perspektywy
Eksperci oraz przedstawiciele środowiska OSP wskazują na szereg wyzwań związanych z nowelizacją. Dr Dariusz P. Kała, specjalista w dziedzinie ochrony przeciwpożarowej, zauważa, że podwyższanie wymogów bez realnych działań systemowych może generować jedynie dodatkowe koszty organizacyjne i finansowe. Podkreśla on, że zwiększanie liczby ratowników z uprawnieniami KPP powinno odbywać się poprzez optymalizację zasobów, np. łączenie zasobów tzw. „umarłych OSP”.
KW PSP w Poznaniu będzie organizować kolejne szkolenie podstawowe w zawodzie strażak
Wśród działaczy OSP pojawiają się również wątpliwości natury finansowej - brakuje jasnych deklaracji co do źródeł pokrycia kosztów związanych ze spełnieniem zaostrzonych kryteriów szkoleniowych i wyposażeniowych. Jednocześnie włączenie do KSRG pozostaje dla jednostek prestiżowym krokiem, wymagającym utrzymania stałej, najwyższej gotowości operacyjnej.