Zasady i tryb dofinansowania Ochotniczych Straży Pożarnych

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) aktywnie wspiera Ochotnicze Straże Pożarne w Polsce poprzez różnorodne programy dofinansowania i nabory projektów. Celem tych działań jest wzmacnianie zdolności ratowniczo-gaśniczych jednostek OSP, wspieranie młodzieżowych drużyn pożarniczych oraz modernizacja ich wyposażenia.

Dofinansowanie Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych (MDP)

Ostateczna decyzja w sprawie finansowania młodzieżowych drużyn pożarniczych działających przy ochotniczych strażach pożarnych ma zapaść w połowie marca - wynika z informacji Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Resort zakłada, że na ten cel zostaną przeznaczone środki w podobnej wysokości jak w ubiegłym roku. Zakłada się, że kwota dofinansowania dla MDP w 2026 r. będzie na podobnym poziomie jak w 2025 r., tj. w wysokości 5 mln zł.

MSWiA jest gotowe do współpracy z pozostałymi resortami, w tym również z Ministerstwem Finansów, a także środowiskami strażackimi, w obszarze spraw związanych z OSP, przy których funkcjonują drużyny MDP. Należy wskazać, że ważnym miejscem wypracowywania kierunków działań mających na celu sukcesywne polepszanie warunków funkcjonowania OSP i MDP jest sejmowa Podkomisja stała do spraw rozwoju i promocji OSP, współpracująca w ww. zakresie.

Zgodnie z obowiązującymi regulacjami, podstawowy ciężar finansowania jednostek OSP, w tym ponoszenie kosztów funkcjonowania MDP, należy do zadań własnych gminy. Obowiązki gminy w zakresie zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie m.in. ochrony przeciwpożarowej i utrzymania jednostek OSP są zadaniami własnymi gminy i wynikają z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.

Ogólne zasady i źródła finansowania OSP

Ochotnicze Straże Pożarne mogą liczyć na znaczące wsparcie finansowe z budżetu państwa. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) we współpracy z Komendą Główną PSP co roku planuje dotacje dla OSP na realizację zadań ratowniczych zgodnie z ustawą o OSP z 2021 r.

W tegorocznym budżecie zaplanowano środki finansowe w wysokości 39 mln zł z przeznaczeniem dla jednostek ochotniczych straży pożarnych. W budżecie państwa na 2024 rok przewidziano ok. 262 mln zł na rozwój OSP - w tym 73 mln zł dla jednostek włączonych do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG) oraz 189 mln zł na wsparcie pozostałych OSP. Te środki trafiają do straży w formie dotacji celowych na wyposażenie, szkolenia i inne potrzeby wynikające z ich działalności ratowniczej.

Co istotne, dotacje z MSWiA przysługują zarówno jednostkom w Krajowym Systemie Ratowniczo-Gaśniczym (KSRG), które otrzymują stałe ryczałty na gotowość i mogą wnioskować o większy sprzęt, jak i OSP spoza KSRG. Dla tych ostatnich przeznacza się odrębną pulę na „przygotowanie do działań ratowniczo-gaśniczych”. Dzięki tym środkom państwo finansuje m.in. zakup sprzętu, materiałów, wyposażenia i remont strażnic. Zgodnie z informacją Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej obecnie trwa rozliczanie ubiegłorocznej dotacji.

Środki z budżetu państwa są jednym z wielu źródeł dofinansowania jednostek OSP. Inne źródła to:

