Kurs Podstawowy OSP dla Strażaków-Ratowników

Ten artykuł wyjaśnia, ile trwa kurs podstawowy OSP, co obejmuje jego program oraz jakie formalności musisz spełnić, aby do niego przystąpić. Jeżeli chcesz wziąć udział w szkoleniu podstawowym dla strażaków-ratowników OSP, musisz być członkiem jednostki, gdyż tylko ona może skierować Cię na szkolenie. Szkolenie podstawowe jest przepustką do udziału w pierwszej akcji ratowniczo-gaśniczej.

Ochotnicza Straż Pożarna: Misja i Członkostwo

Czym jest OSP?

Ochotnicza Straż Pożarna jest jednostką umundurowaną, wyposażoną w specjalistyczny sprzęt. Głównym zadaniem OSP jest walka z pożarami, innymi miejscowymi zagrożeniami oraz klęskami żywiołowymi. W Polsce jest ponad 16 tysięcy jednostek OSP, do których należy ponad 700 tysięcy strażaków. Jednostki OSP funkcjonują jako stowarzyszenia i ściśle współpracują z Państwową Strażą Pożarną. Większość OSP jest zrzeszona w Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej.

Ustawa o ochronie przeciwpożarowej umożliwia włączenie jednostek OSP do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG). Obecnie włączonych do KSRG jest ponad 4500 jednostek OSP. Przed jednostkami KSRG stawiany jest szereg wymagań sprzętowych oraz personalnych, które muszą spełniać. Jednostki OSP uczestniczą w takich samych akcjach jak Państwowa Straż Pożarna. Stanowisko kierowania PSP po otrzymaniu zgłoszenia podejmuje decyzję o alarmowaniu jednostek OSP, które są wyposażone w syreny alarmowe, a także w systemy powiadamiania.

Jak zostać członkiem OSP?

Żeby zostać strażakiem OSP, należy znaleźć jednostkę, do której chciałbyś należeć. Następnie powinieneś skontaktować się ze strażakami z tej jednostki, którzy udzielą wszystkich informacji i przybliżą, na czym polega służba w OSP. Jednym z najważniejszych dokumentów w jednostce jest statut, w którym znajdują się między innymi informacje o celach i sposobach działania, prawach i obowiązkach członków oraz zasadach wyboru i funkcjonowania władz stowarzyszenia. Statut przewiduje zazwyczaj kilka rodzajów członkostwa, np. członkowie zwyczajni (czynni), członkowie wspierający, członkowie honorowi.

Członek czynny aktywnie uczestniczy w wykonywaniu postanowień statutu OSP. Członkiem wspierającym może być osoba fizyczna lub prawna, która zadeklaruje wspomaganie działalności OSP finansowo lub w innej formie i za swą zgodą zostanie przyjęta przez Zarząd OSP. Członkiem honorowym może być każda osoba fizyczna, szczególnie zasłużona dla ochrony przeciwpożarowej; godność członka honorowego nadaje Walne Zebranie Członków OSP. Praktyka pokazuje, że każdy, kto chce czynnie uczestniczyć w realizacji celów OSP, może zostać strażakiem, a zakres aktywności jest tak szeroki, że każdy znajdzie coś dla siebie.

Trzy kroki dzielą Cię od zostania członkiem OSP. Najpierw znajdź odpowiednią jednostkę i umów się na spotkanie. Jeśli myślisz o zostaniu strażakiem-ratownikiem, czyli takim, który bierze bezpośredni udział w działaniach ratowniczo-gaśniczych, ważna będzie lokalizacja jednostki. Jednostki OSP w ciągu kilku minut od alarmu są w stanie wyjechać do zdarzenia, dlatego im bliżej będziesz miał do jednostki, tym lepiej. Aby jednostka mogła funkcjonować, musi być prawnie zarejestrowana, a więc znajdować się w krajowym rejestrze sądowym, gdzie można wyszukać jednostkę i znaleźć dane kontaktowe. Po skontaktowaniu się z jednostką, zostaniesz zaproszony na spotkanie organizacyjne, podczas którego poznasz strukturę organizacyjną, bazę techniczną jednostki i dowiesz się więcej o dalszych krokach. Pamiętaj, że to spotkanie ma na celu wzajemne poznanie, więc bądź przygotowany na pytania o motywację i dotychczasowe doświadczenie.

