Ochotnicze Straże Pożarne (OSP) stanowią kluczowy element systemu ochrony przeciwpożarowej w Polsce, działając jednocześnie jako stowarzyszenia w rozumieniu ustawy Prawo o stowarzyszeniach. Ich działalność reguluje ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych. Choć często pojawiają się pytania o górne granice wieku, przepisy dotyczące strażaków ochotników różnią się od tych obowiązujących w zawodowej Państwowej Straży Pożarnej (PSP).

Kryterium wieku w OSP: Czy istnieje górna granica?

W przypadku strażaków-ratowników OSP udział w działaniach ratowniczo-gaśniczych jest możliwy po ukończeniu 18. roku życia. Zgodnie z aktualnymi przepisami ustawy o OSP, udział w bezpośrednich działaniach ratowniczych jest dopuszczalny przed ukończeniem 65. roku życia.

Istnieje jednak istotny wyjątek przewidziany w art. 9 ust. 1 ustawy: strażacy-ratownicy OSP, którzy ukończyli 65 lat, mogą pełnić funkcję kierowcy pojazdu uprzywilejowanego. Warunkiem koniecznym jest posiadanie aktualnych badań lekarskich dopuszczających do prowadzenia takich pojazdów oraz odpowiednich uprawnień. Takie osoby mogą brać bezpośredni udział w działaniach ratowniczych i akcjach ratowniczych.

Warto zaznaczyć, że propozycje podniesienia ustawowej granicy wieku dla wszystkich strażaków wyjazdowych do 70 lat były rozważane, jednak resort spraw wewnętrznych wskazywał na ryzyko związane z ewentualnym osłabieniem potencjału ratowniczego zastępów.

Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze (MDP)

Członkiem młodzieżowej drużyny pożarniczej może zostać osoba, która ukończyła 12 lat, uzyskała zgodę opiekunów ustawowych i złożyła przyrzeczenie. Zgodnie z programem szkolenia, w zajęciach mogą uczestniczyć osoby od 16. roku życia, a członkowie MDP w wieku 16-18 lat mogą być wybierani do władz OSP.

Rodzaje członkostwa w OSP

OSP jako stowarzyszenie przewiduje różne formy zaangażowania:

• Członkowie zwyczajni (czynni): Aktywnie uczestniczą w działaniach jednostki, w tym w akcjach ratowniczo-gaśniczych. Wymagają ukończenia 18 lat, aktualnych badań lekarskich oraz przejścia szkolenia podstawowego realizowanego przez PSP.
• Członkowie wspierający: Osoby fizyczne lub prawne, które deklarują wsparcie finansowe lub w innej formie.
• Członkowi

  Maksymalny Wiek Strażaka OSP i Droga do Służby w Ochotniczej Straży Pożarnej

  Ochotnicze Straże Pożarne (OSP) stanowią kluczowy element systemu ochrony przeciwpożarowej w Polsce, działając jednocześnie jako stowarzyszenia w rozumieniu ustawy Prawo o stowarzyszeniach. Kluczowe zadania i organizację OSP reguluje ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych. Jednostki te, obok Państwowej Straży Pożarnej (PSP), czuwają nad bezpieczeństwem mieszkańców, zwłaszcza poza granicami miast, reagując na pożary, wypadki i klęski żywiołowe.

  Kim jest strażak OSP i dlaczego warto nim zostać?

  Chęć pomocy innym, zrobienie czegoś dobrego, zdobycie nowych umiejętności, sprawdzenie siły charakteru czy podtrzymanie tradycji rodzinnych to tylko niektóre powody, dla których zostaje się strażakiem ochotnikiem. Praktyka pokazuje, że niemal każdy, kto wyraża chęć czynnego uczestnictwa w realizacji celów OSP, może znaleźć w niej swoje miejsce, niezależnie od posiadanych umiejętności czy zawodu (np. mechanik, informatyk, nauczyciel). To, co jest najpiękniejsze w byciu strażakiem, to to, że im więcej od siebie dajesz, tym więcej otrzymujesz w zamian.

