Organizacja Zawodów Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP)

Zawody sportowo-pożarnicze są kluczowym elementem w funkcjonowaniu Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) i Państwowej Straży Pożarnej (PSP). Stanowią one platformę do doskonalenia umiejętności, integracji oraz wymiany doświadczeń. Przygotowują do nich zarówno doświadczeni strażacy, jak i młodsi członkowie Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych (MDP). Udział w nich przekłada się na lepsze wykonywanie obowiązków podczas prawdziwych działań ratowniczych i pożarniczych, ucząc współpracy i oswajając ze specjalistycznym sprzętem. Celem tych zawodów jest doskonalenie obsługi sprzętu, popularyzacja zagadnień ochrony przeciwpożarowej oraz ocena stanu wyszkolenia pożarniczego.

Międzynarodowe Zawody CTIF

Na szczeblu międzynarodowym najważniejszym organizatorem jest Międzynarodowy Komitet Techniczny Prewencji i Zwalczania Pożarów (CTIF). Jest to ogólnoświatowa organizacja działająca na rzecz bezpieczeństwa strażaków, założona w 1900 roku. CTIF publikuje badania naukowe, artykuły i raporty, zapewnia wymianę doświadczeń i wiedzy, a także organizuje różne komisje, grupy robocze, imprezy i seminaria. Co cztery lata CTIF organizuje międzynarodowe zawody pożarnicze, nazywane potocznie „olimpiadą pożarniczą” ze względu na uroczysty ceremonial, podobny do olimpiady, obejmujący zapalenie znicza olimpijskiego, uroczysty przemarsz i składanie przysięgi przez zawodników, trenerów i sędziów. Ostatnie XVII Międzynarodowe Zawody Sportowo-Pożarnicze odbyły się w Celje (Słowenia) w dniach 17-24 lipca 2022 roku.

Zasady i Klasyfikacja Drużyn CTIF

Liczba jednostek OSP, które trenują do zawodów CTIF, jest znacznie mniejsza niż w przypadku zawodów „na mokro” rozgrywanych według regulaminu krajowego. Regulamin CTIF, w swojej szóstej edycji z 2002 roku, określa zasady organizacji i przebiegu zawodów tradycyjnych.

W zawodach tradycyjnych CTIF wyróżnia się grupy:

• Ochotnicze straże pożarne
• Zawodowe straże pożarne (PSP)
• Drużyny kobiece (OSP)

Dla drużyn OSP najczęściej stosowaną kategorią jest Klasa B, która uwzględnia punkty za wiek zawodników. Drużyna składa się z 10 osób. Najmłodszy zawodnik musi mieć ukończone co najmniej 16 lat (liczy się rocznik), natomiast nie ma górnych ograniczeń wiekowych. W Klasie B maksymalny wiek zawodnika do naliczania punktów to 65 lat (zawodnikom powyżej tego wieku zaliczany jest wiek 65 lat). Drużyna musi składać się wyłącznie z zawodników należących do tej samej jednostki.

W ćwiczeniu bojowym bierze udział 9 zawodników, a w sztafecie - 8. Po zakończeniu ćwiczenia bojowego dowódca drużyny wskazuje jednego zawodnika, który nie przystąpi do sztafety pożarniczej. Wszyscy startujący zawodnicy powinni posiadać odpowiednie oznaczenia funkcyjne.

Ćwiczenie Bojowe CTIF

Ćwiczenie bojowe w zawodach CTIF przeprowadza się bez użycia wody. Rozpoczyna się ono od wydania rozkazu przez dowódcę drużyny. Najważniejszym etapem jest prawidłowe zbudowanie linii ssawnej, co wymaga najwięcej treningów.

Zadania Rot w Ćwiczeniu Bojowym:

• Dowódca i łącznik: Udają się w kierunku przewidywanego stanowiska rozdzielacza.
• Rota 2 i rota 3 wraz z mechanikiem: Budują linię ssawną. Linia ssawna składa się z 4 odcinków węża ssawnego o długości 1,6 m. Poza skręceniem węży ssawnych konieczne jest jeszcze założenie linek oraz podpięcie linii do motopompy.
• Rota 2: Ma najwięcej do zrobienia, ponieważ oprócz budowy linii ssawnej, rozwija również drugą linię gaśniczą.
• Rota 1: Rozwija linię główną oraz pierwszą linię gaśniczą.

Wymagane wyposażenie obejmuje m.in. 1 motopompę z nasadą ssawną A(4”) Ø 110 i przynajmniej z jednym wylotem tłocznym B(3”) Ø 75 umieszczonym po prawej stronie, oraz 1 czerwoną listwę o długości co najmniej 3 m.

