Skala Pożarów i Ich Kontekst
W ostatnich latach świat z uwagą obserwuje problem masowych pożarów, zwłaszcza na rozległych terenach Rosji. Ogień poważnie nadszarpnął wschodnie i południowe regiony Federacji Rosyjskiej. Od początku roku pożary płonęły na przeszło 3 mln hektarów lasów na Syberii i Dalekim Wschodzie. Prawie połowa z nich skoncentrowała się w Kraju Chabarowskim, zajmując 2,14% terytorium. Drugim najbardziej dotkniętym regionem jest zachodniosyberyjski chanty-mansyjski okręg autonomiczny, w którym ogień ogarnął 1% powierzchni. Poważne pożary zgłaszano ponadto m.in. w obwodzie nowosybirskim i Kraju Krasnojarskim. Śledząc statystyki i filmy z dotkniętych żywiołem rejonów, trzeba rzeczywiście stwierdzić - Rosja płonie. Sęk w tym, że płonie co roku, od kilku lat mniej więcej tak samo, ze szczególnym nasileniem w 2021 r.
Grigorij Kuksin, przewodniczący projektu przeciwpożarowego Greenpeace Russia, wskazuje, że rekordowa liczba pożarów w ostatnich latach wynika ze zmian klimatycznych. Twierdzi, że jeszcze 20 lat temu łatwo było zidentyfikować i przewidzieć cykle pogodowe, a wyjątkowo groźny pod względem pożarów rok trafiał się mniej więcej raz na dekadę i nikogo nie zaskakiwał. Tymczasem za sprawą ciepłych i suchych okresów wiosenno-letnich Rosja płonie już 4 lata z rzędu, a każdy rok wydaje się gorszy od poprzedniego. Za powód tegorocznych problemów z pożarami uważa się nie tylko suchą wiosnę czy nieostrożne obchodzenie się z ogniem, ale także sytuację związaną z wojną na Ukrainie.
Rola Służb Ratunkowych i Wyzwania Gaszenia
W Rosji zwierzchnictwo nad wszelkiego rodzaju zarządzaniem kryzysowym i ochroną przeciwpożarową należy do EMERCOM-u. Za gaszenie leśnych pożarów, jak przypomniał prezydent Putin gubernatorom na spotkaniu 10 maja, odpowiedzialne są poszczególne regiony. W trudno dostępnych rejonach noszących nazwę „stref kontroli” pożarom często pozwala się na samoistne dopalenie. W przeciwnym wypadku za opanowanie sytuacji odpowiada Avialesookhrana, czyli lotnicza ochrona przeciwpożarowa - w 2021 r. udało jej się to na tyle, że Rosja płonęła, ale nie spłonęła.
Czym jest POŻAR ? Definicja i Grupy POŻARU
Trudności i Konsekwencje Działań Pożarniczych
W 2022 r. jest inaczej. Rosja co prawda płonie dość standardowo, jednak pojawiły się pogłoski, że ze względu na zaangażowanie w wojnę nie ma komu Rosji gasić. Na początku, ze względu na trudne warunki związane z wysokimi temperaturami, brakiem deszczu, porywistym wiatrem i wynikającym zeń zwiększonym ryzykiem pożarów traw, szczególnie ucierpiał obwód nowosybirski. Warto przy tym zwrócić uwagę, że ponad połowa pożarów w lasach obwodu w tym sezonie powstała jako pożary traw, które rozprzestrzeniły się na tereny leśne. Od 9 do 15 maja w regionie zarejestrowano aż 871 pożarów. W obwodzie nowosybirskim wprowadzono więc reżim przeciwpożarowy, a mieszkańcom pod groźbą srogich grzywien nie wolno było chodzić po lesie, rozpalać ognisk czy robić grilla.