Jeżeli po spotkaniu w OSP będziesz zdecydowany na dołączenie i zostaniesz pozytywnie oceniony, będziesz mógł złożyć podanie o wstąpienie. Wszystkie decyzje o przyjęciu do stowarzyszenia podejmowane są przez zarząd. Po rozpatrzeniu podania zostaniesz poinformowany i poproszony o uzupełnienie dodatkowych dokumentów i ankiet. Wiele jednostek ma ustalony okres próbny, w którym oceniane jest zaangażowanie nowych członków w realizację celów OSP. Na tym etapie powinieneś między innymi brać udział w szkoleniach wewnętrznych, które pozwolą Ci określić, czy chcesz zostać strażakiem-ratownikiem. Najczęściej ślubowanie ma następującą treść: „W pełni świadom obowiązków strażaka ochotnika uroczyście przyrzekam czynnie uczestniczyć w realizacji celów i zadań ochotniczej straży pożarnej. Być zdyscyplinowanym mężnym, ofiarnym w ratowaniu życia i mienia.”

Wymagania dla członków OSP biorących udział w akcjach ratowniczych

Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Puławach przypomina, iż druhowie OSP biorący bezpośredni udział w działaniach ratowniczych muszą spełniać wymagania wynikające z art. 19 ust. 1b ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej. Zapisy cytowanej powyżej ustawy jednoznacznie mówią, że bezpośredni udział w działaniach ratowniczych mogą brać członkowie ochotniczych straży pożarnych, którzy:

• ukończyli 18 lat i nie przekroczyli 65 lat,
• posiadają aktualne badania lekarskie dopuszczające do udziału w działaniach ratowniczych,
• odbyli szkolenie pożarnicze (czyli kurs podstawowy).

Rodzaj badań lekarskich został opisany w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 14 kwietnia 2022 r. Badania te zazwyczaj wykonuje się u lekarza medycyny pracy, często wskazanego przez Komendę Powiatową lub Miejską Państwowej Straży Pożarnej, lub w placówkach posiadających odpowiednie uprawnienia. Ich celem jest zapewnienie bezpieczeństwa zarówno samemu kandydatowi, jak i całej drużynie ratowniczej.

Dlaczego warto dołączyć do OSP?

Chęć pomocy innym, zrobienie czegoś dobrego, zdobycie nowych umiejętności, sprawdzenie siły charakteru, czy podtrzymanie tradycji rodzinnych, to tylko niektóre powody, dla których zostaje się strażakiem. Wielu strażaków wspomina swoje pierwsze akcje, które na zawsze zapisały się w ich pamięci, takie jak wyjazd do wypadku czy pożaru śmietnika. Straż to dla nich przede wszystkim ludzie - druga rodzina, na którą mogą liczyć nie tylko podczas akcji, ale także w codziennym życiu, dzieląc się trudnościami i wzajemnie pomagając sobie.

Szkolenie Podstawowe Strażaków-Ratowników OSP

Cel i znaczenie szkolenia

Jeżeli jesteś już członkiem OSP i posiadasz badania lekarskie, to czas na szkolenie podstawowe. Szkolenie podstawowe to przepustka do pierwszej akcji ratowniczo-gaśniczej. Szkolenie realizowane jest przez Państwową Straż Pożarną. Artykuł uwzględnia najnowszy program szkolenia strażaka ratownika OSP.

Od lutego 2022 r. obowiązują nowe "Zasady organizacji szkoleń członków Ochotniczych Straży Pożarnych biorących bezpośredni udział w działaniach ratowniczych", zatwierdzone przez Komendanta Głównego PSP. Zmianie uległ zakres tematyczny i godzinowy poszczególnych szkoleń, w tym podstawowego. Obecnie szkolenia podstawowe realizowane są w oparciu o program szkolenia podstawowego strażaka ratownika OSP z dnia 4 marca 2022 roku.

Wymogi formalne przed przystąpieniem do kursu

Przystąpienie do kursu podstawowego OSP wymaga spełnienia kilku podstawowych warunków formalnych. W szkoleniu podstawowym mogą uczestniczyć osoby, które ukończyły 16 lat i nie przekroczyły 65 lat. W przypadku osób nieletnich, wymagana jest zgoda rodziców lub prawnych opiekunów na udział w szkoleniu. Osoby niepełnoletnie, które zdały egzamin, otrzymują zaświadczenie o ukończeniu szkolenia, natomiast zgodnie z obowiązującym prawem w działaniach ratowniczo-gaśniczych będą mogły brać udział po ukończeniu 18 roku życia. Kluczowym elementem procesu rekrutacji jest również zaangażowanie własnej jednostki OSP. Każdy kandydat musi uzyskać skierowanie na kurs od zarządu swojej jednostki OSP. Jest to dokument potwierdzający, że dana osoba jest aktywnym członkiem OSP i jej udział w szkoleniu jest uzasadniony potrzebami jednostki. Bez tego skierowania, formalnie nie można przystąpić do kursu.

