Zawód strażaka to misja pełna wyzwań, łącząca w sobie nie tylko gaszenie pożarów, ale także szeroko zakrojone działania ratunkowe i prewencyjne. Strażak zajmuje się gaszeniem wszelkiego rodzaju pożarów oraz rozwiązywaniem sytuacji, które potencjalnie wiążą się z ryzykiem pożarowym. Uczestniczy on również w rozmaitych akcjach ratunkowych. Praca w tym zawodzie wymaga szybkich decyzji, odwagi i umiejętności podporządkowania się dowódcy.
Ogólna Rola i Kwalifikacje Strażaka
Kandydat na strażaka musi przejść specjalne szkolenie pożarnicze, poprzedzone ustaleniem predyspozycji w jednostce straży pożarnej. Można również ukończyć szkołę aspirancką, aby uzyskać tytuł technika pożarnictwa. To stanowisko jest dedykowane osobom, które potrafią błyskawicznie podejmować decyzje - podczas akcji liczą się już nie minuty, tylko sekundy. Niezbędna jest też odwaga, a duże znaczenie ma umiejętność podporządkowania się dowódcy.
Udział Państwowej Straży Pożarnej w Procesie Odbioru Inwestycji Budowlanych
Zgodnie z art. 56 Prawa budowlanego, inwestor, na którego nałożono obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie, jest zobowiązany powiadomić organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz Państwowej Straży Pożarnej o zakończeniu budowy obiektu budowlanego i zamiarze przystąpienia do użytkowania. Funkcjonariusze Państwowej Straży Pożarnej podejmują czynności kontrolno-rozpoznawcze, podczas których sprawdzane jest wykonanie obiektu zgodnie z projektem (na podstawie art. 23 ust. 2 pkt 5 i ust. 4 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej).
Stanowisko Komendanta PSP i Uwagi
Po zakończonych czynnościach, w trakcie których nie stwierdzono uchybień, Komendant Powiatowy/Miejski Państwowej Straży Pożarnej wydaje stanowisko, w którym „nie wnosi sprzeciwu ani uwag w sprawie uzyskania pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu”. Wniesienie uwag przez Komendanta jest efektem stwierdzenia nieprawidłowości, które nie mają istotnego wpływu na stan bezpieczeństwa pożarowego w obiekcie. Uwagi mogą być wniesione w formie zastrzeżenia, jeżeli obiekt został wykonany zgodnie z projektem, który nie spełnia wymagań ochrony przeciwpożarowej, a stwierdzone nieprawidłowości nie mają istotnego wpływu na poziom bezpieczeństwa pożarowego.
Do wniosku o zakończeniu budowy i zamiarze przystąpienia do użytkowania należy dołączyć kserokopię decyzji pozwolenia na budowę (wszystkie decyzje, jeżeli było wydanych kilka) oraz oświadczenie kierownika budowy (według wzorów PINB, zawierające informację dotyczącą uzgodnienia z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych).
Lista Obiektów i Urządzenia Przeciwpożarowe
Lista obiektów zakwalifikowanych do obligatoryjnego odbioru przez funkcjonariuszy Państwowej Straży Pożarnej wynika z konieczności uzgodnienia ich z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych. Aktualny wykaz wszystkich rzeczoznawców uprawnionych do wykonywania tych czynności znajduje się na stronie Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej. Obiekty istotne ze względu na konieczność zapewnienia ochrony przeciwpożarowej wymienione zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie uzgodnienia projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno-budowlanego, projektu technicznego oraz projektu urządzenia przeciwpożarowego pod względem zgodności z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej.
Najczęstszym problemem przy odbiorze jest brak uzgodnień projektów urządzeń przeciwpożarowych, dla których obowiązek uzgodnienia wynika z § 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Urządzenia przeciwpożarowe to urządzenia stałe lub półstałe, uruchamiane ręcznie lub automatycznie, służące zapobieganiu powstawania pożaru, jego wykrywaniu, zwalczaniu lub ograniczeniu jego skutków. Powinny one posiadać odpowiednie świadectwa dopuszczenia oraz certyfikaty wydane przez CNBOP.