Sztafeta Pożarnicza CTIF

Sztafeta pożarnicza polega na pokonaniu dystansu 50 m przez każdego z 8 zawodników. Pierwszy zawodnik rozpoczyna bieg z prądownicą, którą kolejno przekazuje następnym zawodnikom. Przekazanie prądownicy musi nastąpić w strefie zmiany, w przeciwnym razie naliczane są punkty karne.

Przeszkody na Torze Sztafety:

• Trzeci zawodnik: Pokonuje równoważnię.
• Siódmy zawodnik: Pokonuje ścianę.
• Ósmy zawodnik: Pokonuje rurę - odcinek toru do czołgania wyposażony w 8-metrową rurę wykonaną z drewna, tworzywa sztucznego lub metalu o gładkiej powierzchni wewnętrznej.

Punktacja w Zawodach CTIF

Każda drużyna startuje z pulą 500 punktów dodatnich. Wynik końcowy jest sumą uzyskanego czasu w ćwiczeniach (z uwzględnieniem punktów ujemnych) odjętą od puli startowej. Im mniejszy wynik, tym wyższe miejsce. Punkty ujemne przyznawane są za wykonanie czynności niezgodnych z regulaminem, przy czym 1 punkt karny równa się 1 sekundzie. W przypadku drużyn startujących w Klasie B, uwzględniane są również punkty za wiek zawodników. Najlepsze drużyny osiągają imponujące czasy: ćwiczenie bojowe poniżej 30 sekund, a sztafetę w okolicach 51 sekund.

Olimpiada Pożarnicza i Kwalifikacje

Rywalizacja na "olimpiadzie pożarniczej" kończy się podziałem wyników na trzy strefy medalowe: złotą, srebrną i brązową, dzielone na trzy równe części. Kwalifikacja na międzynarodowe zawody odbywa się poprzez ogólnopolskie zawody, których liczbę drużyn awansujących określają organizatorzy.

Krajowe Zawody OSP w Polsce

W Polsce zawody strażackie są wydarzeniem, na które z niecierpliwością czekają strażacy OSP i PSP, a także Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze (MDP). To czas szlifowania umiejętności, wspólnej integracji i budowania więzi. Organizatorami zawodów na różnych szczeblach są jednostki samorządu terytorialnego (gminy, powiaty), Komendy Powiatowe/Miejskie i Wojewódzkie Państwowej Straży Pożarnej (PSP) oraz Związek Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej (ZOSP RP).

Szczeble i Częstotliwość Zawodów OSP

Strażacy OSP mogą sprawdzać swoje umiejętności na różnych poziomach. Szczeble rozgrywania zawodów i terminy organizacji są ustalane przez organizatorów w planach działalności, choć istnieją ogólne wytyczne:

• Gminne / Gminne eliminacyjne: Organizowane są często co roku, choć nie ma bezwzględnego obowiązku rocznej organizacji. Za organizację odpowiadają komendy rejonowe PSP, przy udziale komendanta gminnego.
• Powiatowe / Powiatowe eliminacyjne: Organizowane są co dwa lata, często w latach nieparzystych. Odpowiadają za nie komendy rejonowe PSP. Zwycięzcy zawodów gminnych kwalifikują się do zawodów powiatowych. W praktyce często dopuszcza się również drużyny z drugich miejsc na niższym szczeblu.
• Wojewódzkie: Organizowane co cztery lata (począwszy od 1996 r.) przez komendy wojewódzkie PSP. Powinny być zorganizowane nie później niż miesiąc przed zawodami krajowymi.
• Krajowe: Organizowane co cztery lata przez Komendę Główną PSP lub ZOSP RP. Ostatnie ogólnopolskie zawody dla drużyn CTIF odbyły się 28 sierpnia 2021 r. w Koninie. Przed zawodami krajowymi w 2019 roku Kolegium Sędziów Zawodów Strażackich ZOSP RP przygotowało uściślenia do regulaminu, aby zapewnić jednolitą interpretację zasad na wszystkich szczeblach.
• Pucharowe, Memoriałowe i inne: Możliwe jest przeprowadzenie dodatkowych zawodów, ale nie stanowią one eliminacji do zawodów wyższego szczebla.

Kategorie Drużyn i Wymagania Uczestnictwa

W zawodach sportowo-pożarniczych OSP biorą udział członkowie Ochotniczych Straży Pożarnych. Drużyny mogą być podzielone na:

• Grupę A: Męskie drużyny pożarnicze w wieku powyżej 18 lat (dopuszcza się młodzież od 16 lat, z wyjątkiem funkcji mechanika i dowódcy).
• Grupę C: Kobiece drużyny pożarnicze w wieku powyżej 16 lat.
• Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze (MDP): Dla młodych osób zawody są świetnym sposobem na poznawanie środowiska strażackiego i sprzętu, oswajając się z narzędziami takimi jak hydronetka, smok ssawny czy rozdzielacz.

