Wsparcie dla Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) w całej Polsce stanowi kluczowy element wzmacniania bezpieczeństwa publicznego. Dzięki inicjatywom Ministerstwa Sprawiedliwości, środki z Funduszu Sprawiedliwości są przekazywane na zakup nowoczesnego sprzętu ratowniczego, co ma realne przełożenie na skuteczność działań strażaków ochotników.
Wsparcie dla Ochotniczych Straży Pożarnych: Inicjatywa Ministerstwa Sprawiedliwości
Ministerstwo Sprawiedliwości zaangażowało się, poprzez Fundusz Sprawiedliwości, we wspieranie Ochotniczych Straży Pożarnych. Uruchomiono program warty ponad 100 milionów złotych, przeznaczony dla OSP w całej Polsce, ukierunkowany na zwiększenie bezpieczeństwa Polaków. Jest to największy w historii „zastrzyk pieniędzy dla Ochotniczych Straży Pożarnych w Polsce”.
Geneza i cel Funduszu Sprawiedliwości
Zreformowany Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej - Fundusz Sprawiedliwości, którego dysponentem jest Minister Sprawiedliwości, działa od września 2017 roku. Fundusz rozporządza pieniędzmi zasądzanymi od sprawców przestępstw. Zmiany ustawowe pozwoliły na poszerzenie katalogu organizacji, które dzięki wsparciu Funduszu Sprawiedliwości będą mogły pomagać poszkodowanym. Jak zaznaczył wiceminister sprawiedliwości Michał Woś, Fundusz Sprawiedliwości to środki pochodzące od przestępców, a nie od podatników, które wracają teraz do ofiar tych przestępstw, by ratować ich życie i zdrowie. Hasło „Fundusz Sprawiedliwości pomaga” przyświecało od samego początku uruchomienia akcji pomocy OSP.
Pilotażowy program i ogólnopolskie uruchomienie
Pilotażowy program wyposażenia w sprzęt jednostek OSP został przeprowadzony w Małopolsce. Ministerstwo Sprawiedliwości ogłosiło wielki ogólnopolski program, dzięki któremu do Ochotniczych Straży Pożarnych w całym kraju trafi nowoczesny sprzęt ratowniczy o wartości przekraczającej 100 milionów złotych.
Rola Ministra Zbigniewa Ziobry
Minister sprawiedliwości Zbigniew Ziobro przekazał w Rabce-Zdroju sprzęt ratowniczy dla strażaków z jednostek OSP w powiecie nowotarskim. Podkreślił, że jest to największe w historii dofinansowanie dla Ochotniczych Straży Pożarnych. Minister Ziobro stwierdził, że jego decyzja jest wyrazem szacunku dla tej formacji, która poświęca swój czas i zaangażowanie dla bezpieczeństwa Polaków. Minister Sprawiedliwości postanowił objąć programem Ochotnicze Straże Pożarne w całej Polsce, ponieważ strażacy z OSP często są pierwsi na miejscu wypadków drogowych i to od ich natychmiastowej pomocy zależy życie ofiar.
Zaangażowanie Wiceministra Marcina Warchoła
Wiceminister sprawiedliwości Marcin Warchoł również aktywnie uczestniczył w przekazywaniu wsparcia. Złożył na ręce komendantów OSP 45 strojów strażackich UPS oraz pompę pływającą. W Rzeszowie przekazał strażakom OSP z powiatu rzeszowskiego 45 strojów strażackich i jedną pompę pływającą. Podkreślał, że ten sprzęt służy do ratowania ludzi, a nowoczesne ubrania chronią przed zimnem i nie przegrzewają się w lecie. Marcin Warchoł przypomniał bohaterską pomoc strażaków podczas czerwcowych powodzi w 2020 roku, co zainspirowało pomysł pomocy. Podsumował, że do województwa podkarpackiego w ciągu ostatnich lat, z Funduszu Sprawiedliwości, trafiło prawie 20 milionów złotych.
Udział Wiceministra Michała Wosia
Wiceminister Michał Woś informował, że program wsparcia Ochotniczych Straży Pożarnych zostanie rozszerzony na całą Polskę, a od tego dnia, co dwa tygodnie będzie ogłaszany nowy konkurs na każde, kolejne województwo.