Szkolenie podstawowe rozpoczyna się spotkaniem organizacyjnym, podczas którego realizowana jest tematyka instruktażu ogólnego w ramach szkolenia wstępnego BHP. Po przeprowadzeniu instruktażu, kursant otrzymuje kartę szkolenia wstępnego z zakresu BHP. Następnie w macierzystej jednostce OSP naczelnik przeprowadza instruktaż stanowiskowy dla kursantów i potwierdza to wpisem w otrzymanej wcześniej karcie szkolenia.

Czas trwania i harmonogram szkolenia

Jeśli zastanawiasz się, ile czasu zajmuje zdobycie podstawowych kwalifikacji strażaka-ratownika OSP, odpowiedź jest konkretna. Minimalny czas trwania kursu podstawowego OSP wynosi 133 godziny, zgodnie z wymogiem Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej. Program szkolenia jest systematycznie aktualizowany, aby odpowiadać na współczesne wyzwania i zagrożenia. Ta liczba godzin to fundament, którego należy się spodziewać, rozpoczynając swoją przygodę ze służbą w Ochotniczej Straży Pożarnej.

Te 133 godziny szkolenia nie są jednak jednolite. Zostały one precyzyjnie podzielone na część teoretyczną i praktyczną, aby zapewnić wszechstronne przygotowanie. W ramach kursu przewidziano 65 godzin na teorię oraz 68 godzin na praktykę, gdzie wiedzę można przełożyć na konkretne umiejętności. Szkolenie może być realizowane stacjonarnie lub zakres teoretyczny może być realizowany przy wykorzystaniu metod nauczania na odległość (e-learning).

Sposób organizacji kursu podstawowego OSP zazwyczaj dostosowany jest do możliwości kandydatów. Najczęściej spotykanym i zarazem najbardziej popularnym trybem jest szkolenie weekendowe. W tej formie zajęcia odbywają się głównie w soboty i niedziele, co pozwala strażakom-ochotnikom pogodzić naukę z obowiązkami zawodowymi i rodzinnymi. Realizacja kursu w tym trybie zazwyczaj rozkłada się na okres od 2 do 3 miesięcy. Alternatywą dla trybu weekendowego jest szkolenie w trybie ciągłym. Jest to opcja rzadsza, ale znacznie szybsza, organizowana w okresach, gdy uczestnicy mają więcej wolnego czasu, np. podczas ferii zimowych lub wakacji letnich. W takim przypadku cały kurs może zostać ukończony nawet w ciągu około 2-3 tygodni. Istnieją również rozwiązania mieszane, łączące elementy obu trybów, w zależności od specyfiki danej jednostki organizującej szkolenie.

Program kursu: Teoria i praktyka

Program kursu podstawowego OSP jest kompleksowy i ma na celu przygotowanie strażaka do różnorodnych sytuacji, z jakimi może się spotkać podczas akcji ratowniczo-gaśniczych. Teoria obejmuje szeroki zakres zagadnień, od organizacji ochrony przeciwpożarowej, przez zasady działania służb, po taktykę działań ratowniczych i medycznych. Do głównych bloków tematycznych należą:

• Bezpieczeństwo i Higiena Pracy (BHP)
• Służba wewnętrzna
• Podstawy organizacji akcji gaśniczej
• Zakres tematów poruszanych na szkoleniu podstawowym jest bardzo szeroki. Wynika to z faktu, że jako strażak-ratownik podczas akcji spotkasz się z wieloma różnymi sytuacjami.

Natomiast 68 godzin części praktycznej to czas na zdobywanie konkretnych umiejętności w warunkach zbliżonych do rzeczywistych. Zajęcia te odbywają się na specjalistycznych poligonach i placach ćwiczeń. Podczas szkolenia praktycznego strażak-ratownik OSP musi opanować obsługę szeregu kluczowych urządzeń i sprzętu. Zajęcia praktyczne powinny być realizowane z zachowaniem zasady 1 instruktor na 4-10 słuchaczy.