Wykonując oraz programując system sygnalizacji pożaru, oprócz projektu wykonawczego oraz technicznego, wymagane jest sporządzenie scenariusza pożarowego opracowanego przez rzeczoznawcę ds. zabezpieczeń pożarowych.
Przeciwpożarowe Zaopatrzenie w Wodę
Podczas akcji ratowniczo-gaśniczych najważniejszym aspektem jest dojazd do obiektu oraz jego zaopatrzenie wodne do zewnętrznego gaszenia pożaru. Przy czynnościach odbiorowych sprawdzana jest ich prawidłowość zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych. Zapewnienie przeciwpożarowego zaopatrzenia wodnego do zewnętrznego gaszenia pożaru jest możliwe z sieci wodociągowej lub przeciwpożarowych zbiorników wodnych. Przy odbiorze wymagane jest okazanie dokumentów potwierdzających posiadanie wymaganej ilości wody do zewnętrznego gaszenia pożaru.
- W przypadku zapewnienia wymaganej ilości wody z hydrantów zewnętrznych zlokalizowanych na zewnętrznej sieci wodociągowej, protokół badania sprawności należy uzyskać od właściciela sieci.
- Wymagana odległość pierwszego hydrantu to do 75 m od obiektu chronionego, a drugiego do 150 m od obiektu chronionego.
- Przy wymaganej ilości wody przekraczającej 20 dm3/s, pomiar wydajności sieci wodociągowej powinno wykonać się przy jednoczesnym poborze z obu hydrantów służących zewnętrznemu zaopatrzeniu wodnemu dla danego obiektu.
- Wydajność oraz ciśnienie sieci wodociągowej zależy od wielkości jednostki osadniczej oraz jej sprawności technicznej. W jednostkach osadniczych do 2 000 mieszkańców wymagana ilość wody do celów przeciwpożarowych wynosi 5 dm3/s.
- Dopuszczalne jest wykonanie badania dwóch hydrantów jednocześnie o wydajności co najmniej 5 dm3/s każdy, dla zapewnienia wymaganej ilości wody dla budynku na poziomie 10 dm3/s.
Przy wykonywaniu przeciwpożarowych zbiorników wodnych ważna jest lokalizacja samego zbiornika i punktu poboru wody oraz stanowisko czerpania wody. Zbiornik należy lokalizować w odległości nie większej niż 250 m. Do zbiornika należy zapewnić dojazd pożarowy o długości nie przekraczającej 350 m, mierzony od stanowiska czerpania wody do punktu przyjęcia jednostek ochrony przeciwpożarowej zlokalizowanego nie dalej niż 30 m od chronionego obiektu. Stanowisko czerpania wody powinno znajdować się w odległości 2 m od punktu poboru wody i nie bliżej niż 8 m od obiektu chronionego. Wymagana szerokość stanowiska czerpania wody wynosi 4 m, przy długości 12 m. Wszystkie wymienione elementy powinny być naniesione na projekt zagospodarowania terenu, który wymaga uzgodnienia z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych.
Drogi Pożarowe
Nieodłącznym elementem, jaki powinien znaleźć się na uzgodnionym projekcie zagospodarowania terenu, jest droga pożarowa. Obiekty, dla których wymagane jest doprowadzenie drogi pożarowej wyszczególnione zostały w § 12 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych.
- Droga pożarowa powinna być oddalona o 5-15 m od obiektów budowlanych zaliczonych do kategorii zagrożenia ludzi (ZL) oraz o 5-25 m od pozostałych obiektów (PM, IN).
- W szerokości pasa między drogą a obiektem nie powinny znajdować się stałe elementy zagospodarowania terenu lub drzewa i krzewy o wysokości przekraczającej 3 m.
- Droga pożarowa powinna być połączona z budynkiem dojściem o szerokości 1,5 m i długości nie przekraczającej 50 m.
- W przypadku budynku do trzech kondygnacji nadziemnych i wysokości do 12 m, połączonego z drogą pożarową dojściem o szerokości 1,5 m i długości 30 m, nie jest wymagane zachowanie odległości drogi pożarowej od budynku.
- Szerokość drogi pożarowej nie powinna być mniejsza niż 4 m, a jej minimalne nachylenie nie powinno przekraczać 5%.
