W obliczu rosnących zagrożeń, zarówno naturalnych, jak i wynikających z działalności człowieka, kluczowe znaczenie ma skuteczny mechanizm ochrony ludności. W Polsce i w ramach Unii Europejskiej rozwijane są innowacyjne rozwiązania i struktury, mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa i szybkiej reakcji na katastrofy. Odpowiedzią na te wyzwania są zarówno modułowe schrony, jak i specjalistyczne jednostki Państwowej Straży Pożarnej działające w ramach Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności.
Modułowe Schrony SMOL - Innowacja PZL Defence
PZL Defence, polska spółka specjalizująca się w rozwiązaniach z zakresu bezpieczeństwa i infrastruktury ochronnej, rozszerza swoją działalność o nowy obszar biznesowy - modułowe schrony SMOL (System Modułowej Ochrony Ludności). Jest to odpowiedź na obowiązki nałożone na samorządy przez ustawę o ochronie ludności i obronie cywilnej, która zobowiązuje gminy do przygotowania miejsc doraźnego ukrycia dla mieszkańców.
Charakterystyka i Zalety Schronów SMOL
Schrony modułowe SMOL to gotowe rozwiązanie, w pełni zgodne z wymaganiami ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, które umożliwia szybkie zapewnienie miejsc schronienia bez konieczności prowadzenia długotrwałych i kosztownych prac budowlanych. Konstrukcja oparta jest na kompozytowych pierścieniach montowanych bezpośrednio na gruncie. Dzięki modułowej budowie poszczególne elementy można swobodnie łączyć, tworząc schrony o dowolnej długości. System umożliwia budowę małych miejsc doraźnego schronienia, przeznaczonych dla kilku osób, aż po rozbudowane budowle ochronne dla nawet 500 osób.
Ze względu na swoją konstrukcję moduły można bezpiecznie przemieszczać i ponownie instalować w innych lokalizacjach, na przykład wzdłuż ciągów komunikacyjnych lub w rejonach o zwiększonym zagrożeniu, bez użycia ciężkiego sprzętu dźwigowego.
Rozwój i Zgodność z Normami Wojskowymi
Rozwiązanie SMOL zostało opracowane przez specjalistów z doświadczeniem w zakresie infrastruktury krytycznej i obrony cywilnej, z zachowaniem standardów konstrukcji wojskowych. Stanowi cywilne rozwinięcie innowacyjnej technologii budowy kompozytowych obiektów ochronnych pod nazwą PSMO Warszawa. System został przebadany przez Wojskowy Instytut Techniczny Uzbrojenia (WITU), który potwierdził jego odporność na falę nadciśnienia powstałą w wyniku wybuchu ładunku o masie 12 kg TNT. Ponadto system został również przebadany pod kątem odporności na ostrzał z broni ręcznej do kalibru 14,5×114 API oraz odłamku pocisku artyleryjskiego kal. 155 mm.
Jak podkreślają przedstawiciele PZL Defence: „Nowe przepisy sprawiają, że gminy pilnie potrzebują rozwiązań skalowalnych i możliwych do szybkiego wdrożenia. Nasz system schronowy odpowiada dokładnie na te potrzeby - to polska technologia oparta na standardach wojskowych, ale zaprojektowana tak, aby mogła zostać natychmiast wykorzystana przez samorządy w pełnej zgodności z obowiązującymi procedurami.”
Oprócz miejsca doraźnego schronienia moduły mogą także służyć jako tymczasowe magazyny obrony cywilnej, mobilne centra zarządzania kryzysowego, schronienia dla agregatów, magazynów energii lub sprzętu niezbędnego do prawidłowego działania infrastruktury krytycznej, a także jako elementy do jej zabezpieczenia.
Dzięki wprowadzeniu modułowych schronów SMOL, PZL Defence poszerza działalność o sektor infrastruktury ochronnej i bezpieczeństwa publicznego, oferując samorządom sprawdzone i szybkie w montażu rozwiązania ochronne. Powstanie spółki PZL Defence zostało zainicjowane w lipcu 2025 roku przez Grupę UNIMOT i PZL Sędziszów.
Unijny Mechanizm Ochrony Ludności (UMOL)
W 2001 roku Komisja Europejska ustanowiła Unijny Mechanizm Orony Ludności (UMOL), dla zwiększenia bezpieczeństwa Unii Europejskiej. Ma on zabezpieczać państwa członkowskie przed klęskami żywiołowymi i katastrofami w celu poprawy zapobiegania, gotowości i reagowania na katastrofy. Oznacza to, że w przypadku katastrofy kraje członkowskie mogą wspierać inne państwa, ale i również tej pomocy oczekiwać.
Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego (ERCC)
Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego (ERCC) jest sercem Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności. Jego zadaniem jest mobilizowanie pomocy lub wiedzy fachowej po zwróceniu się o pomoc za pośrednictwem mechanizmu. ERCC działa poprzez bezpośrednie połączenie z krajowymi organami ochrony ludności i ma w pełni obsadzony i przeszkolony system dyżurów, co pozwala na natychmiastowe rozmieszczenie pomocy.
Uruchamianie takich zasobów odbywa się na wniosek ERCC. Centrum może zidentyfikować ewentualne luki w pomocy europejskiej i zaproponować sposoby ich uzupełnienia poprzez wsparcie finansowe Unii Europejskiej. Dzięki temu możliwe jest szybsze dostarczenie pomocy do dotkniętego kraju w ciągu kilku godzin, przy mniejszym wpływie na budżet podmiotów oferujących pomoc. W krajach rozwijających się pomoc w zakresie ochrony ludności zazwyczaj idzie w parze z pomocą humanitarną Unii Europejskiej. Obie te sfery współpracują, aby zapewnić najbardziej spójną analizę i reakcję, szczególnie w odpowiedzi na złożone sytuacje kryzysowe. W 2020 roku mechanizm był aktywowany ponad 100 razy.