• Wpływy instytucji ubezpieczeniowych, uzyskane z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia od ognia, o których mowa w art. 38 i art. 39 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej. Rozdział ww. środków finansowych określa rozporządzenie MSWiA w sprawie sposobu i trybu rozdziału środków finansowych przeznaczonych wyłącznie na cele ochrony przeciwpożarowej.
• Środki Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej/Wojewódzkich Funduszy Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW/WFOŚiGW) - na podstawie Porozumienia zawartego w dniu 23 lutego 2021 r. W przypadku ubiegania się o środki z NFOŚiGW/WFOŚiGW w ramach Porozumienia w sprawie współdziałania w zakresie zwalczania zagrożeń dla środowiska zainteresowana jednostka OSP powinna wystąpić z wnioskiem/pismem do Komendanta Głównego PSP, celem umieszczenia jej na liście podmiotów ubiegających się o dofinansowanie. Zgodnie z Porozumieniem pomiędzy Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministrem Klimatu i Środowiska w sprawie współdziałania w zakresie zwalczania zagrożeń dla środowiska, istnieje możliwość dofinansowania przedsięwzięć (NFOŚiGW i WFOŚiGW łącznie) w wysokości do 50% kosztów kwalifikowanych w kwocie nie mniejszej niż 100 tys. zł dla danego zadania, przy założeniu wartości całkowitej danego zadania - minimum 200 tys. zł.

Środki finansowe z budżetu państwa przekazywane są dla OSP w formie dotacji na realizację zadań określonych w art. 3 pkt 1-12 oraz art. 4 ust. 1, 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych. Komendant Główny PSP przekazuje środki finansowe na podstawie umowy zawartej z daną OSP. Umowa wymaga, pod rygorem nieważności, formy pisemnej lub złożenia oświadczenia woli w postaci elektronicznej opatrzonej podpisem zaufanym albo podpisem osobistym.

Dofinansowanie zakupu samochodów pożarniczych

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji przekazało posłom informacje dotyczące zasad dofinansowania Ochotniczych Straży Pożarnych i gmin przy zakupie samochodów pożarniczych z budżetu państwa w 2025 r. Do każdego kryterium przypisana ma być odpowiednia waga, która odzwierciedla ich wartość w procesie oceny. Zazwyczaj co roku powstaje lista OSP, które otrzymają dofinansowanie na nowe wozy strażackie. Taki zakup finansowany jest wspólnie przez MSWiA/PSP, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska, samorządy lokalne, a nawet fundusz prewencyjny zakładów ubezpieczeniowych.

Przykładowo, średni wóz za ok. 900 tys. zł może być pokryty w ten sposób: 400 tys. zł z PSP/MSWiA, 200 tys. zł z NFOŚiGW, 250 tys. zł od gminy i 50 tys. zł z funduszu ubezpieczeniowego. Dzięki temu poszczególne jednostki OSP otrzymują pojazdy niemal w całości sfinansowane ze źródeł zewnętrznych. W 2025 roku rządowy program przewidział do przekazania 262 nowych wozów dla OSP w całej Polsce (34 ciężkie, 134 średnie i 94 lekkie) wraz z dofinansowaniem ich zakupu.

Do usprawnienia procesu wnioskowania i zakupu pojazdów pożarniczych powstanie specjalna aplikacja. Ponadto, w informacji przekazano, że na 2025 r. opisy metodologii tworzenia listy rankingowej oraz działania aplikacji Webcon dedykowanej do wspomagania procesu wnioskowania i zakupu pojazdów pożarniczych dla jednostek OSP są przygotowywane.

Programy wsparcia i nabory projektów

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji otworzył nabór do konkursu projektów przewidzianych do dofinansowania w 2026 r. w ramach kolejnej edycji „Rządowego Programu ograniczania przestępczości i aspołecznych zachowań Razem bezpieczniej im. Władysława Stasiaka”. Na każdy projekt, zarówno w celu szczegółowym nr 1 jak i celu szczegółowym nr 2, przewidziana jest maksymalna kwota dofinansowania 120.000,00 zł. Minimalny udział wkładu własnego beneficjenta w finansowaniu zadań własnych bieżących i inwestycyjnych wymagany jest zgodnie z art. 128 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.

Jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej spoza KSRG mogą uzyskać dotacje MSWiA w ramach programu „Przygotowanie jednostek ochotniczych straży pożarnych do działań ratowniczo‑gaśniczych”. W budżecie na 2025 r. zarezerwowano na ten cel 34 mln zł, w tym środki na zakup sprzętu, materiałów, wyposażenia i remont strażnic. Środki te można wykorzystać na zakup certyfikowanej odzieży specjalnej, środków ochrony indywidualnej, sprzętu ratowniczego i logistycznego.