Szczególnie zła sytuacja miała miejsce także w Kraju Krasnojarskim, gdzie już w połowie maja mowa była o ośmiu ofiarach śmiertelnych, 20 rannych oraz zniszczeniu 518 budynków mieszkalnych i ponad 300 innych budynków. Najbardziej ucierpiało miasto Ujar, bowiem w pożarach, które rozpoczęły się tam 7 maja, spłonęły aż 233 domy, a także zwierzęta gospodarskie. Gdy ogień rozprzestrzenił się na ulice z pobliskich pól, okazało się, że miejscowa straż pożarna dysponuje jedynie dwoma wozami. Największy żal związany był z tym, że domostwa udałoby się uratować, gdyby strażacy przybyli odpowiednio wcześnie i ugasili płonące trawy. Zamiast tego, jak wspominają świadkowie, straż pożarna nie dość, że dotarła za późno, to jeszcze skupiała się na dogaszaniu tych zabudowań, które już doszczętnie spłonęły.
Także w dzielnicy Minusińsk w Kraju Krasnojarskim w maju ogień zbliżył się do budynków mieszkalnych we wsi Znamenka, pogrążając wiejskie ulice w dymie. Ochotnicy kopali rowy wokół wsi, by zapobiec dalszemu rozprzestrzenianiu się ognia, a duża część mieszkańców musiała opuścić swoje domy, które ocalały ostatecznie dzięki nagłemu deszczowi i zmianie kierunku wiatru. Miejscowi przyznali, że pożary lasów w okolicy zdarzają się co roku, ale po raz pierwszy podeszły tak blisko. Ostatecznie na miejscu pojawili się strażacy oraz śmigłowiec Mi-8, a z Krasnojarska wysłano samolot ratunkowy Be-200. Wszczęto też jedną z wielu spraw karnych w związku z nieostrożnym obchodzeniem się z ogniem w lesie.
A jednak, choć w wielu regionach rozprzestrzenianie się ognia po wysuszonych trawach w kierunku miejsc zamieszkałych jest szczególnie niebezpieczne, to w niektórych przypadkach udało się częściowo zaradzić problemowi na wczesnym etapie. Zgodnie z raportem Głównej Dyrekcji Ministerstwa ds. Sytuacji Nadzwyczajnych dla obwodu kurgańskiego 10 maja strażacy obronili przed żywiołem dziesięć obiektów przeznaczenia publicznego i zatrzymali rozprzestrzenianie się pożaru do ponad 1500 budynków mieszkalnych. Wkrótce jednak podmuchy wiatru osiągnęły prędkość 30 m/s i znów przenosiły ognie lotne z lasu na duże odległości, tworząc bezpośrednie zagrożenie dla przeszło dziesięciu miejscowości. Około 350 mieszkańców prewencyjnie ewakuowano. Do rana 11 maja zagrożenie zostało usunięte.
Środki i Personel w Walce z Ogniem
Od 2010 r., gdy EMERCOM wdrożył nową politykę modernizacyjną, Federacja Rosyjska dorobiła się pokaźnej floty śmigłowców i samolotów. Samoloty wojskowe, które wcześniej były używane do gaszenia, rzekomo zaangażowane są teraz w konflikt wojenny. W poprzednich latach pożary na dużą skalę na Dalekim Wschodzie gaszono za pomocą śmigłowców wojskowych Mi-8. A jednak rządowe dane FR podają, że - przykładowo - 1 sierpnia 2022 r. do gaszenia pożarów lasów zaangażowanych było 4053 osób, 316 jednostek sprzętu i 31 samolotów, monitoring lotniczy (obok naziemnego i kosmicznego) prowadziły zaś kolejne 83 samoloty. W ramach pomocy w gaszeniu pożarów lasów w Jakucji i Republice Komi, na terenie Chabarowska, w obwodzie irkuckim, w Czukockim Okręgu Autonomicznym i Chanty-Mansyjskim Okręgu Autonomicznym zaangażowanych było 994 pracowników Avialesookhrany i naziemnych służb leśnych na poziomie międzyregionalnym. 11 sierpnia były to odpowiednio 4534 osoby, 366 jednostek sprzętu, 25 samolotów i kolejne 84 samoloty monitorujące sytuację. W ramach pomocy w gaszenie pożarów lasów zaangażowanych jest obecnie 1447 pracowników Avialesookhrany.
