Strażacy ratownicy Ochotniczej Straży Pożarnej oraz osoby posiadające uprawnienie do świadczenia ratowniczego mają możliwość otrzymania nowych legitymacji służbowych. Zgodnie z ustawą z 4 czerwca 2025 r., nowelizującą ustawę o ochotniczych strażach pożarnych, która weszła w życie 8 kwietnia 2026 r., dokument ten ma formę wyłącznie elektroniczną.
Nowa forma legitymacji: Mobilna w aplikacji mObywatel
Kluczową zmianą wprowadzoną przez nowelizację jest wprowadzenie cyfrowej legitymacji OSP w aplikacji mObywatel. Jest ona dostępna wyłącznie w wersji elektronicznej, co stanowi nowoczesne i ekonomiczne rozwiązanie. Jak podkreślił Bartosz Romowicz, to podejście ma na celu uniknięcie generowania dodatkowych kosztów, wykorzystując już istniejące rozwiązania cyfrowe.
Dotychczasowe plany, wynikające z rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji z 1 czerwca 2022 r., zakładały wydawanie legitymacji w formie elektronicznej karty procesowej wykonanej z tworzywa sztucznego. W październiku 2023 r. Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej zamówiła nawet 9 tys. blankietów takich legitymacji. Jednakże, dyskusje wskazywały, że obecny wzór legitymacji jest przestarzały i niepraktyczny, co ostatecznie doprowadziło do rezygnacji z fizycznego nośnika na rzecz rozwiązania cyfrowego.
Procedura wydawania i centralny rejestr
Legitymacja strażaka ratownika OSP wydawana jest na wniosek strażaka lub osoby posiadającej uprawnienia do wykonywania działań ratowniczych. Wniosek składa się do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na siedzibę jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej, której wnioskodawca jest członkiem.
Wójt (burmistrz, prezydent miasta) ma obowiązek, po sprawdzeniu uprawnień wnioskodawcy, wprowadzić do rejestru dane niezbędne do wydania dokumentu. Może on również na podstawie porozumienia upoważnić zarząd OSP lub zarząd oddziału gminnego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych do przyjmowania wniosków o wydanie legitymacji i wprowadzania danych do rejestru.
Nowe przepisy wprowadzają centralny rejestr legitymacji OSP, prowadzony przez ministra spraw wewnętrznych lub Komendanta Głównego PSP. Gminy będą miały obowiązek wprowadzania i aktualizacji danych w tym rejestrze. Szacuje się, że legitymacje otrzyma około 230 tys. obywateli.
Korzyści z posiadania cyfrowej legitymacji
Cyfrowa legitymacja ma stanowić realne ułatwienie dla strażaków, oferując szereg korzyści:
- Łatwiejsza identyfikacja: Legitymacja zastępuje papierowe zaświadczenia, upraszczając potwierdzanie statusu.
- Korzystanie ze świadczeń: Ułatwia korzystanie z dodatkowych świadczeń, o których mowa w art. 27 ustawy o OSP. Przykładowo, jest niezbędna do uzyskania zniżek w ośrodkach wypoczynkowych ZOSP.
- Potwierdzenie statusu wobec pracodawców: Umożliwia prostsze potwierdzanie statusu członka OSP, co może być istotne w kontekście zwolnień z pracy na czas działań ratowniczych.
- Wymóg ubezpieczycieli: Legitymacja jest rzeczą niezbędną do wypłaty świadczenia odszkodowawczego powstałego w związku z wypadkiem w czasie działań ratowniczych, często wymagana przez firmy ubezpieczeniowe.
- Status w mundurze: Niektórzy autorzy publikacji pożarniczych wskazują na wagę posiadania legitymacji nawet podczas występowania w mundurze.
Wyzwania i krytyka nowych przepisów
Nowelizacja w procesie legislacyjnym spotkała się z krytyką ze strony Związku Powiatów Polskich. Wskazywano, że przepisy już wcześniej umożliwiały wydawanie takich legitymacji, jednak żadna nie została dotąd wydana. Podnoszono również obawy dotyczące gmin, które mają odpowiadać za wydawanie legitymacji, argumentując, że mogą mieć one problemy z dostępem do pełnych danych członków OSP i strażaków pobierających świadczenia ratownicze.
Innym wyzwaniem jest kwestia dostępu do aplikacji mObywatel. Zaznaczano, że nie każdy strażak musi korzystać z tej aplikacji, co w przypadku wyłącznej elektronicznej formy dokumentu może stanowić barierę dla niektórych członków OSP. Projekt ustawy wiąże wydawanie legitymacji z dokumentem mobilnym, o którym mowa w ustawie o aplikacji mObywatel, po uwierzytelnieniu posiadacza przy użyciu certyfikatu podstawowego.
Mimo że projekt zwiększa obowiązki gmin, to dane i informacje, które muszą być przetwarzane w związku z legitymacjami, w obecnym stanie prawnym są już w gminach przetwarzane w ramach realizacji obowiązków ochrony przeciwpożarowej.
Ewolucja legitymacji strażaka ratownika OSP
W dotychczasowym stanie prawnym, na podstawie art. 29 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych, strażak ratownik OSP oraz osoba posiadająca uprawnienie do świadczenia ratowniczego powinni otrzymywać legitymację w celu identyfikacji i korzystania z dodatkowych świadczeń. Pierwotnie wygląd legitymacji określało rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji z 1 czerwca 2022 r., które przewidywało formę elektronicznej karty procesowej z tworzywa sztucznego. Planowano wydać około 230 tys. takich fizycznych legitymacji. Jednakże, rozwój technologii i dążenie do optymalizacji kosztów doprowadziły do przejścia na wyłącznie cyfrową formę dokumentu w aplikacji mObywatel, która jest obecnie obowiązującym standardem.
Zastrzeż dokument w aplikacji mObywatel – film instruktażowy
tags: #legitymacja #czlonka #zwyczajnego #osp