Zmieniające się realia i dynamiczny rozwój technologii stawiają przed Ochotniczymi Strażami Pożarnymi nowe wyzwania, ale i otwierają nowe możliwości w zakresie edukacji i podnoszenia kwalifikacji. Dostęp do szkoleń online staje się kluczowym elementem w przygotowaniu strażaków-ochotników do skutecznego działania w różnorodnych sytuacjach kryzysowych, przyczyniając się do budowania bardziej odpornego systemu ochrony ludności na poziomie lokalnym.
Nowe zasady i system szkolenia OSP
Od lutego 2022 roku obowiązują nowe „Zasady organizacji szkoleń członków Ochotniczych Straży Pożarnych biorących bezpośredni udział w działaniach ratowniczych”. Zastąpiły one dotychczasowy „System szkolenia członków OSP biorących bezpośredni udział w działaniach ratowniczych” z 2006 roku.
Wprowadzone zmiany objęły zakres tematyczny i godzinowy poszczególnych szkoleń, takich jak podstawowe, dla kierowców-konserwatorów oraz dla kierujących działaniem ratowniczym. Celem tych modyfikacji jest lepsze przygotowanie strażaków do wyzwań współczesnego ratownictwa.
Dostępne platformy i materiały online
Platforma edukacyjna KP PSP w Brzozowie
Komenda Powiatowa PSP w Brzozowie uruchomiła platformę edukacyjną www.platforma.wint.pl. Zawiera ona materiały szkoleniowe z zakresu ratownictwa, stworzone dla członków Ochotniczych Straży Pożarnych w ramach „Systemu szkolenia członków OSP biorących bezpośredni udział w działaniach ratowniczych” z 2006 roku. Aby uzyskać dostęp do serwisu, użytkownik musi zarejestrować się za pomocą kodu dostępu przyznanego dla OSP, a następnie zalogować się, używając otrzymanego loginu i hasła.
W dziale "IV" platformy dostępne są również materiały szkoleniowe w formie prezentacji (.pps), które obejmują część teoretyczną poszczególnych szkoleń.
Specjalistyczne szkolenie online CNBOP-PIB: Działania z pojazdami elektrycznymi
Na stronie internetowej CNBOP-PIB opublikowano nowe szkolenie online, przygotowane we współpracy z Polskim Stowarzyszeniem Nowej Mobilności. Jest to szkolenie doskonalące, przeznaczone dla strażaków-ratowników (zarówno funkcjonariuszy PSP, jak i druhów OSP), w zakresie działań z udziałem pojazdów z napędem elektrycznym.
Szkolenie zostało podzielone na dwie części:
- Część teoretyczna: Eksperci z CNBOP-PIB, Newcastle University oraz PSNM (wcześniej PSPA) prezentują informacje o charakterystyce pojazdów elektrycznych, używanych w nich bateriach, zagrożeniach związanych z gaszeniem pożarów takich baterii, a także o instalacjach wysokiego napięcia.
- Część praktyczna: Ma formę wywiadu z ekspertem motoryzacyjnym, który odpowiada na pytania dotyczące bezpiecznego obchodzenia się z pojazdem w różnych sytuacjach i działaniach. Ta część została zrealizowana z udziałem przepołowionego modelu pojazdu elektrycznego.
Ponad dwugodzinny materiał wideo jest wynikiem współpracy CNBOP-PIB i Państwowej Straży Pożarnej z Polskim Stowarzyszeniem Nowej Mobilności, zainicjowanej w 2022 roku podpisaniem listu intencyjnego. Multimedialna forma szkolenia uzupełnia poradnik wydany przez Instytut w 2023 roku.
Zagrożenia związane z pojazdami elektrycznymi
Droga do zostania strażakiem OSP - wymagania i szkolenia
Pierwsze kroki i typy członkostwa
Ochotnicza Straż Pożarna jest jednostką umundurowaną, wyposażoną w specjalistyczny sprzęt, której głównym zadaniem jest walka z pożarami, innymi miejscowymi zagrożeniami oraz klęskami żywiołowymi. W Polsce funkcjonuje ponad 16 tysięcy jednostek OSP, zrzeszających ponad 700 tysięcy strażaków, większość z nich w Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej.
Aby zostać strażakiem OSP, należy znaleźć jednostkę, do której chciałoby się należeć. Po skontaktowaniu się ze strażakami z wybranej jednostki, zostanie się zaproszonym na spotkanie organizacyjne, podczas którego można poznać jej strukturę i bazę techniczną. Decyzje o przyjęciu do stowarzyszenia są podejmowane przez zarząd.