Obowiązkowy test w komorze dymowej

Jednym z najbardziej wymagających, a zarazem kluczowych elementów kursu podstawowego OSP jest obowiązkowy test w komorze dymowej. Jest to specjalnie przygotowane pomieszczenie, w którym symulowane są warunki panujące podczas pożaru: wysoka temperatura, zadymienie i ograniczona widoczność. Celem tego ćwiczenia jest weryfikacja odporności psychofizycznej strażaków na obciążenia związane z pracą w ekstremalnych warunkach. To nie tylko sprawdzian wytrzymałości, ale także umiejętności zachowania spokoju i podejmowania decyzji pod presją.

Typowy test w komorze dymowej polega na wykonaniu szeregu zadań w pełnym umundurowaniu bojowym, z założonym aparatem ochrony dróg oddechowych. Może to obejmować m.in. pokonanie toru przeszkód, odnalezienie i ewakuację pozorowanego poszkodowanego, czy obsługę sprzętu gaśniczego. Wszystko to odbywa się w warunkach silnego zadymienia, które znacząco ogranicza pole widzenia. Jest to więc przede wszystkim sprawdzian praktycznych umiejętności i sprawności fizycznej w specyficznych warunkach.

Aby jak najlepiej przygotować się do testu w komorze dymowej, warto zadbać o kondycję fizyczną i psychiczną. Regularne ćwiczenia fizyczne, zwłaszcza te poprawiające wydolność oddechową i siłę mięśniową, będą bardzo pomocne. Równie ważne jest przygotowanie mentalne - świadomość celu ćwiczenia, pozytywne nastawienie i pewność siebie mogą znacząco wpłynąć na wynik. Należy pamiętać, że jest to etap szkolenia, który ma na celu nie tylko ocenę, ale przede wszystkim naukę radzenia sobie w trudnych sytuacjach.

Zgodnie z zasadami zatwierdzonymi przez Komendanta Głównego PSP, strażacy Ochotniczych Straży Pożarnych włączonych do KSRG mają obowiązek przystępować do testów w komorze dymowej nie rzadziej niż raz na 5 lat. Karta skierowania na test/ćwiczenie w komorze dymowej jest podpisywana przez właściwego komendanta gminnego, prezesa OSP lub naczelnika OSP. Próba wysiłkowa (bieżnia, rower, młot podciągowy i drabina bez końca) realizowana jest w obuwiu sportowym, a ścieżka treningowa pokonywana jest w obuwiu specjalnym.

Egzamin końcowy

Szkolenie zakończone jest egzaminem, który składa się z części teoretycznej, praktycznej oraz z BHP. Do egzaminu praktycznego zostają zakwalifikowane osoby, które zrealizowały zagadnienia poruszane na szkoleniu, otrzymały zaliczenie z części teoretycznej egzaminu i zaliczyły test w komorze dymowej. Jeżeli zajęcia teoretyczne realizowane były przy wykorzystaniu metod nauczania na odległość, część teoretyczna egzaminu przeprowadzona zostanie po ukończeniu modułu teoretycznego i przed rozpoczęciem zajęć praktycznych. W przypadku gdy zajęcia teoretyczne odbywały się stacjonarnie, cały egzamin zostanie zorganizowany na zakończenie szkolenia.

Egzamin z części teoretycznej jest egzaminem pisemnym, zazwyczaj składa się z kilkudziesięciu pytań zamkniętych jednokrotnego wyboru. Egzamin zostaje zaliczony, jeżeli zdający uzyskał minimum 70% możliwych do zdobycia punktów.

Na egzaminie praktycznym można spodziewać się wszystkiego, co wcześniej ćwiczono podczas zajęć praktycznych. Na pewno trzeba zwrócić uwagę na umiejętność posługiwania się specjalistycznym sprzętem, znajomość zasad prowadzenia korespondencji radiowej czy też znajomość przepisów BHP. Egzamin z zakresu BHP przeprowadzany jest na zakończenie szkolenia, po zrealizowaniu wszystkich zajęć określonych w programie. Egzamin składa się z testu (minimum 10 zadań wielokrotnego wyboru z jedną prawidłową odpowiedzią).

Uprawnienia po ukończeniu kursu i dalsze możliwości rozwoju

Ukończenie kursu podstawowego OSP z wynikiem pozytywnym jest kluczowym momentem dla każdego ochotnika. Przede wszystkim, nadaje ono strażakowi-ratownikowi prawo do udziału w działaniach ratowniczo-gaśniczych prowadzonych przez jego jednostkę. Oznacza to, że po zdaniu egzaminów i spełnieniu wszystkich wymogów, możesz być formalnie włączony do podziału bojowego i brać udział w wyjazdach do zdarzeń. Warto jednak podkreślić, że samo ukończenie kursu podstawowego nie oznacza, że strażak może od razu samodzielnie podejmować wszystkie decyzje na akcji. Uprawnia on do udziału w działaniach, ale zawsze w ramach struktury jednostki i pod nadzorem bardziej doświadczonych kolegów lub dowódcy.