Aby skorzystać z dotacji MSWiA, OSP musi złożyć wniosek - zazwyczaj na początku roku, za pośrednictwem właściwego komendanta (np. gminnego OSP) lub bezpośrednio do komendy powiatowej PSP. We wniosku wymienia się potrzebny sprzęt lub wyposażenie (zgodnie z oficjalnym katalogiem kwalifikującym się do dofinansowania) oraz uzasadnia te potrzeby. Następnie Komenda Główna PSP dzieli dostępne środki według ustalonych kryteriów, takich jak liczba wyjazdów jednostki, zagrożenia na jej terenie czy braki w wyposażeniu. Po pozytywnej decyzji OSP podpisuje umowę dotacyjną i otrzymuje środki, które musi wydać na wskazany cel i rozliczyć w określonym terminie.

Procedura ubiegania się o dotacje MSWiA dla OSP

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji zatwierdziło tryb i zasady udzielania dotacji dla jednostek OSP. Proces ten składa się z kilku etapów, zapewniających transparentność i efektywność podziału środków.

Etapy wnioskowania i podziału środków

1. Komendant Główny PSP opracowuje propozycję zakresu przedmiotowego dotacji oraz propozycję podziału środków finansowych.
2. Komendant Główny PSP przekazuje Zleceniodawcy (MSWiA) propozycję do zatwierdzenia.
3. Komendant Główny PSP dokonuje podziału limitu dotacji na poszczególne województwa na wydatki bieżące i majątkowe. Podziału wydatków majątkowych (15 mln zł) dokonuje proporcjonalnie do liczby powiatów w województwie, natomiast wydatków bieżących (19 mln zł) proporcjonalnie do liczby jednostek OSP w województwie oraz 2 mln przeznacza na Turnieje Wiedzy Pożarniczej, zawody CTIF i dofinansowanie obozów MDP.
4. Komendanci wojewódzcy PSP otrzymują do podziału limit środków dotacji na dofinansowanie Zleceniobiorców (OSP) na terenie województwa, w tym na wydatki bieżące i majątkowe.
5. Komendanci powiatowi/miejscy PSP, w porozumieniu z właściwymi terytorialnie Zarządami Oddziałów Powiatowych ZOSP RP, opracują zestawienie zweryfikowanych potrzeb przedstawionych przez Zleceniobiorców z terenu i przekazują je do właściwego komendanta wojewódzkiego PSP. Komendanci powiatowi/miejscy PSP podczas weryfikacji wykorzystują wnioski jednostek OSP złożone już do ZOSPRP.
6. Komendanci wojewódzcy PSP weryfikują potrzeby zgłoszone przez komendantów powiatowych/miejskich PSP i w porozumieniu z właściwymi terytorialnie ZOW ZOSPRP dokonują podziału limitu środków na poszczególne powiaty.
7. W przypadku braku porozumienia przy sporządzaniu zestawienia, o którym mowa w pkt 5, rozstrzyga Komendant Wojewódzki PSP.
8. Opracowaną ofertę realizacji zadania publicznego (zwaną ofertą) Zleceniobiorca przedkłada komendantowi powiatowemu/miejskiemu PSP. Przepisy art. 11c ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie stosuje się odpowiednio.
9. Dane zawarte w ofercie - po ich zweryfikowaniu do wysokości otrzymanego limitu środków - są wprowadzane przez komendanta powiatowego/miejskiego PSP do Systemu Obsługi Dofinansowań dla OSP.
10. Po akceptacji przez właściwego KW PSP i KG PSP z danych w ww. systemie KP/M PSP przygotowuje projekt stosownej umowy.
11. KP/M PSP przekazuje KW PSP do zaakceptowania podpisane przez Zleceniobiorców projekty umów.
12. Komendant wojewódzki przekazuje do zaakceptowania projekty umów wraz ze zbiorczym ich zestawieniem do KG PSP.
13. Umowę ze Zleceniobiorcą podpisuje Komendant Główny PSP i przekazuje Zleceniobiorcy jeden egzemplarz podpisanej umowy za pośrednictwem właściwego miejscowo komendanta wojewódzkiego PSP.
14. Komendant Główny PSP przekazuje środki finansowe określone w umowie na wskazane rachunki bankowe Zleceniobiorców.

