Jak zauważyła Elisabeth Kübler-Ross w swojej pracy Rozmowy o śmierci i umieraniu, ci, którzy mają dość sił i miłości, żeby siedzieć z umierającym pacjentem w ciszy wykraczającej poza słowa, wiedzą, że ta chwila nie jest ani przerażająca, ani bolesna - to tylko spokojne ustanie funkcjonowania ciała.
Niniejsza monografia stanowi próbę stworzenia przedstawicielom różnych dziedzin nauki i sztuki okazji do dialogu o umieraniu i śmierci. Jest to przestrzeń do poznania opinii lekarzy, filozofów, psychologów, etyków, socjologów, duchownych, artystów, dziennikarzy oraz pielęgniarek i położnych.
Główne obszary badań i wyzwania współczesności
Wiodąca tematyka tomu koncentruje się na interdyscyplinarnych wyzwaniach opieki paliatywnej. Obejmuje ona:
- problemy opieki hospicyjnej,
- pułapki farmakoterapii w opiece paliatywnej,
- kwestie związane z okresem żałoby i osierocenia,
- miejsce tanatoedukacji we współczesnym świecie,
- współczesne wyzwania psychoonkologii.
Instrumentalne, przedmiotowe podejście do człowieka zdehumanizowało umieranie, alienując osoby w nim uczestniczące - zarówno tych, którzy odchodzą, jak i tych, którzy towarzyszą umieraniu, a później zostają sami.
Dylematy etyczne, prawne i społeczne
W monografii podjęto próbę wymiany poglądów na temat rozlicznych dylematów, z jakimi na co dzień spotykają się pracownicy ochrony zdrowia. Istotnym punktem dyskusji jest postrzeganie takich zagadnień jak:
- transplantacja,
- eutanazja,
- uporczywa terapia.
Publikacja stwarza również okazję do pokazania, iż śmierć dotyczy nie tylko osób ciężko chorych, ale także starszych, niepełnosprawnych, chorych psychicznie oraz tych, którzy są bezdomni i już za życia traktowani jako nieobecni, usunięci na margines społeczny.
Rola kultury, religii i edukacji w procesie umierania
Istotnym aspektem rozważań jest rola religii i jej wpływ na zdrowie, a także zadania pracowników ochrony zdrowia w zwalczaniu dyskryminacji, stygmatyzacji, agresji i uzależnień. Autorzy zastanawiają się nad postrzeganiem różnych kultur, ich wizją zdrowia, choroby i śmierci oraz kulturowymi uwarunkowaniami medycyny. Analizowane jest również miejsce medycyny niekonwencjonalnej w terapii oraz dylematy etyczne w opiece nad pacjentami pochodzącymi z różnych środowisk kulturowych.
Warto pamiętać słowa Eltona Johna: „Każdy człowiek zasługuje na współczucie, każdy człowiek zasługuje na szacunek i wreszcie zasługuje na to, by być kochanym. Epidemia AIDS jest napędzana przez stygmatyzację, przemoc i obojętność”.
Autorzy monografii:
- Prof. dr hab. n. med. Elżbieta Krajewska-Kułak
- Dr hab. n. o zdrowiu Cecylia R. Łukaszuk
- Dr hab. n. o zdrowiu Jolanta Lewko
- Prof. dr hab. n. med. Wojciech Kułak