  Historia i rola Ochotniczych Straży Pożarnych

  Historia zorganizowanych jednostek pożarniczych w Polsce sięga pierwszej połowy XIX wieku. Pierwsza Ochotnicza Straż Ogniowa w Królestwie Polskim została założona w 1864 roku w Kaliszu, a w Galicji - w 1865 roku w Krakowie. Działalność straży ogniowych miała również wymiar patriotyczny, przyczyniając się do budzenia postaw narodowych.

  Po odzyskaniu niepodległości, w 1921 roku, związki strażackie połączyły się w Główny Związek Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej. Po okresie rozwiązania w 1949 roku, związek został reaktywowany w 1956 roku. Obecnie OSP odgrywają niezwykle ważną rolę w społecznościach lokalnych. Są to jednostki umundurowane, wyposażone w specjalistyczny sprzęt, których głównym zadaniem jest walka z pożarami, innymi zagrożeniami miejscowymi oraz klęskami żywiołowymi. Działają one w ścisłej współpracy z Państwową Strażą Pożarną (PSP).

  W Polsce funkcjonuje ponad 16 tysięcy jednostek OSP, do których należy ponad 700 tysięcy strażaków. Ponad 4500 jednostek jest włączonych do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG), co wiąże się ze spełnieniem określonych wymagań sprzętowych i personalnych. Warto zauważyć, że jednostki, które nie są włączone do systemu, potrafią równie sprawnie działać, zarówno podczas akcji ratowniczo-gaśniczych, jak i służąc lokalnej społeczności.

  

  Podcast ZOSP RP #1 – Druh Jarosław Herbowski | OSP, wyzwania i przyszłość strażaków ochotników

  Droga do wstąpienia w szeregi OSP

  Aby zostać członkiem Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) i brać udział w działaniach ratowniczo-gaśniczych, należy spełnić określone kryteria. Zdecydowana większość osób wstępuje do OSP, aby brać bezpośredni udział w działaniach ratowniczo-gaśniczych.

  Wymagania podstawowe

  Podstawowym wymogiem jest ukończenie 18 lat. Kandydat powinien również wybrać jednostkę OSP, która może być zlokalizowana w jego miejscowości lub inna, która go interesuje ze względu na specjalizację.

  Proces rekrutacji krok po kroku

  Trzy kroki dzielą Cię od zostania członkiem OSP. Proces rekrutacji może wyglądać nieco inaczej w zależności od jednostki, ale zazwyczaj obejmuje następujące etapy:

  1. Znalezienie odpowiedniej jednostki: Jeżeli myślisz o zostaniu strażakiem-ratownikiem, czyli takim, który bierze bezpośredni udział w działaniach ratowniczo-gaśniczych, ważna będzie lokalizacja jednostki. Jednostki OSP w ciągu kilku minut od alarmu są w stanie wyjechać do zdarzenia, dlatego im bliżej będziesz miał do jednostki, tym lepiej. Aby jednostka mogła funkcjonować, musi być prawnie zarejestrowana, a więc znajdować się w krajowym rejestrze sądowym. W rejestrze możesz wyszukać jednostkę i znaleźć dane kontaktowe.
  2. Spotkanie organizacyjne: Po skontaktowaniu się z jednostką zostaniesz zaproszony na spotkanie organizacyjne. Na spotkaniu poznasz strukturę organizacyjną, zobaczysz, jaką bazą techniczną dysponuje jednostka i dowiesz się więcej na temat dalszych kroków. Pamiętaj, że to spotkanie jest po to, aby wzajemnie się poznać; bądź przygotowany na pytania o motywację oraz o obecne doświadczenie. Warto również zapoznać się ze statutem OSP, który określa prawa i obowiązki członków stowarzyszenia, aby upewnić się, że jego postanowienia są zgodne z oczekiwaniami kandydata.
  3. Złożenie podania i ocena: Jeśli po spotkaniu w OSP będziesz zdecydowany na dołączenie oraz zostaniesz pozytywnie oceniony, będziesz mógł złożyć podanie o wstąpienie. Wszystkie decyzje o przyjęciu do stowarzyszenia podejmowane są przez zarząd. Po rozpatrzeniu Twojego podania zostaniesz poinformowany i poproszony o uzupełnienie dodatkowych dokumentów i ankiet. Wiele jednostek ma ustalony okres próbny, w którym oceniane jest zaangażowanie nowych członków.
  