Realizacja zadania i rozliczenie

17. Zleceniobiorcy zobowiązani są do sporządzenia sprawozdania z wykonania zadania publicznego (sprawozdanie) w trybie i zasadach określonych w umowie do przedłożenia go do zaopiniowania komendantom powiatowym/miejskim PSP.
18. Sprawozdanie powinno być zaopiniowane przez właściwego komendanta P/M PSP w formie pisemnej. Przedmiotową opinię należy dołączyć do sprawozdania.
19. Komendant P/M PSP przesyła sprawozdanie wraz z opinią w terminie 14 dni roboczych do KG PSP, za pośrednictwem KW PSP.
20. Komendant Główny PSP dokonuje oceny prawidłowości wykonania zadania w zakresie rzeczowym i finansowym oraz zatwierdza sprawozdania w terminach określonych w odrębnych przepisach.
21. Komendant Główny PSP przekazuje zatwierdzone sprawozdania komendantom P/M PSP, za pośrednictwem komendanta wojewódzkiego PSP.
22. W przypadku stwierdzenia, na podstawie otrzymanego sprawozdania, że dotacja została wykorzystana w całości lub w części niezgodnie z przeznaczeniem albo pobrana w nadmiernej wysokości, Komendant Główny PSP określi w drodze decyzji kwotę dotacji przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki. Komendant Główny PSP może stosować ulgi w spłacie należności z tytułu zwrotu dotacji.

Wyposażenie kwalifikujące się do dofinansowania

Środki z dotacji MSWiA można wykorzystać na zakup szerokiej gamy sprzętu i wyposażenia niezbędnego do działań ratowniczo-gaśniczych. OSP spoza KSRG mogą skorzystać z dotacji MSWiA na zakup sprzętu ratowniczo‑gaśniczego i odzieży specjalnej.

Produkty z oferty firmy Subor, takie jak ubrania specjalne Proton i Syriusz, rękawice i hełmy, aż po sprzęt ratowniczy, można nabyć z dotacją. Subor realizuje zamówienia zgodnie z wymogami jakościowymi - fabrycznie nowe produkty, spełniające standardy KG PSP, co jest kluczowym warunkiem w aplikacjach dotacyjnych. Przykładowy wykaz wyposażenia obejmuje:

• Lekki samochód ratowniczo - gaśniczy
• Średni samochód ratowniczo - gaśniczy
• Ciężki samochód ratowniczo - gaśniczy
• Narzędzia hydrauliczne (pompa, nożyce, rozpieracz)
• Zestaw ratownictwa medycznego - R1
• Drabina strażacka
• Ubranie specjalne (spodnie, kurtka ciężka i lekka zgodnie z OPZ KG PSP)
• Obuwie strażackie
• Hełm strażacki
• Latarka strażacka do hełmu z uchwytem
• Rękawice specjalne
• Kominiarka niepalna
• Sygnalizator bezruchu
• Aparat powietrzny
• Linka ratownicza 20 metrów
• Kołowrót ratowniczy
• Radiotelefon
• Agregat prądotwórczy min. 1,5 kW
• Pompy do wody zanieczyszczonej
• Wąż tłoczny W-52
• Wąż tłoczny W-75
• Wąż tłoczny W-110
• Myjka do węży
• Rozdzielacz kulowy
• Prądownica TURBO
• Wąż ssawny 110/2500 ŁA
• Smok ssawny
• Zbiornik wodny
• Tłumica
• Pilarka do drewna
• Piła do betonu
• Detektor prądu przemiennego
• System selektywnego alarmowania

tags: #ministerstwo #spraw #wewnetrznych #i #administracji #nabor