Ochotniczy ruch strażacki chlubnie zaznaczył swoje istnienie na kartach historii narodu i państwa polskiego. Przykłady poświęcenia w niesieniu ratunku i pomocy są udziałem licznej rzeszy strażaków ochotników, którzy swoją działalnością zyskują uznanie społeczne. Walka z żywiołem ognia i sił przyrody, ratowanie zdrowia, życia i mienia w obliczu wypadków, katastrof oraz zdarzeń losowych to tylko część działalności Ochotniczych Straży Pożarnych. Członkowie OSP ponadto uczestniczą w kultywowaniu rodzimych tradycji i dorobku kulturalnego. Swoją działalnością wychowawczą docierają do młodzieży, którą organizują we wspólnym działaniu dla dobra rodziny, środowiska i kraju. Te wysoce pozytywne przykłady postaw strażaków znajdują między innymi uhonorowanie w przyznawanych im odznaczeniach.
Zawód strażaka cieszy się w naszym kraju znakomitym zaufaniem społecznym i każdego roku znajduje się w czołówce najlepiej ocenianych zawodów. Do głównych zadań osób specjalizujących się w tym zawodzie należy walka z pożarami, klęskami żywiołowymi oraz innymi lokalnymi zagrożeniami. Poza walką z zagrożeniami, do zadań straży pożarnej należy także kształcenie kadr dla PSP, nadzór nad przestrzeganiem przepisów przeciwpożarowych oraz prowadzenie badań w zakresie ochrony przeciwpożarowej.
Ochotnicza Straż Pożarna - jak sama nazwa wskazuje - składa się ze strażaków ochotników, którzy są wzywani do remizy, kiedy jest taka potrzeba. W Polsce działają setki tego typu jednostek, a służba w nich przyciąga każdego roku wielu chętnych. Często są pierwszymi służbami ratowniczymi, które pojawiają się na miejscu zdarzenia. Państwowa Straż Pożarna to zawodowa jednostka strażacka. W każdym mieście na prawach powiatu lub powiecie znajduje się minimum jedna Jednostka Ratowniczo-Gaśnicza (JRG). 24 godziny na dobę, 365 dni w roku pełnią w niej służbę strażacy, którzy są gotowi do natychmiastowego wyjazdu do zdarzenia.
Formy honorowania strażaków OSP
Sumienna służba w straży pożarnej nigdy nie pozostaje niedoceniona. Obecnie istnieją trzy formy honorowania strażaków: odznaki, odznaczenia oraz specjalne wyróżnienia. Wszystkie formy mają charakter urzędowy i są przyznawane zgodnie z zasadami regulaminu odznaczeń, odznak i wyróżnień.
Do przyznawanych odznaczeń należą:
- Złoty Znak Związku OSP RP
- Medal Honorowy im. Bolesława Chomicza
- Medal „Za Zasługi dla Pożarnictwa”
Z kolei przyznawane odznaki to:
- „Strażak Wzorowy”
- „Za Wysługę Lat”
- „Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza”
Medal „Za Zasługi dla Pożarnictwa”
Medal „Za Zasługi dla Pożarnictwa” nadawany jest za wyróżniającą się działalność na rzecz ochrony przeciwpożarowej. Dzieli się on na trzy stopnie:
- Brązowy
- Srebrny
- Złoty
Medalem tym mogą być odznaczane osoby, instytucje i organizacje, w tym OSP, ich członkowie oraz działacze Związku OSP RP. Warunkiem nadania medalu wyższej klasy jest posiadanie medalu klasy niższej przez co najmniej 4 lata. Odznaczenie to jest trzystopniowe w kolorze metalu: złota, srebra i brązu.
Warunki nadania Medalu „Za Zasługi dla Pożarnictwa”
Osoby, instytucje oraz organizacje, które czynnie wspierają w działaniach przeciwpożarowych i ratowniczych, mogą się ubiegać o nadanie medalu po okresie co najmniej 5-letniej działalności lub współpracy z OSP lub Związkiem OSP RP. Pozostali członkowie OSP mogą mieć nadany medal po co najmniej 5 latach działalności od osiągnięcia pełnoletności.
Brązowy Medal „Za Zasługi dla Pożarnictwa” nadawany jest czynnemu członkowi jednostki OSP, który posiada odznakę „Strażak Wzorowy” co najmniej od 3 lat i wyróżnia się nienaganną postawą.
Ochotnicze Straże Pożarne charakteryzujące się aktywną działalnością mogą być przewidziane do uhonorowania Medalem „Za Zasługi dla Pożarnictwa”. Klasa medalu odpowiada jubileuszowi jednostki:
- 25 lat działalności - medal brązowy
- 50 lat działalności - medal srebrny
- 75 lat działalności - medal złoty
Opis fizyczny Medalu i Baretki
Na rewersie Medalu „Za Zasługi dla Pożarnictwa” znajduje się obrys krzyża na tle koła. W tarczy umieszczony jest płomień z metalu koloru srebrnego, a na rewersie widnieje poziomy napis: „ZA RATOWANIE ŻYCIA I OCHRONĘ MIENIA”. Krzyż jest zakończony na rogach ramion kulkami. W środku błękit rozjaśniający się do bieli ku brzegom czerwonym, wkomponowany w wieniec dębowy.
