Szkolenie podstawowe stanowi kluczowy etap w karierze każdego strażaka-ochotnika, będąc przepustką do udziału w pierwszej akcji ratowniczo-gaśniczej. Poniższy artykuł szczegółowo omawia proces szkolenia podstawowego dla strażaków-ratowników Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP), uwzględniając najnowszy program szkolenia.
Warunki uczestnictwa w szkoleniu podstawowym
Aby wziąć udział w szkoleniu podstawowym dla strażaków-ratowników OSP, konieczne jest bycie członkiem jednostki OSP. Tylko jednostka jest uprawniona do skierowania kandydata na szkolenie. Szkolenia te są realizowane przez jednostki Państwowej Straży Pożarnej (PSP).
Program szkolenia podstawowego został zaktualizowany, wprowadzając kilka istotnych zmian. Obecnie w szkoleniu mogą uczestniczyć osoby, które ukończyły 16. rok życia, ale nie przekroczyły 65. roku życia. W przypadku osób niepełnoletnich wymagana jest zgoda rodziców lub prawnych opiekunów na udział w szkoleniu. Osoby niepełnoletnie, które pomyślnie ukończą szkolenie, otrzymają zaświadczenie. Jednakże, zgodnie z obowiązującym prawem, będą mogły brać udział w działaniach ratowniczo-gaśniczych dopiero po ukończeniu 18. roku życia.
Przebieg szkolenia podstawowego
Szkolenie podstawowe rozpoczyna się od spotkania organizacyjnego. Podczas tego spotkania realizowana jest tematyka instruktażu ogólnego w ramach szkolenia wstępnego z zakresu Bezpieczeństwa i Higieny Pracy (BHP). Po przeprowadzeniu instruktażu, kursant otrzymuje kartę szkolenia wstępnego BHP. Następnie, w macierzystej jednostce OSP, naczelnik przeprowadza instruktaż stanowiskowy dla kursantów, co jest potwierdzane wpisem w otrzymanej karcie szkolenia.
Obecnie szkolenia podstawowe są realizowane w oparciu o program szkolenia podstawowego strażaka ratownika OSP z dnia 4 marca 2022 roku. Program ten obejmuje szeroki zakres zagadnień, w tym między innymi:
- Bezpieczeństwo i higiena pracy.
- Służba wewnętrzna.
- Podstawy organizacji akcji gaśniczej.

Metodyka prowadzenia szkoleń i egzaminacja
Szkolenie może być realizowane w formie stacjonarnej, lub też zakres teoretyczny może być prowadzony z wykorzystaniem metod nauczania na odległość. Niezależnie od formy, zajęcia praktyczne powinny być prowadzone z zachowaniem zasady, że na jednego instruktora przypada od 4 do 10 słuchaczy.
Egzamin końcowy
Egzamin kończący szkolenie podstawowe składa się z trzech części: teoretycznej, praktycznej oraz z zakresu BHP.
Część teoretyczna
Do egzaminu praktycznego dopuszczone są osoby, które zrealizowały materiał szkoleniowy, uzyskały zaliczenie z części teoretycznej egzaminu oraz zdały test w komorze dymowej. Jeśli zajęcia teoretyczne były prowadzone zdalnie, ich egzamin teoretyczny odbędzie się po ukończeniu modułu teoretycznego i przed rozpoczęciem zajęć praktycznych. W przypadku szkoleń stacjonarnych, cały egzamin zostanie przeprowadzony na zakończenie szkolenia.
Egzamin z części teoretycznej ma formę pisemną i zazwyczaj składa się z kilkudziesięciu pytań zamkniętych jednokrotnego wyboru. Warunkiem zaliczenia jest uzyskanie minimum 70% możliwych do zdobycia punktów.
Część praktyczna
Podczas egzaminu praktycznego kursanci są oceniani z umiejętności, które ćwiczyli na zajęciach. Kluczowe znaczenie mają:
- Umiejętność posługiwania się specjalistycznym sprzętem.
- Znajomość zasad prowadzenia korespondencji radiowej.
- Znajomość przepisów BHP.
Egzamin z zakresu BHP
Egzamin z zakresu BHP jest przeprowadzany na zakończenie szkolenia, po zrealizowaniu wszystkich przewidzianych programem zajęć. Składa się on z testu zawierającego minimum 10 zadań wielokrotnego wyboru z jedną prawidłową odpowiedzią.

Zakres tematów szkolenia
Zakres tematów poruszanych na szkoleniu podstawowym jest bardzo szeroki. Wynika to z faktu, że strażak-ratownik podczas akcji może napotkać na wiele różnorodnych sytuacji, do których musi być odpowiednio przygotowany. Obejmuje to między innymi zagadnienia związane z pierwszą pomocą, ratownictwem technicznym, chemicznym i biologicznym, a także taktyką działań ratowniczych.
Jeżeli artykuł okazał się pomocny dla Twojej jednostki, zachęcamy do jego udostępnienia innym. Może on przynieść korzyść również innym strażakom i jednostkom OSP.