Lotnicze Pogotowie Ratunkowe (LPR) odgrywa kluczową rolę w systemie ratownictwa medycznego, a sprawne i bezpieczne lądowanie śmigłowca jest fundamentalne dla efektywności ich działań. Współpraca z jednostkami ratowniczymi na ziemi, takimi jak Państwowa Straż Pożarna (PSP) i Ochotnicze Straże Pożarne (OSP), jest niezbędna dla zapewnienia bezpieczeństwa zarówno załogi śmigłowca, jak i osób na ziemi.
Nowe wytyczne LPR dla służb ratowniczych
Dnia 30 października 2023 roku Lotnicze Pogotowie Ratunkowe opublikowało nową prezentację, zawierającą zaktualizowane zasady współpracy z Państwową Strażą Pożarną. Mimo bezpośredniego adresowania do PSP, dokument ten jest równie istotny dla Ochotniczych Straży Pożarnych, które biorą udział w działaniach z udziałem śmigłowca LPR. W związku z rozpoczęciem nocnych dyżurów śmigłowców Lotniczego Pogotowia Ratunkowego, zamieszczono operacyjną „checklistę” schematów zabezpieczenia miejsca lądowania śmigłowców ratunkowych. Przedmiotowa „checklista” dołączona do dokumentacji pojazdu pożarniczego stanowić będzie istotną pomoc dla dowódcy zastępu OSP i PSP realizującego przedmiotowe zadanie, przyczyniając się do podniesienia poziomu bezpieczeństwa sił i środków odpowiedzialnych za bezpieczeństwo obywateli na terenie całego kraju. Należy pamiętać o konieczności przeszkolenia podległych strażaków w oparciu o niniejsze wytyczne oraz przypomnienie zasad zabezpieczenia miejsca lądowania śmigłowca LPR i konieczności zachowania łączności radiowej z pilotem śmigłowca na kanale KSWL-U02 (149,9 MHz).
Wybór i przygotowanie miejsca lądowania
Miejsce do lądowania musi być odpowiednio zabezpieczone. W jego obrębie nie powinno być ludzi, pojazdów oraz przeszkód takich jak słupy, przewody linii energetycznych i telefonicznych, drzewa, pnie, kamienie czy zwierzęta gospodarcze. Niedopuszczalna jest również obecność zwierząt w strefie lądowania.
Jeśli lądowanie odbędzie się na drodze lub jej skraju, przed lądowaniem śmigłowca należy bezwzględnie zamknąć ruch w obu kierunkach.
Przeszkody terenowe i napowietrzne
Przed lądowaniem należy zawsze poinformować przez radio o położeniu miejsca wybranego do lądowania, właściwościach nawierzchni oraz o wszelkich przeszkodach wewnątrz i na zewnątrz strefy lądowania, zwłaszcza o napowietrznych liniach energetycznych lub telefonicznych. Pilot musi mieć pełną informację o otoczeniu, aby bezpiecznie wykonać manewr.
Komunikacja radiowa z załogą śmigłowca
Prawidłowe określenie pozycji, w której się znajdujesz, skróci czas oczekiwania załogi LPR. Jeśli miejsce, w którym oczekujesz, nie jest znane załodze śmigłowca, określ przez radio położenie według charakterystycznych, łatwo widocznych z powietrza znaków orientacyjnych. Przykładem może być komunikat: „Łąka ok. 200 m na wschód od kościoła, w miejscowości [nazwa miejscowości].”
Gdy zobaczysz lecący śmigłowiec (zwykle z ziemi śmigłowiec widać wcześniej), powiedz o tym przez radio w sposób tak prosty, jak to możliwe, np. „Jesteśmy na twojej godzinie trzeciej”, lub „Lecisz prosto na mnie”. Jest to kluczowe dla szybkiej lokalizacji.
W przypadku, gdy widzisz, że śmigłowiec wykonuje manewr w kierunku niebezpiecznej przeszkody lub zagraża komuś, natychmiast podaj przez radio komunikat ostrzegawczy.
Specyfika lądowania w nocy
W przypadku potrzeby oświetlenia miejsca lądowania, NIE WOLNO używać świateł drogowych (tzw. długich). Oświetlenie miejsca przyziemienia w nocy należy wykonać w taki sposób, by nie oślepiać załogi lądującego śmigłowca. Nie należy świecić bezpośrednio na śmigłowiec! Przy lądowaniu zawsze należy uwzględnić kierunek wiatru, ponieważ śmigłowiec podchodzi do lądowania „pod wiatr”, biorąc pod uwagę przeszkody terenowe, budynki, drzewa itd.
Bezpieczeństwo w strefie lądowania i w pobliżu śmigłowca
Podmuch od pracującego wirnika stwarza możliwość poderwania luźnych przedmiotów, takich jak piasek, liście, drobne kamienie, które mogą stanowić zagrożenie. Zawsze należy dbać o to, aby teren był wolny od tego typu obiektów.
Nigdy nie podchodź do śmigłowca od strony wznoszącego się zbocza! Czekaj, aż członek załogi podejdzie do Ciebie lub wykona jednoznacznie przywołujący gest. Nie podchodź samodzielnie ani nie dopuszczaj innych osób do śmigłowca nawet po wylądowaniu. Zawsze poczekaj na wezwanie załogi.
Osoby postronne i minimalna odległość
Proszę zwrócić szczególną uwagę na punkt 10 prezentacji, który mówi o niedopuszczaniu do wtargnięcia kogokolwiek w przewidywane miejsce lądowania i zachowaniu minimalnej odległości osób postronnych od śmigłowca - 30 m. Osoba, która nie jest umundurowana, jest traktowana przez pilota jako osoba postronna, niezależnie od tego, czy jest członkiem jednostki OSP/PSP. Dopuszczenie do takiej sytuacji świadczy o nieprawidłowym zabezpieczeniu miejsca lądowania. Zgodnie z uwagami przekazanymi przez pilota śmigłowca LPR, obecność osoby postronnej w strefie lądowania jest niedopuszczalna.
Szkolenie w strefie lądowania śmigłowców
Praktyczny przykład: operacja w Łaskarzewie
Pewnego razu zastęp ratowników OSP udał się na wyznaczone lądowisko w Łaskarzewie na ulicy Polnej. Po przybyciu na miejsce dowódca zameldował dyżurnemu PSK w Garwolinie gotowość zastępu do działań. Następnie nawiązano łączność radiową z „Ratownikiem 19”. Nawigator zasugerował lądowanie w innym miejscu, bliżej miejsca przebywania chorego. Alarmowo zastęp udał się w wyznaczony rejon, skąd ponownie zameldowano pilotom „Ratownika 19” przygotowanie lądowiska. Po siedmiu minutach pojawił się helikopter LPR. W pobliżu miejsca lądowania przebiegały linie średniego i niskiego napięcia; ratownicy zostali ustawieni na wysokości tych linii, o czym powiadomiono pilota, aby miał lepszy ogląd sytuacji. Następnie dowódca udał się z ratownikiem medycznym do NZOZ „Medyk”, gdzie oczekiwała chora na przybycie lotniczej karetki.