Strażacy ratownicy ochotniczej straży pożarnej (OSP) oraz osoby posiadające uprawnienie do świadczenia ratowniczego mogą od 8 kwietnia 2026 r. otrzymać legitymacje służbowe. Zmiana ta wynika z ustawy z 4 czerwca 2025 r., nowelizującej ustawę o ochotniczych strażach pożarnych, która weszła w życie właśnie 8 kwietnia 2026 r.
W dotychczasowym stanie prawnym, zgodnie z art. 29 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych, strażak ratownik OSP oraz osoba posiadająca uprawnienie do świadczenia ratowniczego powinni otrzymywać legitymację OSP w celu identyfikacji i korzystania z dodatkowych świadczeń. Wygląd tej legitymacji określiło rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji z 1 czerwca 2022 r. w sprawie legitymacji strażaka ratownika OSP lub osoby posiadającej uprawnienie do świadczenia ratowniczego. Pierwotnie miała to być elektroniczna karta procesowa w formie karty identyfikacyjnej wykonanej z tworzywa sztucznego. W październiku 2023 r. Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej zamówiła 9 tys. blankietów takich legitymacji.
Proces Wydawania Legitymacji
Legitymacja strażaka ratownika OSP wydawana jest na wniosek strażaka lub osoby posiadającej uprawnienia do wykonywania działań ratowniczych. Wniosek ten składa się do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na siedzibę jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej, której wnioskodawca jest członkiem.
Istnieje również możliwość, że wójt (burmistrz, prezydent miasta) na podstawie porozumienia upoważni zarząd OSP lub zarząd oddziału gminnego związku ochotniczych straży pożarnych do przyjmowania wniosków o wydanie legitymacji oraz wprowadzenia danych do odpowiedniego rejestru.
Szacunki i Krytyka Rozwiązania
Inicjatorzy nowych przepisów szacują, że legitymacje otrzyma około 230 tys. obywateli. Mimo tych optymistycznych prognoz, nowelizację w procesie legislacyjnym skrytykował Związek Powiatów Polskich. Wskazywano, że przepisy już wcześniej umożliwiały wydawanie takich legitymacji, jednak żadna nie została dotąd wydana.
Gminy, które mają odpowiadać za wydawanie legitymacji, mogą napotkać problemy, ponieważ nie mają dostępu do pełnych danych członków OSP i strażaków pobierających świadczenia ratownicze. Ponadto zwrócono uwagę, że nie każdy strażak musi korzystać z aplikacji mObywatel, co mogłoby stanowić barierę w dostępie do cyfrowej wersji dokumentu.
Cyfrowa Legitymacja w Aplikacji mObywatel
Sejm przyjął nowelizację ustawy o ochotniczych strażach pożarnych, która wprowadza nowoczesne rozwiązanie dla tysięcy osób służących w OSP. To rozwiązanie nie generuje dodatkowych kosztów, a stanowi realne ułatwienie dla strażaków.
Co wprowadza nowelizacja ustawy?
- Wprowadzenie cyfrowej legitymacji OSP w aplikacji mObywatel, dostępnej wyłącznie w wersji elektronicznej.
- Centralny rejestr legitymacji OSP prowadzony przez ministra spraw wewnętrznych lub Komendanta Głównego PSP.
- Łatwiejsza identyfikacja strażaków-ochotników - legitymacja zastępuje papierowe zaświadczenia i uprości korzystanie ze świadczeń oraz potwierdzanie statusu wobec pracodawców.
- Proces bezkosztowy dla OSP - system wykorzystuje już istniejące rozwiązania cyfrowe, nie generując nowych wydatków.
„Nie będzie praktycznie kosztów wydawania tych legitymacji, ponieważ będziemy korzystać z już utartych, przepracowanych wzorców. To będzie kolejna legitymacja w aplikacji mObywatel, ale jedna z niewielu, która będzie wyłącznie w wersji elektronicznej - po to, by nie generować kosztów” - podkreślił Bartosz Romowicz.
Cyfrowa legitymacja umożliwi strażakom łatwą identyfikację oraz korzystanie z dodatkowych świadczeń, a centralny rejestr prowadzony przez ministra spraw wewnętrznych zapewni przejrzystość i skuteczną weryfikację statusu członków OSP. Jest to rozwiązanie uznawane za bardziej ekonomiczne i oczekiwane społecznie.
tags: #legitymacja #osp #olx