Europejska Rezerwa Zdolności (rescEU) i Europejska Pula Ochrony Ludności (ECPP)
Jako dodatkowy atut mechanizmu Unia Europejska ustanowiła europejską rezerwę dodatkowych zdolności, znaną jako „rezerwa rescEU”. Rezerwa ta obejmuje specjalistyczne zasoby, takie jak samoloty gaśnicze, sprzęt medyczny, czy możliwość założenia szpitala polowego, które są rozmieszczane w krajach potrzebujących. Obecnie zdolności rescEU znajdują się w 9 państwach członkowskich Unii Europejskiej.
Ponadto Państwa Członkowskie przekazują swoje zasoby do Europejskiej Puli Ochrony Ludności (ECPP), co oznacza szybszą i bardziej niezawodną reakcję Unii Europejskiej na katastrofy. Asortyment i wyposażenie wymienione w załączniku uwzględnia potrzeby samowystarczalnego realizowania zadań ochrony ludności i obrony cywilnej w warunkach ograniczonego dostępu do energii elektrycznej, wody pitnej, żywności, a także bazy noclegowej, skutkującej koniecznością odpoczynku i regeneracji ewakuowanych osób w doraźnie zorganizowanych punktach. Wymagania te zostały dostosowane do przewidywanych potrzeb zarówno w warunkach zagrożeń czasu wojny, jak i klęsk żywiołowych oraz innych zagrożeń czasu pokoju.
Udział Polskiej Straży Pożarnej w Unijnym Mechanizmie Ochrony Ludności
W ramach inicjatywy Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności, Państwowa Straż Pożarna została podzielona na 4 typy specjalistycznych modułów pracowniczych, które są gotowe do udzielania pomocy zarówno na terenie kraju, jak i poza jego granicami.
Moduły GFFFV (Ground Forest Fire Fighting using Vehicles)
GFFFV to angielski skrót od Ground Forest Fire Fighting using Vehicles. Mówiąc wprost, mówimy tutaj o gaszeniu pożarów w lasach za pomocą pojazdów naziemnych. Nasz kraj posiada sześć takich modułów, które stacjonują w miastach: Poznań, Kraków, Białystok, Olsztyn, Wrocław oraz w Szczecinie. Trzy z nich są w stałej dyspozycji, co oznacza, że po otrzymaniu rozkazu natychmiast są gotowi na pomoc poza granicami naszego kraju. Każda jednostka potrafi samodzielnie poradzić sobie z sytuacją kryzysową, posiadając profesjonalne wyposażenie, które poza podstawowym sprzętem gaśniczym składa się z dodatkowych elementów umożliwiających efektywne działania.
Moduły HCP (High Capacity Pumping modules)
Kolejny moduł to skrót od High Capacity Pumping modules. W tym przypadku mówimy o usuwaniu skutków powodzi. W naszym kraju takie moduły można znaleźć w województwach: Lubuskim, Podkarpackim, Śląskim oraz Kujawsko-Pomorskim. Tutaj również jednostki są gotowe do natychmiastowego działania. Moduły te są wyposażone w niezbędny sprzęt, który pozwoli na efektywną i długotrwałą pracę, nawet do 21 dni. Jednostki z tego modułu poza podstawowym sprzętem posiadają między innymi wysokiej jakości pompy do wody brudnej o dużej i średniej wydajności.
Moduły USAR/MUSAR/HUSAR (Urban Search and Rescue)
Ten moduł dotyczy akcji poszukiwawczo-ratowniczych, które przeprowadzane są na terenach miejskich. Jednostki wyposażone w ten moduł możemy spotkać w takich miejscowościach jak: Poznań, Gdańsk, Warszawa, Łódź, Kraków, Jastrzębie Zdrój czy Wałbrzych. Nie inaczej jak w poprzednich modułach, grupy te są natychmiast gotowe do długich działań zaraz po zgłoszeniu. Dwie nazwy modułu nie są przypadkowe: MUSAR to określenie modułu średniej grupy poszukiwawczo-ratowniczej, natomiast HUSAR dotyczy ciężkiej grupy poszukiwawczo-ratowniczej. Ich zależność dotyczy skali akcji, która przeprowadzana jest w danym momencie.
Moduły CBRN (Chemical, Biological, Radiological, Nuclear)
CBRN to skrót od Chemical, Biological, Radiological, Nuclear. Tutaj mówimy o udzieleniu pomocy tylko na wniosek państwa, w którym doszło do wypadku. W Polsce te moduły możemy spotkać w Małopolsce, na Śląsku oraz w Wielkopolsce. Są to siły pierwszego kontaktu. Ich zadaniem jest ocena sytuacji oraz potencjalnego obszaru, który może ulec skażeniu podczas katastrofy. Specjaliści monitorując tereny mogą wydawać ostrzeżenia dla ludności oraz specjalne zalecenia. Tutaj również nie ma różnicy jeśli chodzi o dyspozycyjność - jednostki gotowe są niemal natychmiast po zaakceptowaniu zgłoszenia. W ekwipunku tych strażaków niezbędne są specjalistyczne środki ochrony indywidualnej i sprzęt do detekcji.
tags: #moduly #mechanizm #ochrony #ludnosci #polska #strazacki