- Parametry nośności drogi pożarowej powinny zapewniać możliwość przejazdu pojazdu pożarniczego o nacisku osi na nawierzchnię o sile 100 kN.
- Promień zewnętrzny łuku zlokalizowanego na drodze pożarowej nie może wynosić więcej niż 11 m.
- Droga pożarowa powinna zapewniać przejazd lub być zakończona placem manewrowym o wymiarach 20×20 m.
Specyfika Akcji Gaśniczych i Rozbiórkowych: Studium Przypadku Pożaru w Kawlach
Jednym z przykładów, który doskonale ilustruje złożoność pracy strażaków w akcjach gaśniczych i rozbiórkowych, jest pożar zakładu przetwórstwa drobiu w Kawlach w powiecie kartuskim, który wybuchł w sierpniu 2025 roku.
Początek i Eskalacja Pożaru
W środę, 13 sierpnia 2025 r. przed godziną 16:00 (o godzinie 15:53 do Stanowiska Kierowania Komendanta Powiatowego PSP w Kartuzach) wpłynęło zgłoszenie o pożarze akumulatorowni zlokalizowanej na poddaszu zakładu przetwórstwa drobiu w Kawlach. Ogień szybko się rozprzestrzenił, obejmując halę magazynową o wymiarach około 30 x 50 metrów i 12 metrów składowania z przestrzenią techniczną powyżej. Spaleniu uległo około 3 tys. metrów kwadratowych hali. W kulminacyjnym momencie w akcji brało udział niemal 300 strażaków z 60 zastępów Państwowej i Ochotniczej Straży Pożarnej.
W momencie wybuchu pożaru około 200 pracowników ewakuowało się samodzielnie, nie zgłoszono żadnych osób poszkodowanych. Pożar był mocno rozwinięty, panowało silne zadymienie i wysoka temperatura. Istniało również realne zagrożenie dla zbiornika z amoniakiem znajdującego się w hali. W trakcie pożaru instalacja amoniakalna uległa zniszczeniu, a około dwóch ton amoniaku spaliło się. Pozostała jego część okazała się bezpieczna, nie stwarzając zagrożenia dla otoczenia. Na miejsce ściągnięto grupę ratownictwa chemicznego, która monitorowała jakość powietrza i ryzyko uwolnienia niebezpiecznych substancji.
Zaginięcie i Poszukiwania Strażaka
Niestety, w początkowej fazie akcji gaśniczej, podczas działań prowadzonych przez jednostki Ochotniczych Straży Pożarnych przed przybyciem pierwszych zastępów PSP, utracono kontakt z jednym ze strażaków OSP Sierakowice. Druh spadł z wysokości około 7-8 metrów do wnętrza zadymionej hali, próbując rozpoznać zdarzenie. Początkowo utrzymywano z nim kontakt głosowy, który niestety się urwał. Sytuację komplikowała konstrukcja budynku, która została osłabiona przez długotrwałe działanie ekstremalnie wysokiej temperatury.
Poszukiwania zaginionego ratownika stały się priorytetem. Strażacy, pracując w wyjątkowo trudnych warunkach, zmagali się z poważnym zagrożeniem wynikającym z niestabilności konstrukcji hali magazynu wysokiego składowania oraz regałów wypełnionych towarem. Cały czas istniało ryzyko zawalenia się konstrukcji. W działania zaangażowano Specjalistyczną Grupę Poszukiwawczo-Ratowniczą oraz Specjalistyczną Grupę Ratownictwa Wysokościowego. Do przeszukiwania przestrzeni magazynowej wykorzystywano wszelkie możliwe środki techniczne, w tym kamery wziernikowe na wysięgnikach i bezzałogowe statki powietrzne (drony). Obraz z kamer urządzeń był bezpośrednio analizowany przez wyznaczonych specjalistów, a nagrania poddawane obróbce i dodatkowej analizie w Komendzie Wojewódzkiej PSP w Gdańsku. Ponownie analizowano również nagrania z monitoringu przemysłowego i kamer termowizyjnych z dnia wybuchu pożaru, aby doprecyzować możliwe miejsca utraty kontaktu z zaginionym strażakiem i skierować tam siły i środki do przeszukania.