Mechanizm dystrybucji środków i współpraca z PSP
Proces aplikowania i przekazywania sprzętu
Zgodnie z przygotowanym w Ministerstwie Sprawiedliwości programem, o wsparcie będą mogły się ubiegać - w ramach ogłaszanych w kolejnych województwach naborach wniosków - gminy i miasta na prawach powiatu z całego kraju. Fundusze zostaną przekazane samorządowcom, którzy zakupią sprzęt według zapotrzebowania jednostek OSP. Jednostki OSP będą zwracały się do swoich samorządowców o zakup potrzebnego sprzętu, a następnie środki będą uruchamiane. Za pośrednictwem samorządów sprzęt ratowniczy trafi do poszczególnych jednostek OSP, które potrzebują specjalistycznego wyposażenia do ratowania życia i zdrowia ludzi.
Współpraca z Państwową Strażą Pożarną
Ministerstwo Sprawiedliwości korzysta z profesjonalnej wiedzy Państwowej Straży Pożarnej (PSP), która jest bezcenna. PSP ma pomóc w ustaleniu, jakiego wyposażenia potrzebują konkretne jednostki OSP. Państwowa Straż Pożarna będzie brała czynny udział w rozpatrywaniu składanych wniosków o wsparcie, zgodnie z umową podpisaną przez Pełnomocnika ds. Funduszu Sprawiedliwości Michała Wosia i Komendanta Głównego PSP. Jak informuje MSWiA, umowa ta podkreśla współpracę obu instytucji w realizacji programu.
Zakres wsparcia i konkretne przykłady
Sprzęt ratowniczy i wyposażenie jednostek OSP
Dzięki dofinansowaniu z Funduszu Sprawiedliwości Ochotnicze Straże Pożarne otrzymują szeroki zakres nowoczesnego sprzętu. Do każdej z około 16 000 jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych w Polsce ma trafić podstawowa torba ratownicza R1 z najnowocześniejszym wyposażeniem do udzielenia pomocy ofiarom wypadków, której koszt to około 6 do 8 tysięcy złotych.
W ramach wsparcia zakupiono m.in.:
- ponad 180 wozów strażackich
- specjalistyczne quady
- tysiące zestawów ratownictwa medycznego
- defibrylatory
- pilarki
- nożyce do cięcia karoserii
- noże do pasów bezpieczeństwa
- kamery termowizyjne
- radiotelefony
- ubrania ochronne
- hełmy i buty strażackie
Będą to najnowocześniejsze, profesjonalne, w pełni wyposażone zestawy medyczne oraz defibrylatory do niesienia natychmiastowej pomocy.
Dofinansowanie w województwie podkarpackim
Do województwa podkarpackiego trafiło prawie 20 milionów złotych z Funduszu Sprawiedliwości, za które kupiono m.in. samochody strażackie, motopompy, deski ratownicze i mundury. Przykładem są dostawy dla OSP w powiecie rzeszowskim:
- OSP Tyczyn - 6 sztuk ubrań UPS
- OSP Hermanowa - 2 sztuki ubrań UPS
- OSP Borek Stary - 2 sztuki ubrań UPS
- Gmina Lubenia:
- OSP Siedliska - 6 sztuk ubrań UPS
- OSP Lubenia - 5 sztuk ubrań UPS
- OSP Straszydle - 2 sztuki ubrań UPS
- OSP Solonka - 2 sztuki ubrań UPS
- OSP Głogów Małopolski - 10 sztuk ubrań UPS
- OSP Hucisko - 3 sztuki ubrań UPS
- OSP Lipie - 4 sztuki ubrań UPS
- OSP Przewrotne - 3 sztuki ubrań UPS
Przykład OSP w Gnojnie
W poniedziałek 9 października 2023 roku odbyło się uroczyste przekazanie nowego sprzętu dla OSP w Gnojnie, na zakup którego udało się pozyskać środki z Funduszu Sprawiedliwości. Dotacja celowa w kwocie 55 873,62 zł stanowiła 99% kosztów zakupu, a całość projektu zamknęła się w kwocie 56 438,00 zł. Dzięki otrzymanemu dofinansowaniu zakupiono:
- przecinarkę
- motopompę pływającą
- radiotelefon z ładowarką
- zestaw ratownictwa medycznego R1 z butlą
- defibrylator
- latarki
- prądownice wodne i PW-25
- środek pianotwórczy
- kurtynę wodną 52
- węże W-52
- hydronetki plecakowe
- bosak dielektryczny
- holligan dielektryczny
- topór wielofunkcyjny
- hełmy strażackie
- zestaw podkładów i klinów do stabilizacji
- podpory stabilizacyjne
- klucze uniwersalne
- prądownicę pianową
Nabyty sprzęt przyczyni się do poprawy efektywności podejmowanych działań ratowniczych podczas udzielania pomocy poszkodowanym bezpośrednio na miejscu popełniania przestępstw i zdarzeń będących bezpośrednim zagrożeniem zdrowia i życia, jak również do poprawy warunków pracy strażaków.