  Rodzaje członkostwa w OSP

  OSP funkcjonują jako stowarzyszenia, a ich statuty zazwyczaj przewidują różne rodzaje członkostwa, co pozwala na zaangażowanie osób o różnych możliwościach i zainteresowaniach:

  • Członkowie zwyczajni (czynni): Aktywnie uczestniczą w działaniach jednostki, w tym w akcjach ratowniczo-gaśniczych. Są to osoby aktywnie uczestniczące w wykonywaniu postanowień statutu OSP.
  • Członkowie wspierający: Mogą być osoby fizyczne lub prawne, które deklarują wspomaganie działalności OSP finansowo bądź w innej formie. Członek wspierający jest przyjmowany przez Zarząd OSP.
  • Członkowie honorowi: Może zostać członek OSP szczególnie zasłużony dla ochrony przeciwpożarowej. Godność członka honorowego nadaje Walne Zebranie Członków OSP.
  

  Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze (MDP)

  Członkiem Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej może zostać osoba, która ukończyła 12 lat, uzyskała zgodę opiekunów ustawowych i złożyła przyrzeczenie. Członkowie MDP w wieku 16 - 18 lat mogą być wybierani do władz OSP. MDP mogą być środowiskowe oraz tworzone w szkołach i placówkach wychowawczych oraz miejscu zamieszkania. Ochotnicy dają przykład Młodzieżowym Drużynom Pożarniczym, szkolą ich i przygotowują do udziału w zawodach sportowo-pożarniczych.

  Szkolenia, badania i uprawnienia strażaka OSP

  Aby móc brać bezpośredni udział w działaniach ratowniczo-gaśniczych, strażak OSP musi posiadać odpowiednie kwalifikacje.

  Wymagania zdrowotne i szkolenie podstawowe

  Jednym z warunków uczestnictwa w działaniach ratowniczo-gaśniczych są aktualne badania lekarskie, których rodzaj został opisany w rozporządzeniu ministra zdrowia z dnia 14 kwietnia 2022 r. Jeżeli jesteś już członkiem OSP i posiadasz badania lekarskie, to czas na szkolenie podstawowe.

  Szkolenie podstawowe to przepustka do pierwszej akcji. Jest ono realizowane przez Państwową Straż Pożarną. Na program szkolenia składa się 38 tematów realizowanych w 136 godzin (64 godziny teorii i 72 godziny zajęć praktycznych), zakończone egzaminem. Ukończenie szkolenia uprawnia do bezpośredniego uczestnictwa w akcjach ratowniczo-gaśniczych. Dodatkowo, ustawa o ochotniczych strażach pożarnych wskazuje na wymóg ukończenia przez strażaka OSP, uprawnionego do udziału w działaniach ratowniczych, odpowiedniego szkolenia, w tym z zakresu BHP, które często realizowane jest przez PSP. Dokumenty normujące organizację i realizację szkoleń strażaków OSP są obecnie nowelizowane, aby dostosować ich zawartość do zapisów Ustawy o OSP.

  

  Ślubowanie strażaka OSP

  Po pozytywnym przejściu okresu próbnego i złożeniu ślubowania, kandydat może zostać pełnoprawnym strażakiem. Najczęściej ślubowanie ma następującą treść: „W pełni świadom obowiązków strażaka ochotnika uroczyście przyrzekam czynnie uczestniczyć w realizacji celów i zadań ochotniczej straży pożarnej. Być zdyscyplinowanym, mężnym, ofiarnym w ratowaniu życia i mienia.”

  Mundur strażaka OSP

  Strażak OSP ma również prawo do munduru, który jest używany podczas uroczystości państwowych, religijnych oraz wewnętrznych wydarzeń w jednostce. Zazwyczaj mundur otrzymują strażacy, którzy przeszli okres próbny i złożyli ślubowanie.