POŻARNICZY DRON - gasi pożary
Akcję utrudniały gęste zadymienie, wysoka temperatura nagrzanych elementów stalowej konstrukcji oraz zniszczone wyposażenie wewnętrzne obiektu. Ratownicy prowadzili działania w aparatach ochrony układu oddechowego, wymagających częstych zmian rot ratowniczych z uwagi na duże obciążenie termiczne organizmu. Dla zobrazowania sytuacji, w magazynie składowano około 3600 ton mięsa drobiowego na paletach ustawionych na metalowych regałach o wysokości około 10 metrów. W warunkach pożarowych całe wyposażenie magazynu oraz towar uległy zniszczeniu, nadpaleniu lub osłabieniu konstrukcji.
Wyzwania i Warunki Akcji Ratunkowej
Działania ratowniczo-gaśnicze prowadzone były równolegle z dwóch stron obiektu, z zachowaniem możliwie najwyższego poziomu bezpieczeństwa. Od 14 sierpnia rozpoczęto prace związane z częściową rozbiórką ścian i konstrukcji nośnej magazynu wysokiego składowania, aby utorować ratownikom wejście i umożliwić bezpieczne przeszukanie zgliszczy. Do akcji wprowadzony został również robot gaśniczy PSP, wykonujący zadania wewnątrz obiektu, a także specjalistyczne roboty policyjne do rozpoznania miejsc trudno dostępnych.
W kolejnych dniach trwała intensywna rozbiórka hali przy użyciu ciężkiego sprzętu. Zespół ekspertów do spraw budownictwa z Akademii Pożarniczej oceniał stabilność konstrukcji, która była monitorowana przez całą dobę. Przeprowadzono pomiary stabilności konstrukcji hali i jej dokładną analizę. Dowódcom odcinków bojowych nakazano opracowanie koncepcji dotyczących dalszych prac rozbiórkowych, przeszukiwania rozbieranych elementów, załadunku i wywozu elementów rozbiórkowych oraz dokładnego ewidencjonowania wywożonych materiałów.
Na miejscu akcji funkcjonował mobilny sztab dowodzenia na poziomie strategicznym, zorganizowany w samochodzie dowodzenia i łączności. Działaniami dowodzili zastępcy Komendanta Głównego PSP (m.in. nadbryg. dr inż. Grzegorz Szyszko, nadbryg. Józef Galica, nadbryg. Paweł Frysztak) oraz Pomorski Komendant Wojewódzki PSP (m.in. st. bryg. Marian Hinc, st. bryg. Bartłomiej Mollin). Na bieżąco odbywały się odprawy z udziałem władz wojewódzkich (Wojewoda Pomorska Beata Rutkiewicz), przedstawicieli nadzoru budowlanego, właściciela obiektu, kierownika budowy i projektanta.
Droga wojewódzka nr 211 w rejonie Gowidlina pozostawała zamknięta, a dla kierowców wyznaczono objazdy, co świadczyło o skali prowadzonych działań. Wicewojewoda pomorski Emil Rojek podkreślił, że sytuacja jest pod kontrolą, a przyczyny pożaru ustali policja. Na miejscu pracowało pięciu psychologów, gotowych udzielić wsparcia wszystkim osobom poszkodowanym i świadkom zdarzenia. Prokuratura Rejonowa w Kartuzach wszczęła śledztwo w sprawie pożaru w kierunku sprowadzenia zdarzenia zagrażającego życiu i zdrowiu ludzi oraz mieniu w wielkich rozmiarach.
Zakończenie Akcji i Wyniki
Po niemal tygodniu intensywnych działań, w środę, 20 sierpnia 2025 r., około godziny 17:20, odnaleziono ciało strażaka z OSP Sierakowice. Państwowa Straż Pożarna oraz właściciel zakładu, firma Mielewczyk, wyrazili głębokie kondolencje rodzinie, bliskim i całej społeczności strażackiej. Była to ogromna strata dla całej społeczności pożarniczej.
Po odnalezieniu strażaka kontynuowano prace przy rozbiórce zniszczonej konstrukcji oraz wydobywaniu mięsa drobiowego (około 3600 ton), które wymagało utylizacji. Współpraca właścicieli zniszczonego zakładu ze służbami ratowniczymi oraz administracją została wysoko oceniona, co pozwoliło sprawnie prowadzić kolejne czynności.