Baretka Złotego Medalu za Zasługi dla Pożarnictwa ma wysokość w przedziale 8-10 mm. Na krawędziach ma 1 mm pasek złotego koloru.
Inne kluczowe odznaczenia i odznaki OSP
Złoty Znak Związku OSP RP
Złoty Znak Związku OSP RP nadawany jest za długoletnią aktywną działalność w Ochotniczej Straży Pożarnej lub w Związku OSP RP. Odznaką tą może być uhonorowana osoba lub instytucja, które w sposób znaczący zasłużyły się dla działalności Związku OSP RP, jak również Ochotnicza Straż Pożarna o co najmniej 100-letniej działalności. Osoba lub instytucja przewidziane do nadania Złotego Znaku Związku OSP RP powinny posiadać Złoty Medal „Za Zasługi dla Pożarnictwa”. W sytuacjach szczególnych, Prezydium Zarządu Głównego Związku OSP RP, może odstąpić od warunku posiadania Złotego Medalu „Za Zasługi dla Pożarnictwa”, lub na wniosek Prezydium Zarządu Wojewódzkiego ZOSP RP. Odznaczony otrzymuje legitymację (dyplom) potwierdzającą jego nadanie.
Medal Honorowy im. Bolesława Chomicza
Medal Honorowy im. Bolesława Chomicza stanowi formę wyróżnienia osób i organizacji szczególnie zasłużonych dla rozwoju i umacniania Związku OSP RP oraz Ochotniczych Straży Pożarnych. Medal ten mogą otrzymać OSP i ich członkowie, działacze Związku OSP RP oraz osoby, instytucje i organizacje społeczne. Medalem tym mogą być uhonorowane oddziały Związku OSP RP wyróżniające się w realizacji celów Związku. Warunkiem nadania odznaczenia są szczególne zasługi dla rozwoju i umocnienia Związku OSP RP.
Osoby, instytucje i organizacje przewidziane do nadania Medalu Honorowego im. Bolesława Chomicza powinny posiadać Złoty Medal „Za Zasługi dla Pożarnictwa”. Dodatkowo instytucje i organizacje (w tym OSP) powinny posiadać 75-letni staż swojej działalności. Medal Honorowy im. Bolesława Chomicza zawsze nadawany jest wraz z dyplomem i wręczany głównie podczas obchodów jubileuszy OSP i Związku OSP RP.
Odznaka „Strażak Wzorowy”
Odznaka „Strażak Wzorowy” może być nadawana czynnym członkom OSP za wzorową działalność, zaangażowanie i godną postawę społeczną. Strażak OSP przewidziany do nadania tej odznaki powinien: złożyć ślubowanie, uzyskać wyszkolenie odpowiadające pełnionej funkcji i posiadać co najmniej trzyletni staż działalności w OSP. Nadawaniu odznaki zachowuje się kolejność w stopniach, a okres między przyznaniem wyższych stopni odznaki nie powinien być krótszy od 4 lat.
Odznaka „Za Wysługę Lat”
Odznaka „Za Wysługę Lat” przewidziana jest dla członków Ochotniczych Straży Pożarnych i Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych oraz działaczy Związku OSP RP, wykazujących się działalnością przez co najmniej pięć lat. Odznaka uzupełniana jest w cyklu pięcioletnim oznaczeniem liczby lat działalności w OSP. Prawo do odznaki „Za Wysługę Lat” można uzyskać po 10 latach działalności, następną po 20 latach, a kolejne uzupełniane są w cyklu pięcioletnim oznaczeniem liczby lat w OSP (X, XX, XXV, XXX, XXXV, 40, 45, 50, 55, 60, 65, 70, 75).
Odznaka „Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza” (MDP)
Odznaka „Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza” jest wyróżnieniem nadawanym członkom młodzieżowych i harcerskich drużyn pożarniczych za wzorową i aktywną działalność w drużynie przy Ochotniczej Straży Pożarnej. Odznaka posiada trzy stopnie:
- pierwszy stopień - brązowa
- drugi stopień - srebrna
- trzeci stopień - złota
Odznaka „Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza” pierwszego stopnia może być nadana po złożeniu ślubowania i posiadaniu półrocznego stażu w drużynie. Drugiego stopnia - po uzyskaniu odznaki pierwszego stopnia i posiadaniu 1,5 rocznego stażu w drużynie. Trzeciego stopnia - po uzyskaniu odznaki drugiego stopnia i posiadaniu 2,5 rocznego stażu w drużynie.
Członkom MDP w wieku 17-18 lat można przyznać po złożeniu ślubowania srebrną odznakę MDP z pominięciem brązowej. Odznakę złotą można nadać po półrocznym okresie posiadania odznaki srebrnej i wykonywaniu funkcji instruktorskich w szkoleniu drużyny. Złota odznaka MDP może być przyznawana działaczom Związku OSP RP pracującym z młodzieżą pożarniczą. Na odznace znajduje się napis „OSP”, a po prawej stronie wkomponowany jest czerwony trójkąt. U dołu znajduje się napis „Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza”.