Przekazanie sprzętu dla OSP w Gzince.
Konkursy dla województw
Program rozszerzenia wsparcia OSP na całą Polskę obejmuje ogłaszanie konkursów dla poszczególnych województw. Harmonogram naborów wniosków z 2018 roku wyglądał następująco:
- Podkarpackie - 2 lutego 2018 r.
- Świętokrzyskie - 19 lutego 2018 r.
- Dolnośląskie - 5 marca 2018 r.
- Śląskie - 19 marca 2018 r.
- Opolskie - 3 kwietnia 2018 r.
- Łódzkie - 16 kwietnia 2018 r.
- Pomorskie - 7 maja 2018 r.
- Kujawsko-pomorskie - 21 maja 2018 r.
- Zachodniopomorskie - 11 czerwca 2018 r.
- Lubelskie - 25 czerwca 2018 r.
- Mazowieckie - 9 lipca 2018 r.
- Warmińsko-mazurskie - 23 lipca 2018 r.
- Wielkopolskie - 6 sierpnia 2018 r.
- Podlaskie - 21 sierpnia 2018 r.
- Lubuskie - 3 września 2018 r.
Ogólna skala dofinansowania
Wsparcie z Funduszu Sprawiedliwości osiągnęło w ciągu ostatnich lat gigantyczną skalę: ponad 209 milionów złotych. Udzielanie tak wielkiego wsparcia dla służb ratujących życie i zdrowie pokrzywdzonych jest możliwe dzięki rozszerzeniu formuły działania Funduszu Sprawiedliwości. Pieniądze na sprzęt mają być wydane w całości w bieżącym roku.
Znaczenie Ochotniczych Straży Pożarnych w systemie ratowniczym
Ochotnicza Straż Pożarna już od lat stanowi nieodłączny element Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG). Straże ochotnicze wymagają wielkiego wsparcia i stanowią bardzo istotny element systemu ratowniczego w Polsce. Jak bardzo często zauważają strażacy PSP, w małych, „jedno jednostkowych” powiatach, i w sytuacjach, w których działania prowadzone są jednocześnie w kilku miejscach, sprawna reakcja na zagrożenie nie byłaby możliwa bez udziału „ochotników”. Według statystyk, pierwszymi na miejscu wypadku są często przedstawiciele OSP. To oni rozpoczynają akcje ratunkowe w przypadku połowy z 30 tysięcy zdarzeń.
Ruch strażacki gromadzi niezwykłych ludzi z jedną pasją - ludzi, którzy bardzo często poświęcają wszystkie swoje umiejętności, wiedzę i doświadczenie, aby pomagać w potrzebie. Dzisiaj strażacy ochotnicy to ludzie działający profesjonalnie, którzy potrafią korzystać ze sprzętu do ratowania życia. Poseł Edward Siarka, prezes Zarządu Wojewódzkiego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP, podkreślił, że Polska jest fenomenem na skalę europejską, a może i światową, posiadając masowy ruch strażacki, z profesjonalnie wyszkolonymi ratownikami, którym czasami brakuje odpowiedniego sprzętu. Straż pożarna to obecnie najbardziej wielofunkcyjna służba w Polsce, gdzie jedynie 25 procent jej działalności stanowi gaszenie pożarów.
Finansowanie i historyczne porównanie
Problem pojawia się zawsze tam, gdzie są pieniądze, a raczej ich brak. Wiele jednostek OSP funkcjonujących w ramach KSRG skarży się na braki sprzętowe lub na to, że sprzęt, jakim dysponują, jest już bardzo wysłużony. Pytanie, czy pieniądze pochodzące z Ministerstwa Sprawiedliwości będą w stanie skutecznie rozwiązać problemy, z jakimi dziś boryka się Ochotnicza Straż Pożarna, pozostaje nadal otwarte. Kwota ponad 100 milionów złotych, która ma trafić do OSP, jest niebagatelna. Dla porównania, zeszłoroczna dotacja, pochodząca z budżetu państwa, dla OSP wpisanych do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego wyniosła ponad 70 milionów złotych, a prawie 60 milionów złotych stanowiła dotacja przeznaczona dla wszystkich OSP w Polsce (z czego 38 milionów pochodziło z dotacji MSWiA).