  Maksymalny wiek strażaka OSP - szczegółowe regulacje

  Kwestia wieku strażaków OSP, zwłaszcza tych uczestniczących w działaniach ratowniczych, jest uregulowana prawnie i podlega dyskusjom w kontekście efektywności i bezpieczeństwa służby.

  Ogólne kryteria wieku dla strażaka-ratownika OSP

  Zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy z 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych, udział w działaniach ratowniczych możliwy jest po ukończeniu 18. roku życia i przed ukończeniem 65. roku życia (Art. 15 ust. 1 ustawy). Art. 8 ustawy wskazuje obligatoryjne warunki, jakie musi spełniać strażak OSP, aby uzyskać status strażaka ratownika OSP. Katalog tych warunków ma charakter zamknięty.

  Wyjątki: kierowcy i dowódcy powyżej 65. roku życia

  Istnieje jedyny wyjątek opisany w Art. 9 ust. 1 ustawy, który dopuszcza pełnienie funkcji kierowcy przez strażaków-ratowników OSP po ukończeniu przez nich 65 lat, pod warunkiem posiadania aktualnych badań lekarskich dopuszczających do prowadzenia pojazdów uprzywilejowanych. Takie osoby, zgodnie z Art. 9 ust. 1a, mogą brać bezpośredni udział w działaniach ratowniczych i akcjach ratowniczych. Regionalna Izba Obrachunkowa w Kielcach potwierdza, że po spełnieniu określonych warunków strażakowi-ratownikowi OSP pełniącemu funkcję kierowcy, który ukończył 65 lat, przysługuje ekwiwalent pieniężny za udział w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu.

  W maju 2020 roku do MSWiA wpłynęła interpelacja od posła Filipa Kaczyńskiego (PiS) na „wniosek strażaków ochotników”, w której zaproponowano zmianę górnego limitu „strażaka wyjazdowego” z 65 na 70 lat, zwłaszcza dla kierowców samochodów ratowniczo-gaśniczych, którzy posiadają aktualne badania lekarskie i odbyli szkolenie pożarnicze. Maciej Wąsik, wiceszef MSWiA, poinformował jednak, że wprowadzenie takiego rozwiązania „zwiększyłoby ryzyko zagrożeń związane z osłabieniem potencjału ratowniczego zastępu”, nawet z zastrzeżeniem, że druhowie powyżej 65. roku życia mogliby być wyłącznie kierowcami i dowódcami akcji ratowniczo-gaśniczej.

  

  Kryterium wieku w rekrutacji do Państwowej Straży Pożarnej (PSP) a OSP

  W kontekście dyskusji o wieku w służbach ratowniczych, warto wspomnieć o odrębnych regulacjach dotyczących PSP. Od 2016 r. Rzecznik Praw Obywatelskich (RPO) wskazywał, że zgodnie z ustawą o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania zakazane jest nierówne traktowanie osób fizycznych ze względu na wiek w zakresie podejmowania kształcenia zawodowego. Wyjątkiem jest sytuacja, kiedy takie kryterium jest obiektywnie uzasadnione słusznym celem, a środki mu służące są odpowiednie i konieczne. W lipcu 2018 r. powołano zespół ds. zmian przepisów dotyczących służby kandydackiej w PSP. Projekt zakładał, że o przyjęcie do służby kandydackiej może ubiegać się osoba, która uzyskała świadectwo dojrzałości i w roku kalendarzowym, w którym ubiega się o przyjęcie, nie przekracza 26 roku życia. Kryterium wieku, takie jak 25 lat, było w przeszłości przedmiotem wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 2010 r. (C:2010:3), dotyczącego zgodności przepisów niemieckich z Dyrektywą UE 2000/78AA/E.

  Zadania, przywileje i finansowanie OSP

  Ochotnicze Straże Pożarne angażują się w szeroki zakres działań, zapewniając bezpieczeństwo i wsparcie lokalnym społecznościom, a ich członkowie mogą liczyć na określone przywileje.

