Ratownictwo techniczne stanowi jeden z kluczowych obszarów działania Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP), szczególnie tych włączonych do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG). Działania te wymagają specjalistycznego sprzętu, gruntownego szkolenia oraz wysokiej gotowości operacyjnej. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące organizacji, zakresu i wymagań dla strażaków OSP w kontekście ratownictwa technicznego.
Definicja i zakres działań ratownictwa technicznego w KSRG
Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy (KSRG) w zakresie ratownictwa technicznego obejmuje planowanie, organizowanie i realizację działań ratowniczych niezbędnych do poszukiwania i dotarcia do zagrożonych lub poszkodowanych osób oraz zwierząt. Jego celem jest także zmniejszenie lub likwidacja zagrożenia dla życia, zdrowia, mienia lub środowiska.
Gotowość operacyjna i wymagania sprzętowe
Gotowość operacyjną definiuje się jako zdolność do podjęcia działań ratowniczych przez co najmniej jeden zastęp ratowniczy, składający się z minimum 6 ratowników. Zastęp ten musi być wyposażony w sprzęt spełniający określone standardy. W procesie organizacji ratownictwa technicznego w zakresie podstawowym, niezbędna jest analiza zagrożeń w obszarze chronionym, o której mowa w Załączniku Nr 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 18 lutego 2011 r. Dotyczy to również stopnia zagrożenia poszczególnych gmin w powiecie.
Wśród kluczowego sprzętu do ratownictwa technicznego wymienia się:
- Agregat zasilający do narzędzi hydraulicznych o określonym modelu pracy.
- Zestaw węży hydraulicznych o minimalnej długości.
- Butla na sprężone powietrze do poduszek pneumatycznych o minimalnej pojemności.
System szkoleń dla członków OSP
Od lutego 2022 roku obowiązują nowe „Zasady organizacji szkoleń członków Ochotniczych Straży Pożarnych biorących bezpośredni udział w działaniach ratowniczych”, które zastąpiły dotychczasowy „System szkolenia członków OSP...” z 2006 roku. Zmianie uległ zarówno zakres tematyczny, jak i godzinowy poszczególnych szkoleń, w tym podstawowych, dla kierowców-konserwatorów oraz kierujących działaniem ratowniczym.
Pakiety szkoleniowe w ratownictwie technicznym
Szkolenia w zakresie ratownictwa technicznego są często organizowane w formie pakietów, tworzących cykl edukacyjny.
Pakiet 1: Podstawy ratownictwa technicznego
Jest to pakiet rozpoczynający cykl szkoleń, wymagany dla osób chcących wziąć udział w kolejnych etapach. Stanowi on bazę wyjściową dla każdego dalszego działania ratowniczego. W ramach tego pakietu uczestnik zyskuje podstawową wiedzę z zakresu ratownictwa technicznego. Czas przewidziany na szkolenie to 8 godzin, z czego 2 godziny stanowią teorię, a 6 godzin to działania praktyczne. Dwugodzinna teoria obejmuje przybliżenie kursantowi budowy pojazdu oraz kompleksową obsługę narzędzi. W kolejnych pakietach teoria stanowi jedynie krótkie przypomnienie. W ramach każdego pakietu w części teoretycznej przeprowadzone zostanie również szkolenie BHP.
Pakiet 2: Działania przy pojeździe na boku
Jest to kolejny pakiet w cyklu szkoleń, przeznaczony dla osób posiadających wiedzę zdobytą w ramach Pakietu 1. Czas trwania szkolenia to 8 godzin. Jedna godzina to krótkie przypomnienie budowy pojazdu i podstawowych informacji o narzędziach oraz pełna informacja dotycząca BHP. Kolejne 7 godzin stanowią działania praktyczne, podczas których instruktor przekazuje wiedzę ratowniczą potrzebną podczas działań z pojazdem ustawionym na boku.
Pakiet 3: Działania przy pojeździe na dachu
To ostatni pakiet z podstawowego cyklu szkoleń, również przeznaczony dla osób posiadających wiedzę zdobytą w ramach Pakietu 1. Czas trwania szkolenia to 8 godzin, z czego 1 godzina to krótkie przypomnienie budowy pojazdu i podstawowych informacji o narzędziach oraz pełna informacja dotycząca BHP. Podczas kolejnych 7 godzin ratownicy zdobywają wiedzę potrzebną do dotarcia i ewakuacji osób pozostających w pojeździe znajdującym się na dachu.
Szkolenie kierowców-konserwatorów i zakres ratownictwa technicznego
W programie szkolenia kierowców-konserwatorów OSP, istotnymi elementami są:
- Konserwacja i eksploatacja hydraulicznych urządzeń ratowniczych.
- Konserwacja i eksploatacja pił.
Działania ratownictwa technicznego na drogach
Szkolenie w tym zakresie obejmuje następujące tematy:
- Wypadki drogowe - statystyka i przyczyny.
- Budowa pojazdów samochodowych.
- Hydrauliczne urządzenia ratownicze.
- Organizacja akcji ratownictwa technicznego na drogach.
- Metody uwalniania osób poszkodowanych z samochodów osobowych i ciężarowych.
- Postępowanie w czasie akcji z substancjami niebezpiecznymi.
- Postępowanie ratownicze w czasie innych akcji komunikacyjnych.
Ratownictwo wodne jako element ratownictwa technicznego
W ramach działań ratownictwa technicznego, istotne są również aspekty związane z ratownictwem wodnym, w tym:
- Sprzęt ratownictwa wodnego.
- Działania ratownictwa wodnego na terenach objętych powodzią.
- Działania ratownicze na lodzie.
Wymagania i testy dla strażaków OSP
Zgodnie z zasadami zatwierdzonymi przez Komendanta Głównego PSP, strażacy Ochotniczych Straży Pożarnych włączonych do KSRG mają obowiązek przystępować do testów w komorze dymowej nie rzadziej niż raz na 5 lat. Celem testu jest sprawdzenie odporności strażaków na obciążenia psychofizyczne w warunkach zbliżonych do rzeczywistych. W czasie testu sprawdza się orientację, zdolność do przemieszczania w warunkach zadymienia i ograniczonej widoczności.
Kartę skierowania podpisuje właściwy komendant gminny, prezes OSP lub naczelnik OSP kierujący na test lub ćwiczenie w komorze dymowej. Próba wysiłkowa (bieżnia, rower, młot podciągowy i drabina bez końca) realizowana jest w obuwiu sportowym, a ścieżka treningowa pokonywana jest w obuwiu specjalnym.
Materiały edukacyjne i wsparcie
Komenda Powiatowa PSP w Brzozowie informuje, że uruchomiona została platforma edukacyjna www.platforma.wint.pl, zawierająca materiały szkoleniowe z zakresu ratownictwa dla członków Ochotniczych Straży Pożarnych w ramach „Systemu szkolenia członków OSP biorących bezpośredni udział w działaniach ratowniczych” z 2006 roku. Możliwość logowania do serwisu (na podstawie loginu i hasła) wymaga wcześniejszego zarejestrowania się użytkownika za pomocą kodu dostępu przyznanego dla OSP. Materiały pomocne dla OSP znajdują się w dziale „IV”. Dostępne są również materiały szkoleniowe - prezentacje w plikach .pps, które obejmują tylko część teoretyczną poszczególnych szkoleń i są dostępne na stronach internetowych.
tags: #kurs #osp #ratownictwo #techniczne