Dla porównania, w czerwcu zeszłego roku w gaszeniu brało udział 4098 osób, 674 jednostki sprzętu i 82 samoloty (w monitoring zaangażowanych było kolejne 36), przy czym w sierpniu 2021 r. liczba osób biorących udział w akcji wzrosła niemalże dwukrotnie. Wygląda więc na to, że choć w wyjątkowo newralgicznych momentach zeszłego roku w gaszeniu brało udział więcej strażaków, to jednak i w tym roku ktoś Rosję gasi. Pozostaje pytanie, czy liczba śmigłowców wysłanych nad Ukrainę rzeczywiście robi tak wielką różnicę w skali całej floty, która - jak widać - wciąż pozostaje do dyspozycji? Trzeba pamiętać, że śmigłowce Mi-8 to przecież nie jedyne maszyny, jakimi dysponuje EMERCOM. Wiadomo na przykład, że 8 lipca 2022 r. pożar lasu w Niaganiu w Chanty-Mansyjskim Okręgu Autonomicznym gasił samolot Ił-76 załadowany 42 tonami (to ponad 40 000 litrów) wody, a dwa dni wcześniej były tam wielozadaniowe łodzie latające Be-200. Pod koniec lipca EMERCOM zadysponował z kolei dwie amfibie Be-200, które zrzuciły łącznie 300 ton wody, oraz śmigłowce Mi-26 (150 ton wody) do gaszenia pożarów w ułusie mirnińskim w Jakucji, na miejscu działało zaś 114 żołnierzy wojsk powietrznodesantowych. Wojska powietrznodesantowe działały także w tym czasie na północy Kraju Chabarowskiego.
Pożar w magazynach firmy Ozon pod Moskwą 3 sierpnia również wymagał interwencji strażaków, którzy korzystali m.in. z helikopterów, zrzucając na płonący magazyn 100 ton wody. Ewakuowano tysiąc pracowników.
Część pożarów lasów w Kraju Krasnojarskim, Jakucji, obwodzie magadańskim i Czukockim Okręgu Autonomicznym w ogóle nie będzie gaszona. W strefie kontroli, w której pożary monitorowane są z kosmosu, rezygnacja z gaszenia pożaru lasu odbywa się na podstawie decyzji Komisji ds. Sytuacji Nadzwyczajnych.
Kolejny element niepewności to wiarygodność oficjalnych raportów, zarówno jeśli chodzi o kwestie gaszenia, jak i o rzeczywisty obszar pożarów. Dla przykładu, Greenpeace Russia opublikował zdjęcia lotnicze pożaru lasu w obwodzie irkuckim, obejmującego ponad 40 000 hektarów. O pożarze według obrońców środowiska nie wspomniano w żadnej ewidencji.
Obrazy Strażaków w Akcji: Symbol Odwagi i Determinacji
W obliczu tych potężnych wyzwań, obrazy strażaków walczących z ogniem stają się symbolami odwagi i poświęcenia. Jednym z takich dynamicznych przedstawień jest scena, gdzie dwóch strażaków w pełnych strojach ochronnych i kaskach intensywnie działa podczas gaszenia pożaru. Otoczeni przez płomienie i dym, jeden z nich stoi, a drugi klęczy, kierując strumień wody prosto w płonący ogień. Przez nasycone żółte i pomarańczowe tony fotografii, obraz oddaje intensywność i dramatyzm sytuacji, ukazując determinację i bezkompromisową postawę strażaków w walce z żywiołem. Obraz ten jest idealnym wyborem do wnętrz, gdzie chce się dodać energii i dynamiki, a także złożyć hołd pracy strażaków.