  Szeroki zakres działań OSP

  Zakres działań OSP jest bardzo szeroki i obejmuje między innymi:

  • Ratownictwo: Ratowanie ludzi i zwierząt, w tym uwalnianie osób uwięzionych (np. po wypadkach drogowych).
  • Ochrona: Ochrona życia, zdrowia oraz środowiska, na przykład poprzez usuwanie substancji niebezpiecznych.
  • Działalność prewencyjna: Prowadzenie szkoleń i edukacji w zakresie bezpieczeństwa pożarowego, udzielania pierwszej pomocy w szkołach i przedszkolach.
  • Wspieranie społeczności lokalnych: Organizacja festynów, pikników, udział w uroczystościach lokalnych, świętach państwowych i religijnych.
  • Praca z młodzieżą: Prowadzenie Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych (MDP), szkolenie i przygotowanie do zawodów sportowo-pożarniczych.
  

  Przywileje strażaków OSP

  Strażacy OSP mogą również korzystać z szeregu przywilejów, w tym:

  • Zwolnienie od pracy na czas akcji strażackiej: Czas zwolnienia może ustalić osoba kierująca akcją. Ochotnik może wziąć zwolnienie również, które obejmuje odpoczynek po akcji.
  • Zwolnienie od pracy w celu udziału w szkoleniach: Nie może przekroczyć 6 dni w roku kalendarzowym.
  • Świadczenie ratownicze: Przysługuje strażakowi-ratownikowi aktywnie uczestniczącemu w działaniach ratowniczych co najmniej raz w roku.
  • Ochrona prawna i ubezpieczenie: W przypadku uszczerbku na zdrowiu lub szkody w mieniu podczas służby.

  Ekwiwalent pieniężny

  Należy zaznaczyć, że strażak OSP nie otrzymuje stałej pensji. Za udział w akcji ratowniczo-gaśniczej lub szkoleniu przysługuje tzw. ekwiwalent pieniężny, którego wysokość jest ustalana przez uchwałę gminy i może wynosić maksymalnie 1/175 średniego wynagrodzenia za godzinę. Ekwiwalent nalicza się za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki do momentu powrotu do macierzystej jednostki.

  Organizacja i finansowanie OSP

  Organizacja i funkcjonowanie OSP regulowane są przez ustawę o ochotniczych strażach pożarnych oraz Prawo o stowarzyszeniach. Gmina ma obowiązek zawarcia umowy z OSP, jeśli na jej terenie nie funkcjonuje jednostka ochrony przeciwpożarowej. Umowy te powinny regulować lub rozszerzać zakres działań i współpracy. Finansowanie działalności OSP może pochodzić z różnych źródeł, w tym z budżetu gminy, darowizn, składek członkowskich (zazwyczaj rocznych, w wysokości od 10 do 50 zł) oraz środków pozyskanych z innych źródeł.

  W przypadku, gdy jeden członek OSP złoży dwa wnioski o świadczenia u różnych komendantów, weryfikacja i decyzja należą do właściwej gminy i Komendy Powiatowej/Miejskiej PSP. System informatyczny ma na celu usprawnienie procesu weryfikacji wniosków, w tym poprzez sprawdzanie poprawności danych i uniknięcie duplikatów.

  Ochotnicze Straże Pożarne stanowią nieodłączny element systemu bezpieczeństwa publicznego w Polsce. Ich działalność wykracza poza akcje ratowniczo-gaśnicze, obejmując również szeroko rozumianą działalność społeczną, edukacyjną i kulturalną. Poświęcenie i zaangażowanie strażaków ochotników, którzy często działają w trudnych warunkach, zasługuje na najwyższe uznanie. Wstąpienie do OSP to możliwość niesienia bezcennej pomocy innym i stania się częścią lokalnej społeczności. Jeżeli nie jesteś jeszcze przekonany, żeby zostać strażakiem, zachęcamy Cię, żebyś spróbował - niczego nie ryzykujesz.

  tags: #maksymalny #wiek #strazaka #osp