Artykuł ten ma na celu zgromadzenie dostępnej wiedzy oraz pytań pojawiających się podczas naborów do Państwowej Straży Pożarnej (PSP). Omówione zostaną również kwestie związane z testami wiedzy dla jednostek Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG).
Test wiedzy w naborze do służby przygotowawczej PSP
Jednym z możliwych etapów naboru do PSP (do służby przygotowawczej, tzw. „nabór z ulicy”) jest test wiedzy. Ważne jest, że nie jest on obowiązkowy, a w ostatnim czasie jest rzadziej organizowany. Test wiedzy, o którym mowa w niniejszym artykule, dotyczy wyłącznie naboru "z ulicy" i nie odbywa się w ramach naborów do szkół aspiranckich czy oficerskich.
Ilość zdobytych punktów z testu wiedzy w ramach naboru do PSP (maksymalnie 20) nie wlicza się do punktacji końcowej. Na nią bowiem składa się tylko wynik rozmowy kwalifikacyjnej i punkty przyznane za złożone dokumenty.
Etapy naboru „z ulicy” do PSP
- Ocena dokumentów (podanie i życiorys)
- Test sprawności fizycznej (drążek, bieg po kopercie, próba wydolnościowa)
- Sprawdzian braku lęku wysokości (akrofobia)
- Sprawdzian z pływania
- Test wiedzy
- Ocena dokumentów
- Rozmowa kwalifikacyjna
- Badania
Charakterystyka testu wiedzy
Test wiedzy jednokrotnego wyboru składa się z 20 pytań z zakresu wiedzy ogólnej, funkcjonowania ochrony przeciwpożarowej, Państwowej Straży Pożarnej oraz z zakresu wykonywanych obowiązków na stanowisku, na które prowadzony jest nabór. Test trwa 25 minut. Za poprawną odpowiedź kandydat otrzymuje 1 punkt. W przypadku nieudzielenia odpowiedzi, udzielenia odpowiedzi nieprawidłowej albo udzielenia więcej niż jednej odpowiedzi kandydatowi nie przyznaje się punktu. Pozytywny wynik z testu wiedzy osiąga kandydat, który uzyska co najmniej 11 punktów.
Warto podkreślić, że podczas rozmowy kwalifikacyjnej oceniana jest m.in. wiedza na temat funkcjonowania ochrony przeciwpożarowej. W wielu naborach rezygnuje się z testu wiedzy, pomijając ten etap, np. w województwie śląskim.
Jak przygotować się do testu wiedzy w PSP?
Aby skutecznie przygotować się do testu wiedzy, należy zapoznać się z kluczowymi zagadnieniami i materiałami.
Akty prawne
Kandydaci powinni szczegółowo przestudiować następujące ustawy:
- Ustawa o Państwowej Straży Pożarnej (PSP)
- Ustawa o Krajowym Systemie Ratowniczo-Gaśniczym (KSRG)
- Ustawa o ochronie przeciwpożarowej
Pytania z naborów i banki pytań
W przygotowaniach pomocne są testy wiedzy oparte na pytaniach pojawiających się podczas naborów, w tym pytania szczególnie trudne lub podchwytliwe. Zaleca się korzystanie z dostępnych banków pytań w następującej kolejności:
- Baza pytań testowych związanych z rekrutacją do PSP
- Baza pytań Ogólnopolskiego Turnieju Wiedzy Pożarniczej (OTWP)
- Zestaw 1000 pytań testowych Komendy Głównej PSP (2017)
Warto regularnie korzystać z trybu nauki, a następnie sprawdzać swoją wiedzę w testach próbnych. Jeśli pojawią się błędy w pytaniach, istnieje możliwość ich zgłoszenia za pomocą dedykowanej opcji.
Testy wiedzy dla jednostek KSRG
W ostatnich latach pojawiły się nowe wytyczne dotyczące kontroli jednostek KSRG przez Komendę Wojewódzką PSP, wprowadzające obowiązek wypełniania testów wiedzy. Są to różne testy dla ratowników, kierowców i dowódców.
Krytyka nowych wytycznych
Wielu ochotników podważa sens takich testów i inspekcji, zwłaszcza w kontekście braku powiązania między zaleceniami pokontrolnymi a realnym wsparciem finansowym dla jednostek. Jednostki OSP w KSRG często borykają się z problemami finansowymi, a inspekcje wskazujące na konieczność wymiany sprzętu nie przekładają się na dodatkowe środki z budżetu gminnego, który jest ograniczony. Pojawiają się obawy, że w przypadku negatywnego wyniku testu, konsekwencje nie są jasno określone.
Istnieje pogląd, że KSRG to przerzucenie obowiązków państwa w zakresie ochrony przeciwpożarowej na gminy, a PSP często zabiega o fundusze u samorządów. Ochotnicy podkreślają, że wiedzę i umiejętności utrwala się poprzez ćwiczenia, analizę akcji i samodoskonalenie, a niekoniecznie przez formalne testy.
Negatywne skutki dla ochotników
Nowe wytyczne i zwiększająca się biurokracja, w tym niepotrzebne ćwiczenia i testy, obniżają zdolność bojową jednostek OSP. Druhowie poświęcają swój cenny czas, a dodatkowe obciążenia mogą prowadzić do rezygnacji pracodawców z umożliwiania im wyjazdów na akcje w godzinach pracy. Od lat strażacy ochotnicy zmagają się z:
- Ciągłym zmniejszaniem dotacji z KSRG
- Wydłużaniem kursu podstawowego i niskimi limitami miejsc
- Wprowadzeniem list sprzętu, który można kupować z dotacji, co ogranicza elastyczność zakupową
- Rosnącą ilością "papierkowej roboty"
- Anulowaniem kursów dowódców i koniecznością ich powtarzania
- Wymogiem posiadania dopuszczenia CNBOP na większość sprzętu
Inspekcje i testy, które nie przekładają się na realne działania i wsparcie, postrzegane są jako marnowanie czasu i zasobów, a ich efektem może być osłabienie zdolności operacyjnych jednostek OSP, które i tak odgrywają kluczową rolę w systemie ratowniczym. Jak stwierdza Szymon Kokot-Góra: "Pierwszą powinnością strażaka jest ratować życie. Kiedy tego nie robi, pierwszą powinnością strażaka jest szkolić się!".