Statut OSP zazwyczaj przewiduje kilka rodzajów członkostwa:
- Członkowie zwyczajni (czynni): Aktywnie uczestniczą w wykonywaniu postanowień statutu OSP i realizacji celów jednostki.
- Członkowie wspierający: Osoby fizyczne lub prawne, które deklarują wspomaganie działalności OSP finansowo lub w innej formie.
- Członkowie honorowi: Osoby szczególnie zasłużone dla ochrony przeciwpożarowej, których godność nadaje Walne Zebranie Członków OSP.
Praktyka pokazuje, że każdy, kto chce czynnie uczestniczyć w realizacji celów OSP, może zostać strażakiem, niezależnie od swoich umiejętności zawodowych - od mechanika, przez elektryka, informatyka, kierowcę, po nauczyciela. Zakres aktywności w OSP jest bardzo szeroki, co pozwala każdemu znaleźć coś dla siebie, nawet jeśli nie może brać udziału w akcjach bezpośrednio.
Wymogi zdrowotne i ślubowanie
Po złożeniu podania o wstąpienie i pozytywnej ocenie, wielu jednostkach OSP obowiązuje okres próbny. W tym czasie oceniane jest zaangażowanie nowych członków, którzy powinni uczestniczyć w szkoleniach wewnętrznych, pozwalających określić, czy chcą zostać strażakiem-ratownikiem. Jednym z warunków uczestnictwa w działaniach ratowniczo-gaśniczych są aktualne badania lekarskie, których rodzaj został opisany w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 14 kwietnia 2022 r. Po przejściu okresu próbnego i spełnieniu wymogów medycznych, składa się uroczyste ślubowanie, którego treść często brzmi: „W pełni świadom obowiązków strażaka ochotnika uroczyście przyrzekam czynnie uczestniczyć w realizacji celów i zadań ochotniczej straży pożarnej. Być zdyscyplinowanym mężnym, ofiarnym w ratowaniu życia i mienia.”
Szkolenie podstawowe
Szkolenie podstawowe, realizowane przez Państwową Straż Pożarną, jest przepustką do pierwszej akcji. Jego program składa się z 38 tematów, realizowanych łącznie w 136 godzinach (64 godziny teorii i 69 godzin zajęć praktycznych). Szkolenie kończy się egzaminem, a jego ukończenie uprawnia do bezpośredniego uczestnictwa w akcjach ratowniczo-gaśniczych.
Motywacje do wstąpienia
Powody, dla których ludzie wstępują do OSP, są różnorodne. Najczęściej wymienia się chęć pomocy innym, zrobienie czegoś dobrego dla społeczności, zdobycie nowych umiejętności, sprawdzenie siły charakteru czy podtrzymanie tradycji rodzinnych. Zdecydowana większość osób dołącza do OSP, aby brać bezpośredni udział w działaniach ratowniczo-gaśniczych, choć niektórzy strażacy podkreślają również wartość wspólnoty i wzajemnego wsparcia.
Dodatkowe informacje o członkostwie w OSP
Gotowość bojowa i dyżury
Jednostki OSP organizują swoją działalność tak, aby być w pełnej gotowości bojowej o każdej porze. Po otrzymaniu zgłoszenia, stanowisko kierowania PSP podejmuje decyzję o alarmowaniu jednostek OSP, które są wyposażone w syreny alarmowe i systemy powiadamiania. Jako graniczny czas wyjazdu do zdarzenia przyjmuje się 15 minut od momentu zaalarmowania. Nie oznacza to jednak, że każdy strażak musi stawić się na każdy alarm - niektóre jednostki monitorują gotowość poszczególnych strażaków lub wyznaczają dyżury.
Wiek i składki członkowskie
Zgodnie z najnowszym programem szkolenia podstawowego strażaków OSP, w szkoleniu mogą uczestniczyć osoby, które ukończyły 16 lat, za zgodą rodziców lub prawnych opiekunów. Jako stowarzyszenie, wiele jednostek OSP pobiera składki członkowskie, zazwyczaj roczne, w wysokości od 10 do 50 zł.
Mundur strażacki
Strażacy OSP mają prawo do munduru, który jest używany podczas świąt państwowych, religijnych oraz wewnętrznych wydarzeń w jednostce. Zazwyczaj mundur otrzymują strażacy, którzy pomyślnie przeszli okres próbny i złożyli ślubowanie.