W zawodach mogą brać udział strażacy w wieku powyżej 16 lat. W przypadku zawodników niepełnoletnich wymagana jest pisemna zgoda przedstawicieli ustawowych. Niezbędne jest również posiadanie zaświadczenia lekarskiego, zezwalającego na start w zawodach, indywidualnego lub z listy wszystkich zawodników, opatrzonego pieczątką i podpisem lekarza z adnotacją dopuszczającą do udziału w zawodach sportowo-pożarniczych.

Skład drużyny męskiej (Grupa A) wynosi zazwyczaj 9 osób (8 zawodników oraz 1 zawodnika rezerwowego, który nie jest obowiązkowy, ale zalecany). Drużyna kobieca (Grupa C) składa się z 8 do 10 osób (8 zawodniczek, 1 zawodniczki rezerwowej - nieobowiązkowo, oraz mężczyzny obsługującego motopompę - nieobowiązkowo). Startujący zawodnicy powinni posiadać odpowiednie oznaczenia funkcyjne.

Ćwiczenie Bojowe ("Bojówka") OSP

Ćwiczenie bojowe, często nazywane „bojówką”, to widowiskowa konkurencja. Jej celem jest strącenie pachołków i obrócenie/złamanie tarczy prądem wody. Realizuje się to poprzez zassanie wody z zewnętrznego zbiornika, podanie jej na linię główną zakończoną rozdzielaczem, z którego wyprowadzone są dwie linie gaśnicze. Organizator zawodów zapewnia niezbędny sprzęt, taki jak zbiornik, podest, pachołki i tarczę obrotową.

Zadania Zawodników w Ćwiczeniu Bojowym:

• Dowódca: Meldunek o gotowości drużyny do sędziego, wydanie komendy do startu.
• Łącznik: Budowa linii głównej (od nasady motopompy do rozdzielacza) we współpracy z rozdzielaczowym, rozwijając wąż W-75.
• Rozdzielaczowy: Budowa linii głównej, przeniesienie rozdzielacza i jednego odcinka węża W-75, połączenie rozdzielacza z linią główną.
• Mechanik: Uczestniczy w budowie linii ssawnej, przenosi smoka ssawnego i dwa klucze do łączników, czeka na odbiór smoka i przekazanie kluczy rocie budującej linię ssawną.
• Rota I (Przodownik i Pomocnik): Buduje pierwszą linię gaśniczą, rozwija wąż W-52, podłącza prądownicę, zajmuje stanowisko gaśnicze i zgłasza gotowość.
• Rota II: Ma najwięcej pracy, jej zadaniem jest zbudowanie linii ssawnej i drugiej linii gaśniczej. Po zbudowaniu linii ssawnej i zanurzeniu jej w wodzie, przystępuje do zbudowania drugiej linii gaśniczej, analogicznie do roty I. Przodownik tej roty strąca cztery pachołki.

Sztafeta Pożarnicza OSP

W sztafecie pożarniczej każdy zawodnik ma do pokonania dystans 50 m. Pierwszy zawodnik rozpoczyna bieg z prądownicą, którą przekazuje kolejnym zawodnikom w strefie zmiany (w przeciwnym wypadku naliczane są punkty karne). Każdy z zawodników ma również do wykonania dodatkowe zadanie. Organizator zapewnia płotek, rów, tyczki, równoważnię i ścianę.

Zadania Zawodników w Sztafecie:

• Pokonanie drewnianej ściany o wymiarach 1,5 m x 1,5 m.
• Podłączenie odcinka węża W-52 do wyjścia rozdzielacza i podłączenie prądownicy do węża (kolejność dowolna).

Punktacja w Zawodach OSP

W każdej z konkurencji możliwe jest otrzymanie punktów karnych za wykonanie czynności niezgodnych z regulaminem. 1 punkt karny równa się 1 sekundzie. Uzyskanie nawet najlepszego czasu nie gwarantuje zwycięstwa, jeśli naliczone zostaną liczne punkty karne. W celu ich uniknięcia należy trenować zgodnie z wytycznymi regulaminu (Regulamin Zawodów Sportowo-Pożarniczych Ochotniczych Straży Pożarnych, OSP-1/2011). Wynik końcowy to suma uzyskanych czasów w ćwiczeniu bojowym i sztafecie pożarniczej, uwzględniająca punkty karne. Im mniejsza liczba punktów, tym wyższe miejsce. Najlepsze drużyny na zawodach krajowych wykonują ćwiczenie bojowe w czasie poniżej 30 sekund i sztafetę w okolicach 51 sekund.

Światowe Igrzyska Strażaków

Innym ważnym międzynarodowym wydarzeniem sportowym są Światowe Igrzyska Strażaków (World Firefighters Games), organizowane co dwa lata w różnych krajach. Mogą w nich wziąć udział Strażacy Ochotnicy, a także strażacy pełnoetatowi i niepełnoetatowi.

tags: #kto #organizuje #zawody #osp