Po zdobyciu podstawowych kwalifikacji, droga rozwoju strażaka-ratownika OSP jest szeroka. Istnieje wiele możliwości poszerzenia swoich kompetencji i specjalizacji. Do najczęściej wybieranych szkoleń specjalistycznych należą:

• Kurs Kwalifikowanej Pierwszej Pomocy (KPP), który znacząco podnosi umiejętności w zakresie ratownictwa medycznego.
• Szkolenia z zakresu obsługi specjalistycznego sprzętu (np. ratownictwo techniczne, chemiczne).
• Kursy przygotowujące do pełnienia ról dowódczych, takie jak kurs dowódców zastępów.

Komenda Powiatowa PSP w Brzozowie informuje, że uruchomiona została platforma edukacyjna www.platforma.wint.pl zawierająca m.in. materiały szkoleniowe z zakresu ratownictwa dla członków Ochotniczych Straży Pożarnych w ramach "Systemu szkolenia członków OSP biorących bezpośredni udział w działaniach ratowniczych" z 2006 r. Możliwość logowania do serwisu (na podstawie loginu i hasła) wymaga wcześniejszego zarejestrowania się użytkownika za pomocą kodu dostępu przyznanego dla OSP. Dostępne są też materiały szkoleniowe - prezentacje w plikach .pps, które obejmują tylko część teoretyczną poszczególnych szkoleń. Są one dostępne na stronach internetowych.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Poniżej przedstawiamy pytania, które mogą pojawić się na etapie podejmowania decyzji o dołączeniu do OSP oraz te związane z kursem podstawowym.

• Jaki jest czas wyjazdu jednostki OSP do zdarzenia?

  Jednostka OSP tak organizuje swoją działalność, aby być w pełnej gotowości bojowej o każdej porze. Nie oznacza to jednak, że jako strażak musisz stawić się na każdy alarm. Niektóre jednostki monitorują gotowość poszczególnych strażaków, wyznaczają dyżury itp. Jako graniczny czas wyjazdu przyjmuje się 15 minut od momentu zaalarmowania. W ciągu tego czasu strażacy przybywają do jednostki, przebierają się w ubrania specjalne, wsiadają do wozu i wyjeżdżają do zdarzenia. Warto zapytać o szczegóły podczas pierwszego spotkania.

• Ile trwa okres próbny w OSP?

  Długość okresu próbnego zależna jest od wewnętrznych ustaleń jednostki.

• Czy osoba niepełnoletnia może zostać członkiem OSP i uczestniczyć w szkoleniu podstawowym?

  Tak, możesz zostać członkiem OSP za zgodą rodziców lub prawnych opiekunów. Zgodnie z najnowszym programem szkolenia podstawowego strażaków OSP, w szkoleniu mogą uczestniczyć osoby, które ukończyły 16 lat. Natomiast w działaniach ratowniczo-gaśniczych będą mogły brać udział po ukończeniu 18 roku życia.

• Czy członkostwo w OSP wiąże się z opłatami?

  Z reguły tak. Jednostka OSP to stowarzyszenie, a w wielu jednostkach obowiązuje składka członkowska. Zazwyczaj jest to składka roczna w wysokości od 10 do 50 zł.

• Czy mogę być członkiem OSP, jeśli nie chcę lub nie mogę brać udziału w akcjach?

  Tak. Pomimo, że głównym celem OSP jest działalność ratowniczo-gaśnicza, każdy może znaleźć coś, w czym będzie mógł się realizować i wspomagać całą jednostkę. Możliwości obejmują wsparcie organizacyjne, techniczne, edukacyjne czy promocyjne.

• Czy strażak OSP otrzymuje mundur?

  Strażacy OSP mają prawo do munduru, który używany jest podczas świąt państwowych, religijnych, a także podczas wewnętrznych wydarzeń w jednostce. Praktyka pokazuje, że mundur otrzymują strażacy, którzy przeszli okres próbny i złożyli ślubowanie.

• Czy zajęcia teoretyczne kursu podstawowego mogą być prowadzone online?

  Tak, zajęcia teoretyczne mogą być realizowane przy wykorzystaniu metod nauczania na odległość.

tags: #kurs #podstawowy #osp #po #niemiecku